Sáng nay (09/06), Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum - AFF 2026) với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” khai mạc tại Hà Nội. Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến do Việt Nam đề xuất và công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và có bài phát biểu quan trọng.

Phiên khai mạc có sự tham dự của Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão cùng Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn.

Sau hai kỳ tổ chức thành công vào các năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong các văn kiện chính thức của ASEAN, khẳng định vai trò ngày càng thiết thực của diễn đàn đối với tiến trình phát triển chung của Hiệp hội.

Năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Đông Nam Á (TAC), đồng thời là năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.

Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”, diễn đàn năm nay hướng tới những cuộc thảo luận sâu rộng về năng lực tự cường, đổi mới mô hình tăng trưởng, ứng dụng công nghệ mới nổi và thúc đẩy phát triển bền vững, trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách và sáng kiến hợp tác khu vực.

Diễn đàn thu hút hơn 600 đại biểu tham dự trực tiếp, bao gồm lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN, đại diện các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương của Việt Nam cũng như quốc tế.

ASEAN sẽ định hình tương lai của mình như thế nào trong thế kỷ XXI?

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sự hiện diện của các đại biểu là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị, sự tin cậy và tinh thần đoàn kết vì một khu vực hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Theo Thủ tướng, chủ đề của AFF 2026 phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi cũng như định hướng cho tương lai của Hiệp hội trong giai đoạn mới.

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam đặt ra câu hỏi mang tính chiến lược: Trong một thế giới đang thay đổi sâu sắc, vấn đề không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng như thế nào mà là ASEAN sẽ định hình tương lai của chính mình ra sao trong thế kỷ XXI.

Sau gần 60 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô gần 700 triệu dân hay vị thế của một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới, mà còn ở khả năng vượt qua khác biệt, vun đắp lòng tin và xây dựng một cộng đồng đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng.

Thủ tướng nhấn mạnh, nếu sáu thập kỷ vừa qua là hành trình xây dựng bản sắc ASEAN thì những thập kỷ tới sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong bối cảnh các quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại.

“Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh. Trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất. Dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực. Và chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển”, Thủ tướng phát biểu.

Theo Thủ tướng, trong thời khắc mang tính bước ngoặt đó, lợi thế không chỉ thuộc về những quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia xây dựng các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại.

“Việt Nam tin rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó – nơi không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình chính các xu thế ấy”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Hướng tới ba tầm vóc chiến lược của ASEAN trong tương lai

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, để hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN cần hướng tới ba tầm vóc chiến lược.

Trước hết, ASEAN không chỉ tham gia mà cần góp phần định hình các xu thế toàn cầu. Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới trên cơ sở luật pháp quốc tế.

ASEAN cần trở thành trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin, qua đó đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thứ hai, ASEAN không chỉ là trung tâm sản xuất mà phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo. Trong kỷ nguyên số, tương lai thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo và làm chủ công nghệ.

Theo Thủ tướng, ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải là nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải là nơi các chuỗi giá trị được định hình.

Để làm được điều đó, ASEAN cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái công nghệ mang bản sắc ASEAN và đóng góp tích cực vào việc hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, ASEAN không chỉ là cộng đồng của các quốc gia mà phải trở thành cộng đồng thực sự của người dân.

Thủ tướng khẳng định mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Đổi mới làm gia tăng khoảng cách không phải là tiến bộ và tăng trưởng thiếu tính bao trùm sẽ không thể bền vững.

Một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng GDP mà còn được đo bằng những cơ hội dành cho thế hệ trẻ, vai trò của phụ nữ, sự bảo vệ đối với các nhóm yếu thế và mức độ để mỗi người dân cảm nhận ASEAN thực sự là cộng đồng của mình.

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam cho rằng, giá trị lớn nhất ASEAN tạo dựng trong gần 60 năm qua là chứng minh cho thế giới thấy rằng khác biệt không dẫn tới chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng và hội nhập không làm mất đi bản sắc.

Trong những thập niên tới, ASEAN cần tiếp tục chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể tham gia định hình hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Trên hành trình đó, Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN cũng như hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của cả khu vực.

4 định hướng kiến tạo đô thị ASEAN tự cường, bền vững

Mai Hạ