Định hướng phát triển nhiên liệu sinh học trong chiến lược chuyển dịch năng lượng quốc gia; kinh nghiệm quốc tế về phát triển xăng sinh học và bài học cho Việt Nam; cơ chế tài chính xanh và huy động nguồn lực đầu tư cho ngành nhiên liệu sinh học; phát triển vùng nguyên liệu ethanol bền vững; góc nhìn thực tiễn của doanh nghiệp vận tải đối với lộ trình chuyển đổi E10-nhiên liệu sinh học...là nội dung trọng tâm được các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp chia sẻ tại Diễn đàn Phát triển nhiên liệu sinh học 2026: Từ chủ trương của Đảng đến hành động Quốc gia” do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức mới đây, tại Hà Nội.

Chương trình có sự đồng hành của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).

Diễn đàn thu hút sự tham gia của đại diện lãnh đạo VOV, ngài Marco Farani - Đại sứ Brazil tại Việt Nam, đại diện Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, các hiệp hội ngành nghề cùng nhiều chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng, môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Phát triển nhiên liệu sinh học là yêu cầu cấp thiết của quá trình chuyển đổi xanh

Phát biểu tại diễn đàn, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có nhiên liệu sinh học, đang trở thành xu hướng tất yếu của Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới.

Theo ông Đào Duy Anh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nguồn nhiên liệu hóa thạch dần cạn kiệt và nguy cơ gián đoạn nguồn cung do các xung đột địa chính trị, chiến tranh luôn hiện hữu, việc phát triển năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường mà còn góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Ông nhấn mạnh, chuyển dịch năng lượng xanh và phát triển bền vững đã trở thành nhu cầu nội tại của quốc gia, đồng thời là động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong bối cảnh nhiều thị trường quốc tế ngày càng đặt ra các yêu cầu khắt khe về giảm phát thải và sản xuất xanh, việc sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu thân thiện với môi trường đang trở thành điều kiện bắt buộc đối với hàng hóa xuất khẩu.

Bên cạnh đó, phát triển năng lượng tái tạo dựa trên lợi thế nguồn nguyên liệu và điều kiện tự nhiên của đất nước sẽ góp phần gia tăng khả năng tự chủ năng lượng, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội một cách chủ động và linh hoạt.

“Những yêu cầu đó đòi hỏi chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ để phát triển các nguồn năng lượng xanh, sử dụng các loại nhiên liệu sạch hơn, có khả năng tái tạo, từng bước hình thành tư duy sản xuất, tiêu dùng và sinh hoạt gắn với mục tiêu tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải vì một xã hội phát triển và môi trường sống trong lành”, ông Đào Duy Anh nói.

Theo ông, nhiên liệu sinh học là loại nhiên liệu có khả năng tái tạo, đáp ứng các tiêu chí xanh hơn, sạch hơn, góp phần nâng cao khả năng tự chủ và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

“Việc VOV tổ chức diễn đàn ‘Phát triển nhiên liệu sinh học 2026: Từ chủ trương của Đảng đến hành động quốc gia là sáng kiến rất đáng hoan nghênh trong bối cảnh Việt Nam vừa chính thức chuyển đổi từ sử dụng xăng khoáng sang xăng sinh học E10 cho các phương tiện sử dụng động cơ xăng trên toàn quốc. Đây chính là một hành động cụ thể trong lộ trình chuyển đổi xanh mà chúng ta đang triển khai”, ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.

Mở rộng nguồn nguyên liệu, biến phụ phẩm thành tài nguyên

Tại diễn đàn, ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn từ góc độ nhà sản xuất và cung ứng nhiên liệu.

Nhìn lại quá trình chuyển đổi nhiên liệu tại Việt Nam, ông Mai Tuấn Đạt khẳng định BSR luôn là đơn vị tiên phong trong triển khai nhiên liệu sinh học. Từ năm 2015, thực hiện Quyết định 53 của Chính phủ, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã triển khai sản xuất và phân phối xăng E5 tại Quảng Ngãi.

