Tây Ninh là địa phương có hệ sinh thái rừng phong phú với nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm sinh sống, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái cũng như bảo tồn nguồn gen tự nhiên.

Tuy nhiên, các hành vi săn bắt, mua bán, vận chuyển và nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép vẫn còn xảy ra, gây áp lực lớn đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ hệ sinh thái rừng. Trước những thách thức đó, tỉnh đang tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng “lá chắn” bảo vệ động vật hoang dã, góp phần giữ gìn tài nguyên thiên nhiên và màu xanh của rừng.

Tăng cường bảo vệ động vật hoang dã từ cơ sở

Liên tiếp các vụ việc vận chuyển và nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép bị phát hiện trong thời gian gần đây cho thấy nỗ lực không ngừng của lực lượng kiểm lâm Tây Ninh trong công tác bảo vệ các loài động vật quý hiếm.

Mới đây, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh đã tổ chức tiêu hủy bằng hình thức chôn lấp toàn bộ 127kg tắc kè Bà Đen (Gekko badenii) là tang vật vi phạm hành chính bị tịch thu trong một vụ vận chuyển động vật hoang dã trái pháp luật xảy ra trên địa bàn.

Kết quả này phản ánh hiệu quả của công tác phát hiện, đấu tranh và ngăn chặn các hành vi xâm hại động vật hoang dã ngay từ cơ sở của lực lượng kiểm lâm địa phương.

Trước đó, ngày 28/5, từ nguồn tin do người dân cung cấp, Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy chữa cháy rừng số 1 đã tổ chức mật phục tại khu vực ấp Phước Long 2, xã Dương Minh Châu và phát hiện ông N.V.V đang vận chuyển 127kg tắc kè Bà Đen đã chết, được bảo quản đông lạnh nhưng không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Theo Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh, tắc kè Bà Đen là loài động vật rừng thuộc nhóm IIB theo quy định hiện hành. Ngày 4/6, Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy chữa cháy rừng số 1 đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông N.V.V với số tiền 17,5 triệu đồng, đồng thời tịch thu toàn bộ tang vật và phương tiện liên quan.

Ông Nguyễn Thành Vinh, Đội trưởng Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy chữa cháy rừng số 1 cho biết vụ việc được phát hiện từ nguồn tin báo của người dân, góp phần giúp lực lượng chức năng kịp thời ngăn chặn hành vi vận chuyển động vật hoang dã trái quy định.

Không chỉ các vụ vận chuyển trái phép, thời gian qua lực lượng kiểm lâm còn phát hiện nhiều trường hợp nuôi nhốt động vật hoang dã không rõ nguồn gốc.

Ngày 21/5, từ thông tin do người dân phản ánh, Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh tiến hành kiểm tra cơ sở của ông N.T.L tại xã Phước Lý và phát hiện 33 cá thể rồng Nam Mỹ với tổng trọng lượng 32,5kg chưa chứng minh được nguồn gốc hợp pháp.

Đây là loài nằm trong Phụ lục II của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), thuộc nhóm động vật cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế nguy cơ khai thác quá mức ngoài tự nhiên.

Tiếp đó, ngày 22/5, Tổ công tác liên ngành kiểm tra cơ sở Chim cảnh Phương Nam tại xã Thạnh Hóa và phát hiện 295 cá thể thuộc 19 loài chim đang được nuôi nhốt nhưng không xuất trình được hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Toàn bộ tang vật đã được lập biên bản, tạm giữ để xử lý theo quy định.

Theo Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh, ngoài các cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã, tình trạng săn bắt chim di cư trái phép tại nhiều địa phương vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và sự cân bằng đa dạng sinh học.

Trước thực trạng này, đơn vị đã phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi săn bắt, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép. Đồng thời, công tác tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức và chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, bảo tồn đa dạng sinh học cũng được đẩy mạnh.

Bảo tồn đa dạng sinh học, gìn giữ hệ sinh thái rừng

Những vụ vi phạm liên tiếp được phát hiện cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với công tác bảo vệ động vật hoang dã, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ sinh cảnh tự nhiên và các loài động vật quý hiếm trong hệ sinh thái rừng của tỉnh.

Trước yêu cầu đó, UBND tỉnh Tây Ninh đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh.

Kế hoạch hướng tới việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ bảo tồn động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đa dạng sinh học; chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, qua đó góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường sinh thái.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, trong giai đoạn 2026-2028, địa phương sẽ tiến hành rà soát các khu vực trọng điểm, xác định danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm cần ưu tiên bảo vệ, đồng thời cập nhật cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý.

Đến năm 2030, tỉnh sẽ triển khai các mô hình phục hồi sinh cảnh, tiếp nhận, cứu hộ, chăm sóc và tái thả các cá thể động vật hoang dã đủ điều kiện trở lại môi trường tự nhiên; đồng thời lồng ghép nội dung bảo tồn vào công tác quản lý rừng bền vững.

Để bảo đảm các mục tiêu bảo tồn được triển khai hiệu quả và đồng bộ, UBND tỉnh đã phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành và đơn vị liên quan.

Theo ông Nguyễn Minh Lâm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan đầu mối triển khai chương trình; phối hợp thực hiện các nhiệm vụ điều tra, đánh giá hiện trạng các loài, bảo tồn tại chỗ và chuyển chỗ, tăng cường thực thi pháp luật và kiểm soát vi phạm. Đồng thời, nhiệm vụ bảo tồn động vật hoang dã sẽ được lồng ghép vào các chương trình, kế hoạch về lâm nghiệp, thủy sản, môi trường, đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vững.

Bên cạnh đó, Công an tỉnh được giao chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan nhằm tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã. Đặc biệt, lực lượng chức năng sẽ tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây, tụ điểm mua bán, vận chuyển, tàng trữ động vật hoang dã trái phép, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

Đối với các đơn vị chủ rừng, tỉnh yêu cầu trực tiếp triển khai các hoạt động bảo tồn trong phạm vi diện tích được giao quản lý; thường xuyên điều tra, theo dõi quần thể và sinh cảnh của các loài; xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học; đồng thời tăng cường tuần tra, kiểm tra nhằm ngăn chặn các hành vi săn bắt, bẫy, giết, nuôi nhốt và vận chuyển động vật hoang dã trái phép, kịp thời phát hiện các nguy cơ tác động tiêu cực đến hệ sinh thái rừng.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ tăng cường thực thi pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng đến bảo tồn sinh cảnh tự nhiên đang góp phần tạo dựng “lá chắn” bảo vệ động vật hoang dã tại Tây Ninh, qua đó giữ gìn đa dạng sinh học và bảo đảm sự bền vững của hệ sinh thái rừng.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, duy trì cân bằng sinh thái và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.

Quảng Ngãi: Thả 2 cá thể động vật hoang dã quý hiếm về rừng tự nhiên

Hải Đăng