Qua mỗi thời kỳ, các thế hệ nhà báo cách mạng không chỉ là những người truyền tải thông tin mà còn là chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa của Đảng. Di sản lớn nhất mà họ để lại không chỉ là hàng triệu trang báo, tác phẩm báo chí giàu giá trị lịch sử mà còn là bản lĩnh chính trị, tinh thần dấn thân, đạo đức nghề nghiệp và khát vọng phụng sự nhân dân bằng ngòi bút trung thực, nhân văn.

Những người “chiến sĩ cầm bút” làm nên lịch sử báo chí cách mạng

Lịch sử báo chí Cách mạng Việt Nam gắn liền với lịch sử cách mạng dân tộc. Ngay từ những năm đầu thế kỷ XX, báo chí đã trở thành công cụ truyền bá tư tưởng yêu nước, giác ngộ quần chúng và cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ngày 21/6/1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), lãnh tụ Hồ Chí Minh sáng lập báo Thanh Niên – cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sự kiện này được xem là mốc son khai sinh nền báo chí cách mạng Việt Nam. Từ đây, báo chí không chỉ mang chức năng thông tin mà trở thành một bộ phận quan trọng của sự nghiệp cách mạng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là người khai sinh nền báo chí cách mạng mà còn là nhà báo lớn với hàng nghìn bài viết bằng nhiều thứ tiếng, đăng trên nhiều tờ báo trong nước và quốc tế. Người từng khẳng định: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Tư tưởng ấy đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ người làm báo Việt Nam.

Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc, đội ngũ nhà báo cách mạng đã thực sự sống và chiến đấu như những người lính nơi tuyến đầu. Nhiều nhà báo vừa cầm máy ảnh, cầm bút, vừa trực tiếp bám chiến trường để phản ánh hơi thở cuộc chiến đấu của dân tộc.

Tên tuổi của các nhà báo lớn như Trường Chinh, Xuân Thủy, Hoàng Tùng, Hữu Thọ, Thép Mới… đã trở thành biểu tượng của bản lĩnh chính trị, trí tuệ và đạo đức nghề báo cách mạng.

Trong đó, đồng chí Trường Chinh được xem là một cây bút lý luận sắc sảo, có ảnh hưởng lớn đối với báo chí cách mạng Việt Nam. Với nhiều bài viết chính luận quan trọng, ông góp phần định hướng tư tưởng, cổ vũ tinh thần đấu tranh và xây dựng nền tảng lý luận cho cách mạng Việt Nam.

Nhà báo Xuân Thủy là một trong những gương mặt tiêu biểu của báo chí kháng chiến. Ông từng phụ trách báo Cứu Quốc, tham gia nhiều hoạt động ngoại giao quan trọng của đất nước và để lại dấu ấn sâu đậm về phong cách báo chí sắc sảo, giàu tính chiến đấu.

Trong kháng chiến chống Mỹ, hàng trăm nhà báo đã ngã xuống trên chiến trường. Họ là những phóng viên chiến trường quả cảm, chấp nhận hy sinh để ghi lại sự thật khốc liệt của chiến tranh và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam. Máu của những người làm báo đã hòa vào đất mẹ, làm nên một phần lịch sử vẻ vang của nền báo chí cách mạng.

Điều đặc biệt là trong mọi giai đoạn lịch sử, báo chí cách mạng luôn gắn bó mật thiết với nhân dân. Nhà báo không đứng ngoài cuộc sống mà đi vào thực tiễn, phản ánh hơi thở đời sống xã hội, tâm tư của nhân dân và khát vọng của đất nước.

Từ các phong trào chống đói, chống dốt thời kỳ đầu cách mạng; đến công cuộc kháng chiến cứu nước; rồi thời kỳ đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, báo chí cách mạng luôn giữ vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; đồng thời cổ vũ tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc và niềm tin vào tương lai đất nước.

Di sản lớn lao mà các thế hệ nhà báo cách mạng để lại trước hết là tinh thần dấn thân vì lợi ích quốc gia - dân tộc. Đó là bản lĩnh chính trị vững vàng, lòng trung thành với Tổ quốc, với nhân dân; là trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp được hun đúc qua thực tiễn cách mạng.

Tiếp nối di sản trong kỷ nguyên số và yêu cầu mới của báo chí cách mạng

Bước sang thời kỳ đổi mới và đặc biệt là kỷ nguyên truyền thông số hiện nay, báo chí Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt không ít thách thức.

Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đã làm thay đổi căn bản môi trường truyền thông. Công chúng ngày nay không còn chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà trở thành những “người tham gia” vào quá trình sản xuất và lan tỏa thông tin.

Trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Giữa “biển” thông tin đa chiều, thật giả lẫn lộn, báo chí cách mạng phải tiếp tục khẳng định vị thế là nguồn thông tin tin cậy, chính xác, nhân văn và có trách nhiệm với xã hội.

Điều này đòi hỏi đội ngũ người làm báo hôm nay không chỉ giỏi chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần phụng sự công chúng - những giá trị cốt lõi được hun đúc từ các thế hệ nhà báo đi trước.

Di sản của báo chí cách mạng không chỉ nằm ở truyền thống vẻ vang mà còn ở hệ giá trị nghề nghiệp được kế thừa qua nhiều thế hệ. Đó là tinh thần “mắt sáng, lòng trong, bút sắc”; là sự trung thực, khách quan; là trách nhiệm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và quyền lợi chính đáng của nhân dân.

Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, yêu cầu đặt ra đối với báo chí hiện đại là phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy làm báo, ứng dụng công nghệ nhưng không được đánh mất bản chất cách mạng và tính nhân văn của báo chí.

Nhiều cơ quan báo chí hiện nay đã chuyển đổi mạnh sang mô hình tòa soạn hội tụ, phát triển báo chí đa nền tảng, ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong sản xuất nội dung. Tuy nhiên, dù công nghệ có thay đổi thế nào thì yếu tố quyết định vẫn là con người - là phẩm chất và trách nhiệm của người làm báo.

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam không chỉ là dịp tri ân các thế hệ nhà báo đi trước mà còn là thời điểm để đội ngũ người làm báo hôm nay nhìn lại trách nhiệm của mình trước đất nước và nhân dân.

Trong dòng chảy hơn một thế kỷ, nền báo chí Cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa; đồng hành cùng dân tộc qua các cuộc kháng chiến, công cuộc đổi mới và hành trình phát triển đất nước.

Di sản của các thế hệ nhà báo cách mạng là tài sản tinh thần vô giá của nền báo chí nước nhà. Đó không chỉ là những tác phẩm báo chí mang giá trị lịch sử mà còn là bài học về lòng yêu nước, tinh thần dấn thân, sự trung thực và trách nhiệm xã hội.

Tiếp nối di sản ấy, những người làm báo hôm nay cần không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới tư duy làm báo và giữ vững đạo đức nghề nghiệp để báo chí Cách mạng Việt Nam tiếp tục phát triển hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn; xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong thời đại mới.

Báo chí Cách mạng Việt Nam trong thời đại số

Hà An