Theo ông Đạt, sau hơn một thập kỷ sử dụng, thực tế cho thấy xăng sinh học vận hành ổn định, không ghi nhận bất kỳ sự cố nào liên quan đến động cơ hay phương tiện của người tiêu dùng.

“Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, BSR hiện đã phát triển thêm năng lực để phối trộn xăng E10. Hiện công suất phối trộn của chúng tôi đạt khoảng 150.000 m³/tháng, phần còn lại vẫn duy trì các dòng xăng truyền thống. Quá trình chuẩn bị nguồn cung dưới sự điều phối sát sao của Bộ Công Thương đang diễn ra rất thuận lợi và ổn định”, ông Đạt cho biết.

Theo tính toán, khi xăng E10 được sử dụng trên toàn quốc, nhu cầu Ethanol (E100) sẽ đạt khoảng 1 triệu m³ mỗi năm. Với giá trị thị trường hiện nay, quy mô nền kinh tế từ Ethanol có thể lên tới khoảng 20.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong đó, chi phí nguyên liệu chiếm khoảng 70%, tương đương hơn 10.000 tỷ đồng sẽ trực tiếp mang lại thu nhập cho nông dân, ngư dân và người làm lâm nghiệp.

Tuy nhiên, ông Mai Tuấn Đạt cũng chỉ ra những thách thức lớn nếu tiếp tục phát triển nhiên liệu sinh học theo mô hình truyền thống.

Hiện nay, nguyên liệu sản xuất Ethanol tại Việt Nam chủ yếu vẫn dựa vào sắn, mía và ngô. Nếu phụ thuộc quá nhiều vào sắn, ngành nhiên liệu sinh học sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với ngành tinh bột sắn vốn đem lại lợi nhuận cao hơn cho người nông dân. Trong khi đó, việc sử dụng mía và ngô quy mô lớn có thể tác động đến vấn đề an ninh lương thực.

“Nhiên liệu sinh học trong tương lai không thể và không nên chỉ gắn với củ sắn hay bắp ngô”, ông Đạt nhận định.

Dẫn kinh nghiệm thành công của Brazil trong phát triển nhiên liệu sinh học, đại diện BSR cho rằng Việt Nam cần mở rộng khái niệm nguồn nguyên liệu sinh học, tận dụng tối đa các nguồn sinh khối từ thực vật, động vật, cả trên cạn lẫn dưới nước.

Đặc biệt, các phụ phẩm, phế phẩm từ nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản như rơm rạ, mỡ cá hay các loại chất thải hữu cơ cần được xem là nguồn tài nguyên quý giá cho sản xuất năng lượng tái tạo.

Ông Đạt dẫn chứng tình trạng đốt rơm rạ sau mỗi vụ thu hoạch vẫn diễn ra phổ biến ở nhiều địa phương, gây lãng phí nguồn tài nguyên sinh khối và làm gia tăng ô nhiễm môi trường, khói bụi đô thị.

“Giải pháp tối ưu hiện nay là ưu tiên đầu tư, phát triển công nghệ chế biến các loại phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp thành nhiên liệu sinh học. Chuyển hóa rơm rạ thành năng lượng chính là giải pháp mang lại lợi ích kép, vừa giảm ô nhiễm môi trường vừa tạo ra nguồn nhiên liệu sạch. Tôi mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước sẽ có những chính sách kiến tạo, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này để khai thác hiệu quả hơn tiềm năng tài nguyên của Việt Nam”, ông Đạt đề xuất.

Theo ông Mai Tuấn Đạt, để xăng E10 không chỉ là một loại nhiên liệu mới mà thực sự trở thành nền tảng của một “hệ sinh thái xanh”, cần có sự đồng bộ từ chính sách đến công nghệ lõi. Trong hành trình đó, BSR cam kết tiếp tục giữ vai trò tiên phong, đồng hành cùng Chính phủ trong quá trình chuyển đổi năng lượng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

Lãnh đạo Bộ Công Thương lý giải lộ trình chuyển đổi xăng E10

Hạ Vy