Tại Việt Nam, hành trình hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050 đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ từ mọi cấp, mọi ngành. Trong đó, việc phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN), được xem là một trong những mũi nhọn chiến lược. Nhìn vào bức tranh chuyển dịch năng lượng tại Thanh Hóa thời gian qua, chúng ta có thể thấy rõ một tư duy mới và những hành động quyết liệt trên con đường xanh hóa nền kinh tế.

Từ cam kết quốc gia đến hành động địa phương

Chuyển đổi xanh là một quá trình thay đổi toàn diện, từ mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn, từ nguồn năng lượng hóa thạch truyền thống sang năng lượng sạch, năng lượng tái tạo. Quyết tâm này đã được khẳng định mạnh mẽ tại Quy hoạch điện VIII và gần đây nhất là các cơ chế, chính sách mang tính đột phá nhằm khuyến khích nguồn điện sạch tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Là một trong những tỉnh có tốc độ phát triển công nghiệp và đô thị hóa nhanh nhất miền Trung, Thanh Hóa đối mặt với bài toán lớn: Làm thế nào để vừa đảm bảo an ninh năng lượng cho phát triển kinh tế, vừa giảm thiểu tối đa dấu chân carbon lên môi trường? Câu trả lời nằm ở chiến lược đa dạng hóa nguồn năng lượng, tận dụng tối đa tiềm năng tự nhiên khổng lồ của địa phương để phát triển năng lượng áp mái. Sự ra đời của Nghị định 58 về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đã như một "cú hích" giải tỏa cơn khát cơ chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho cả doanh nghiệp lẫn người dân cùng tham gia vào dòng chảy xanh.

Những “con số biết nói” từ thực địa

Không dừng lại ở những văn bản nghị quyết, chuyển đổi xanh tại Thanh Hóa đã được hiện thực hóa bằng những kết quả rất cụ thể, trực quan. Đi đầu trong công cuộc này phải kể đến vai trò của ngành điện địa phương – Công ty Điện lực Thanh Hóa.

Tính đến ngày 31/5/2026, trên địa bàn tỉnh đã có 605 khách hàng điện mặt trời mái nhà được đưa vào quản lý vận hành ổn định, với tổng công suất lắp đặt đạt 66.561,34 kWp. Đây là một con số ấn tượng, minh chứng cho sự đồng lòng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp trong việc chung tay bảo vệ môi trường.

Sự đóng góp của nguồn năng lượng sạch này vào hệ thống điện lưới quốc gia là vô cùng ý nghĩa, đặc biệt là trong các tháng cao điểm mùa nắng nóng. Chỉ tính riêng trong tháng 5/2026, sản lượng ĐMTMN phát lên lưới tại Thanh Hóa đã đạt 6,057 triệu kWh. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng điện sạch phát lên lưới đạt 19,9 triệu kWh. Mỗi Kilowatt-giờ điện sạch được tạo ra đồng nghĩa với việc giảm bớt hàng trăm gram khí thải CO2 từ các nhà máy nhiệt điện than truyền thống, góp phần làm trong lành thêm bầu không khí chung.

Bứt phá mạnh mẽ nhờ hiệu ứng từ Nghị định 58

Điểm sáng lớn nhất trong bức tranh chuyển đổi xanh tại Thanh Hóa giai đoạn đầu năm 2026 chính là làn sóng phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ. Nhờ công tác tuyên truyền sâu rộng và quy trình thủ tục được đơn giản hóa tối đa, chỉ số phát triển trong tháng 5/2026 đã chứng kiến sự bùng nổ vượt bậc.

Cụ thể, trong tháng 5/2026, toàn Công ty Điện lực Thanh Hóa đã phát triển mới được 185/66 khách hàng, đạt tới 280,3% so với kế hoạch giao về số lượng của Tổng công ty. Về mặt công suất, tổng công suất phát triển mới đạt 3,057/2,67MW, tương đương 114,6% kế hoạch.

Tính chung cả chặng đường 5 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã phát triển được 467/330 khách hàng (đạt 141,5% kế hoạch) với tổng công suất đạt 12,487/13,335 MW (đạt 93,64% kế hoạch). Những số liệu vượt chỉ tiêu này cho thấy mô hình "tự sản xuất, tự tiêu thụ" đang thực sự đi vào đời sống, đáp ứng đúng nhu cầu giảm chi phí tiền điện của người dân và mục tiêu giảm phát thải của các cơ sở sản xuất.

Trách nhiệm nêu gương của ngành điện

Chuyển đổi xanh sẽ không thể thành công nếu thiếu đi vai trò dẫn dắt và nêu gương của các đơn vị đầu tàu. Nhận thức rõ điều đó, Công ty Điện lực Thanh Hóa không chỉ đóng vai trò là đơn vị hỗ trợ, kết nối mà còn là đơn vị tiên phong "xanh hóa" chính mình.

Đến thời điểm hiện tại, ngành điện Thanh Hóa đã hoàn thành việc lắp đặt 30/30 công trình ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ tại toàn bộ hệ thống trụ sở trực thuộc. Từ tòa nhà văn phòng Công ty, nhà khách, Xí nghiệp lưới điện cao thế cho đến các Điện lực trực thuộc tại các huyện, thị xã đều đã được "phủ xanh" phần mái với tổng công suất khoảng 700kW (0,7 MW). Việc các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước tự chủ động sử dụng năng lượng sạch là một hành động mang tính biểu tượng cao, tạo dựng niềm tin và nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho toàn xã hội noi theo.

Hướng tới một tương lai bền vững

Hành trình chuyển đổi xanh tại Thanh Hóa, dù đã đạt được những quả ngọt ban đầu, nhưng phía trước vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Đó là bài toán về sự ổn định của hệ thống lưới điện khi tiếp nhận các nguồn năng lượng tái tạo phụ thuộc nhiều vào thời tiết; đó là câu chuyện về chi phí đầu tư ban đầu đối với các hộ gia đình có thu nhập trung bình, hay việc xử lý các tấm pin năng lượng mặt trời sau khi hết hạn sử dụng để đảm bảo quy trình tuần hoàn khép kín.

Tuy nhiên, với sự đồng lòng của chính quyền, sự chủ động của doanh nghiệp và sự thay đổi trong nhận thức của người dân, những rào cản này hoàn toàn có thể giải quyết bằng các giải pháp công nghệ và cơ chế linh hoạt.

Chuyển đổi xanh không phải là câu chuyện một sớm một chiều, cũng không phải là việc của riêng ai. Đó là một cuộc chạy marathon đường trường, nơi mỗi hành động nhỏ ngày hôm nay – như việc tận dụng khoảng trống trên mái nhà để lắp đặt một tấm pin mặt trời – sẽ góp phần quyết định chất lượng cuộc sống và môi trường của thế hệ mai sau. Những kết quả đáng khích lệ tại Thanh Hóa chính là những viên gạch đầu tiên, vững chắc, góp phần xây dựng một Việt Nam xanh, thịnh vượng và bền vững.

Chuyển dịch năng lượng: Đòn bẩy cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số

Lê Thanh