Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, tỉnh Tây Ninh đang đề xuất nhiều nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm để xây dựng Chiến lược quốc gia về tài nguyên nước đến năm 2040, hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước bền vững.

Theo ông Trần Văn Quy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, chiến lược giai đoạn tới cần tập trung vào các nhiệm vụ then chốt như bảo vệ tài nguyên nước, điều hòa và phân phối nguồn nước theo lưu vực, khai thác và sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, phục hồi nguồn nước bị suy thoái, đồng thời tăng cường phòng ngừa và giảm thiểu các tác động tiêu cực do nước gây ra.

Tỉnh kiến nghị đẩy mạnh kiểm soát ô nhiễm, ngăn ngừa tình trạng suy thoái và cạn kiệt nguồn nước; bảo vệ hành lang nguồn nước và các khu vực khai thác nước phục vụ sinh hoạt. Việc phân bổ nguồn nước cần được thực hiện hợp lý theo lưu vực và liên vùng, ưu tiên cấp nước cho nhu cầu dân sinh, bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu trên các hệ thống sông, kênh, rạch.

Đối với nguồn nước dưới đất, Tây Ninh đề xuất tăng cường quản lý và giám sát hoạt động khai thác, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ suy giảm trữ lượng. Cùng với đó là các giải pháp phục hồi nguồn nước bị suy thoái, nâng cao khả năng trữ nước, bảo vệ và phát triển rừng đầu nguồn, chủ động ứng phó với hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn cũng như giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt và ngập úng.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tỉnh kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý tài nguyên nước theo hướng tăng cường phân cấp, nâng cao hiệu quả thực thi; ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ trong công tác quan trắc, giám sát, dự báo và điều hành nguồn nước; đồng thời xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tài nguyên nước đồng bộ, hiện đại.

Tây Ninh cũng đề xuất tăng cường phối hợp quản lý nguồn nước liên vùng, kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, bảo vệ và phục hồi các lưu vực sông, kênh, rạch trọng điểm. Song song với đó là việc nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai liên quan đến nước, huy động nguồn lực từ ngân sách và xã hội hóa, mở rộng hợp tác quốc tế trong quản lý và bảo vệ tài nguyên nước.

Theo lộ trình đề xuất, giai đoạn đến năm 2030 sẽ ưu tiên xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước; triển khai các dự án giám sát khai thác nước dưới đất, kiểm soát ô nhiễm nguồn nước trên các lưu vực sông trọng điểm và thực hiện các chương trình phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn.

Giai đoạn 2030 - 2040 tập trung phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt; xây dựng hệ thống điều hòa, phân phối nước liên vùng; phát triển hạ tầng trữ nước và cấp nước an toàn. Sau năm 2040, mục tiêu đặt ra là hoàn thiện hệ thống quản lý tài nguyên nước hiện đại, thông minh, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh nguồn nước lâu dài.

Tây Ninh cũng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm hỗ trợ các địa phương khu vực Đông Nam Bộ trong công tác điều hòa, phân phối nguồn nước liên vùng, đồng thời ưu tiên bố trí nguồn lực cho các dự án bảo vệ, phục hồi nguồn nước và phòng, chống hạn hán, thiếu nước.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, công tác quản lý tài nguyên nước trên địa bàn thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực. Sau khi hợp nhất tỉnh Long An và Tây Ninh, địa phương tiếp tục rà soát, kế thừa và triển khai đồng bộ các quy hoạch, chương trình liên quan đến quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên nước theo quy định của Luật Tài nguyên nước năm 2023.

Hiện toàn tỉnh có 148 doanh nghiệp thuộc diện phải lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục; trong đó 139 cơ sở đã hoàn thành kết nối và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý. Bên cạnh đó, 9 trạm quan trắc nước mặt tự động đang được vận hành trên các lưu vực sông, kênh, rạch trọng điểm nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng nguồn nước.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ dân đô thị sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung đạt 44,27%, trong khi tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn đạt 75,74%. Tổng diện tích được bảo đảm nguồn nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp đạt hơn 736.500ha; diện tích nuôi trồng thủy sản được cấp nước đạt trên 7.100ha.

Địa phương cũng duy trì hơn 35.840ha rừng phòng hộ, chủ yếu tập trung quanh hồ Dầu Tiếng – khu vực có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa dòng chảy và phục vụ nhu cầu sản xuất, sinh hoạt của người dân.

Trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, Tây Ninh từng bước đầu tư, nâng cấp hệ thống quan trắc khí tượng, thủy văn phục vụ công tác cảnh báo lũ, ngập lụt, hạn hán và thiếu nước. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 68 trạm quan trắc khí tượng, thủy văn. Theo Chương trình quan trắc môi trường giai đoạn 2026 - 2030, mạng lưới quan trắc nước mặt sẽ được bố trí tại 124 vị trí và nước dưới đất tại 87 vị trí, góp phần nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo sớm và bảo vệ tài nguyên nước trong giai đoạn mới.

Nguồn nước về các hồ chứa miền Bắc tiếp tục thiếu hụt trong mùa lũ

Minh Anh