Xây dựng đô thị "mát hơn" trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu
Tin Quốc tế - Ngày đăng : 08:00, 10/06/2026
Xây dựng đô thị "mát hơn" trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu
Không có giải pháp đơn lẻ nào đủ sức hóa giải các đợt nắng nóng cực đoan. Vì vậy, Pháp đang kết hợp đồng bộ các giải pháp từ kiến trúc, công nghệ đến quản trị đô thị để giảm hiệu ứng đảo nhiệt, hướng tới những thành phố thích ứng tốt hơn với khí hậu ngày càng khắc nghiệt.
Trước thực tế các đợt nắng nóng cực đoan ngày càng có xu hướng gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu, nhiều giải pháp công nghệ cùng các mô hình quy hoạch đô thị mới đang được triển khai tại Pháp nhằm nâng cao khả năng chống chịu của các thành phố trước nguy cơ nhiệt độ có thể vượt mốc 50 độ C trong những thập niên tới.
Tại Paris, chương trình “Những thành phố ở ngưỡng 50 độ C” (Nos Villes à 50 degrés) mới đây đã công bố danh sách 35 dự án sáng tạo được tuyển chọn từ cuộc thi ý tưởng tổ chức trong năm 2025. Các sáng kiến này hướng đến mục tiêu tìm kiếm những giải pháp có tính khả thi cao, có thể nhanh chóng áp dụng trên quy mô lớn để giảm thiểu tác động của hiện tượng đảo nhiệt đô thị.
Hiện tượng này xảy ra khi các bề mặt như bê tông, nhựa đường và công trình xây dựng hấp thụ lượng nhiệt lớn vào ban ngày, sau đó tiếp tục phát tán nhiệt vào ban đêm, khiến nhiệt độ trong khu vực đô thị luôn cao hơn đáng kể so với vùng ngoại ô và nông thôn lân cận.
Các số liệu khí hậu cho thấy nhiệt độ trung bình tại Pháp đã tăng khoảng 2,3 độ C kể từ cuối thế kỷ XIX. Theo các kịch bản dự báo của Chính phủ Pháp, mức tăng nhiệt có thể đạt khoảng 4 độ C vào cuối thế kỷ XXI, kéo theo nguy cơ xuất hiện những đợt nắng nóng khắc nghiệt với cường độ chưa từng ghi nhận trong lịch sử.
Những dự án được lựa chọn tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm gồm phát triển công trình thích ứng với điều kiện khí hậu mới, mở rộng không gian xanh trong đô thị, ứng dụng vật liệu có khả năng phản xạ nhiệt và xây dựng các hệ thống làm mát tiết kiệm năng lượng.
Trong lĩnh vực xây dựng, phần mềm Albedya được đánh giá là một công cụ hữu ích khi có khả năng mô phỏng mức độ bức xạ mặt trời tác động đến từng khu vực của tòa nhà. Từ kết quả phân tích, hệ thống sẽ đề xuất các phương án thiết kế, che chắn phù hợp ngay từ giai đoạn lập quy hoạch hoặc cải tạo công trình.
Bên cạnh đó, nhiều sáng kiến chú trọng tăng diện tích cây xanh trên mái nhà. Tiêu biểu là giải pháp của công ty Demet'Air với loại giá thể siêu nhẹ cho phép trồng cây trên mái mà không đòi hỏi gia cố lớn về kết cấu. Theo doanh nghiệp này, mô hình mái xanh có thể góp phần duy trì nhiệt độ ổn định bên trong công trình ngay cả trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Ở cấp độ quản lý đô thị, nền tảng Adaptaville do Cơ quan Khí hậu Paris phát triển đang hỗ trợ các địa phương thuộc vùng Ile-de-France tiếp cận và triển khai nhiều giải pháp đã được kiểm nghiệm thực tế. Các biện pháp bao gồm tăng mật độ cây xanh, hạn chế bê tông hóa, xây dựng các “ốc đảo mát” trong thành phố và lựa chọn vật liệu xây dựng phù hợp với bối cảnh khí hậu đang thay đổi.
Ngoài những giải pháp quy mô lớn, các chuyên gia cũng đánh giá cao nhiều biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả nhanh chóng như sơn phủ phản nhiệt màu trắng cho mái nhà, lắp đặt hệ thống điều khiển tự động đối với rèm cửa và cửa chớp hoặc áp dụng công nghệ làm mát bằng quá trình bay hơi nước.
Thông gió tự nhiên cũng được xem là yếu tố cần được chú trọng hơn trong thiết kế nhà ở và công trình đô thị. Trong bối cảnh muỗi hổ châu Á đã xuất hiện tại phần lớn các địa phương ở Pháp lục địa, việc lắp đặt lưới chống muỗi được xem là giải pháp hỗ trợ hiệu quả, giúp người dân có thể mở cửa vào ban đêm để giảm nhiệt mà vẫn bảo đảm điều kiện sinh hoạt an toàn.
Theo các nhà tổ chức chương trình, không tồn tại một giải pháp duy nhất có thể xử lý toàn diện thách thức từ các đợt nắng nóng cực đoan. Để thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu trong thế kỷ XXI, các đô thị cần triển khai đồng bộ nhiều biện pháp về quy hoạch, kiến trúc, công nghệ và quản trị, qua đó nâng cao khả năng chống chịu trước những diễn biến thời tiết ngày càng khắc nghiệt.
