Sau 4 năm triển khai Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận những bước tiến đáng kể trong lĩnh vực giao thông vận tải, từng bước định hình hệ sinh thái giao thông xanh trên địa bàn.

Hiện nay, tỷ lệ phương tiện vận tải công cộng sử dụng điện và năng lượng xanh đã đạt gần 68%; taxi điện chiếm hơn 91% tổng số taxi đang hoạt động. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng sạc điện không ngừng được mở rộng, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu phát triển giao thông đô thị thân thiện với môi trường.

Theo Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, quá trình chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh đang diễn ra ngày càng rõ nét. Tính đến tháng 6/2026, toàn thành phố có 2.432 xe buýt, trong đó 1.649 xe sử dụng điện hoặc nhiên liệu thân thiện với môi trường, tương đương 67,8% tổng số phương tiện trong hệ thống.

Đối với lĩnh vực vận tải hành khách bằng taxi, thành phố hiện có 17.375 taxi điện trên tổng số 19.061 xe, đạt tỷ lệ hơn 91%. Trong khi đó, số lượng xe máy điện tham gia vận chuyển hành khách đạt 25.021 chiếc trên tổng số 88.742 xe, chiếm khoảng 29%. Bên cạnh đó, khoảng 500 xe đạp điện công cộng cũng đã được đưa vào phục vụ người dân.

Ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, các con số trên phản ánh xu hướng chuyển đổi phương tiện xanh đang diễn ra tích cực, góp phần giảm phát thải khí nhà kính cũng như ô nhiễm tiếng ồn. Nhiều doanh nghiệp vận tải đã chủ động đầu tư, thay thế phương tiện cũ bằng taxi điện và xe máy điện công nghệ.

Không chỉ ở lĩnh vực vận tải kinh doanh, xu hướng điện hóa phương tiện cá nhân cũng đang nhận được sự quan tâm của người dân. Hiện thành phố có 773.910 ô tô con, trong đó ô tô điện đạt 81.718 chiếc, tương đương 10,6%. Đối với xe máy, tổng số phương tiện đang lưu hành là hơn 11,54 triệu chiếc, trong đó xe máy điện chiếm trên 175.000 chiếc, tương đương khoảng 1,5%.

Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi này, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước đầu tư và hoàn thiện hạ tầng phục vụ giao thông xanh. Đến nay, toàn thành phố đã có khoảng 9.735 trạm sạc dành cho ô tô điện, 300 trạm sạc nhanh cho xe máy điện và 2.459 điểm đổi pin. Sở Xây dựng hiện tiếp tục rà soát, dự kiến bổ sung thêm 10 trạm sạc ô tô điện cùng 2.500 tủ đổi pin trong quý II/2026.

Riêng đối với vận tải hành khách công cộng, thành phố đã đưa vào hoạt động 8 trạm sạc xe buýt điện với tổng cộng 153 trụ sạc nhanh. Theo kế hoạch, đến năm 2028 sẽ phát triển thêm 47 trạm sạc cùng khoảng 890 trụ sạc nhanh tại các bến bãi xe buýt.

Việc từng bước hình thành mạng lưới hạ tầng năng lượng phục vụ giao thông xanh đã tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân chuyển đổi phương tiện theo lộ trình. Tuy nhiên, quá trình này vẫn đang đối mặt với không ít thách thức.

Theo Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, chi phí đầu tư đối với các phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh vẫn ở mức cao hơn đáng kể so với phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt là xe buýt điện, xe tải điện, xe khách điện và các loại phương tiện vận tải quy mô lớn. Nhiều doanh nghiệp vận tải còn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn cũng như cân đối tài chính để thực hiện chuyển đổi.

Về phía người dân, chi phí đầu tư ban đầu, phạm vi hoạt động của phương tiện, thời gian sạc điện và khả năng tiếp cận hạ tầng phục vụ xe điện vẫn là những yếu tố được cân nhắc. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi đồng bộ toàn bộ hệ thống phương tiện vận tải đòi hỏi nguồn lực rất lớn và cần có lộ trình phù hợp để tránh tác động tới hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.

Ngoài ra, một số quy định pháp lý liên quan đến phát triển giao thông xanh và hạ tầng sạc điện hiện vẫn chưa hoàn thiện. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ sạc đang trong quá trình xây dựng, trong khi các cơ chế về quy hoạch, quỹ đất và ưu đãi đầu tư vẫn còn thiếu đồng bộ.

Mặc dù mạng lưới trạm sạc đã được hình thành bước đầu, song vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu chuyển đổi phương tiện trong tương lai, nhất là tại các khu vực đô thị trung tâm nơi quỹ đất còn hạn chế.

Trong thời gian tới, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện cơ chế, chính sách và các đề án phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải. Đồng thời, cơ quan này sẽ hoàn thiện Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn thành phố, trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành. Trong đó, ưu tiên nghiên cứu lộ trình chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh đối với vận tải hành khách, vận tải hàng hóa và phương tiện cá nhân.

Hệ thống vận tải hành khách công cộng sẽ tiếp tục được phát triển theo hướng hiện đại, đồng bộ và thân thiện với môi trường; tăng cường kết nối giữa xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng, vận tải thủy cùng các loại hình vận tải khác nhằm nâng cao tỷ lệ vận chuyển hành khách công cộng và giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Song song với đó, thành phố sẽ mở rộng mạng lưới xe đạp và xe đạp điện công cộng; nghiên cứu các chính sách hỗ trợ người dân sử dụng phương tiện công cộng và các hình thức giao thông xanh.

Thành phố cũng sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để thúc đẩy phát triển đồng bộ hạ tầng phục vụ phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh; tiếp tục rà soát, đề xuất bố trí quỹ đất phù hợp cho việc phát triển hệ thống trạm sạc, trụ sạc điện và các điểm nạp nhiên liệu xanh, đồng thời khuyến khích xã hội hóa đầu tư hạ tầng năng lượng phục vụ giao thông xanh.

Để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh, Sở Xây dựng kiến nghị Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành tham mưu Chính phủ sớm ban hành các cơ chế hỗ trợ về tín dụng, tài chính, thuế và phí nhằm khuyến khích người dân, doanh nghiệp sử dụng phương tiện điện và năng lượng xanh. Đồng thời, cần sớm hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật, chính sách phát triển hạ tầng sạc cũng như hướng dẫn về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy trong quá trình lắp đặt và vận hành các trạm sạc.

Giải bài toán ùn tắc giao thông trong khu công nghiệp

Hải Đăng