El Nino rất mạnh có thể quay trở lại: Việt Nam đối mặt nguy cơ nắng nóng lịch sử
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 12:00, 15/06/2026
El Nino rất mạnh có thể quay trở lại: Việt Nam đối mặt nguy cơ nắng nóng lịch sử
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cảnh báo, hiện tượng El Nino đã chính thức hình thành và có khả năng phát triển thành một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950. Nếu kịch bản cực đoan xảy ra, Việt Nam có thể phải đối mặt với nắng nóng kéo dài, hạn hán diện rộng, thiếu nước nghiêm trọng và xâm nhập mặn gia tăng trong thời gian tới.
El Nino hình thành nhanh, nguy cơ mạnh tương đương giai đoạn lịch sử
Theo cơ quan khí tượng, quá trình chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino năm nay diễn ra với tốc độ khá nhanh. Số liệu quan trắc cho thấy nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã vượt ngưỡng +0,5 độ C từ tháng 5 và tiếp tục tăng lên khoảng +0,7 độ C vào đầu tháng 6, xác nhận El Nino đã chính thức xuất hiện.
Các mô hình dự báo cho thấy hiện tượng này gần như chắc chắn sẽ duy trì từ nay đến hết năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Đáng chú ý, xác suất El Nino đạt cường độ rất mạnh hiện ở mức 60-65%, với diễn biến được đánh giá tương đồng các đợt El Nino lịch sử 2015-2016, thậm chí có thể nằm trong nhóm mạnh nhất hơn 70 năm qua.
Cơ quan khí tượng nhận định, dưới tác động của El Nino mạnh, nền nhiệt trung bình trên cả nước sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C; riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026 có nơi cao hơn từ 1-2 độ C.
Nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng vượt kỷ lục
Dự báo trong những tháng còn lại của mùa hè 2026, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng gay gắt hơn trung bình nhiều năm, thậm chí có khả năng ghi nhận các mức nhiệt vượt giá trị lịch sử.
Kịch bản này từng xảy ra trong đợt El Nino 2015-2016 - một trong những sự kiện khí hậu cực đoan nhất từng ghi nhận. Khi đó, nắng nóng kéo dài liên tục tại Trung Bộ, với thời gian nắng nóng lên tới 39 ngày ở Bắc Trung Bộ, 36 ngày tại Trung Trung Bộ và 32 ngày ở Nam Trung Bộ.
Đặc biệt, ngày 30/5/2015, trạm khí tượng Con Cuông (Nghệ An) ghi nhận nhiệt độ cao tới 42,7 độ C - thuộc nhóm nhiệt độ cao nhất từng quan trắc tại Việt Nam.
Không chỉ nắng nóng, El Nino còn kéo theo nguy cơ thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng. Theo dự báo, lượng mưa tại nhiều khu vực có thể giảm từ 25-50%, rõ rệt nhất ở Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Tình trạng thiếu mưa kéo dài có thể làm suy giảm dòng chảy trên nhiều lưu vực sông, gây thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, nguy cơ xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo sẽ xuất hiện sớm và lấn sâu vào nội đồng.
Thực tế trong giai đoạn cuối năm 2015 đến đầu năm 2016, hạn hán và xâm nhập mặn từng gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhiều địa phương miền Tây Nam Bộ, ảnh hưởng lớn tới sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Theo các chuyên gia khí tượng, trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông thường giảm so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa nguy cơ thiên tai giảm đi.
Lịch sử cho thấy, trong điều kiện El Nino vẫn có thể xuất hiện những cơn bão rất mạnh hoặc các trận mưa cực đoan gây thiệt hại lớn. Điển hình là trận mưa lịch sử tại Quảng Ninh cuối tháng 7/2015 hay trận lũ lớn sau bão Ketsana năm 2009 tại khu vực Quảng Nam - Quảng Ngãi.
Cơ quan khí tượng cảnh báo, dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn cục bộ, dông mạnh, lốc sét hay mưa đá vẫn có khả năng xuất hiện với cường độ bất thường.
Trước nguy cơ El Nino mạnh quay trở lại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các đơn vị tăng cường theo dõi diễn biến khí hậu, nâng tần suất bản tin chuyên đề về El Nino, nguồn nước và hạn hán.
Các địa phương được đề nghị phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý hồ chứa để theo dõi nguồn nước, điều tiết vận hành linh hoạt và xây dựng phương án cấp nước phù hợp thực tế.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, các giải pháp tưới tiết kiệm, điều chỉnh lịch thời vụ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và tận dụng nguồn nước tại chỗ đang được xem là giải pháp trọng tâm nhằm giảm thiểu tác động của khô hạn.
Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất hiện nay là phải xây dựng kịch bản ứng phó theo hướng “đa rủi ro”, không chỉ tập trung vào nắng nóng và hạn hán mà còn tính đến khả năng xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan khác như mưa lớn, dông lốc, cháy rừng hay bão mạnh có quỹ đạo bất thường.
Việc theo dõi sát diễn biến ENSO và cập nhật thường xuyên các kịch bản khí hậu sẽ là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu thiệt hại trong bối cảnh El Nino được dự báo tiếp tục gia tăng cường độ trong thời gian tới.
