Tăng cường hợp tác công - tư thúc đẩy kinh tế tuần hoàn nhựa

Phát biểu tại lễ phát động, ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu hướng tất yếu trên thế giới. Đối với Việt Nam, đây là định hướng quan trọng nhằm hướng tới tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng tài nguyên.

Theo ông Tăng Thế Cường, việc triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý, tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải được xem là nguồn tài nguyên phục vụ phát triển.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, tạo môi trường thuận lợi nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các giải pháp tuần hoàn.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Cục Môi trường và Unilever Việt Nam triển khai Chương trình “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa năm 2026” với mục tiêu tìm kiếm, kết nối và hỗ trợ các sáng kiến có giá trị, góp phần giải quyết thách thức ô nhiễm nhựa và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Ông Tăng Thế Cường nhấn mạnh: "Điểm khác biệt của Chương trình không chỉ là tìm kiếm các ý tưởng sáng tạo, mà còn tạo diễn đàn kết nối giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ các giải pháp tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm, ứng dụng và nhân rộng trong thực tiễn. Đây cũng là cơ hội để kết nối nghiên cứu khoa học với nhu cầu quản lý và sản xuất, kinh doanh; đồng thời thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực môi trường".

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Bích Vân, Tổng Giám đốc Quốc gia Unilever Việt Nam cho rằng hành trình chuyển đổi xanh cần bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức, coi nhựa là nguồn tài nguyên thay vì rác thải. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng mô hình tuần hoàn, đưa vật liệu nhựa trở lại phục vụ đời sống và sản xuất.

Theo bà Vân, quá trình phát triển kinh tế tuần hoàn nhựa tại Việt Nam được khởi động từ năm 2020 khi Unilever cùng các đối tác thuộc Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PPC) ký kết hợp tác với Bộ Tài nguyên và Môi trường trước đây (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Chương trình đặt nền móng cho các hoạt động giảm thiểu rác thải nhựa, thúc đẩy thu gom, phân loại, tái chế và hỗ trợ thực thi chính sách EPR với mục tiêu đưa nhựa quay trở lại vòng tuần hoàn kinh tế thay vì bị thải bỏ ra môi trường.

Trong 5 năm qua, mô hình hợp tác này đã góp phần thu gom và tái chế hơn 60.000 tấn rác thải nhựa thành các sản phẩm hữu ích. Đồng thời, nhiều sáng kiến về phân loại, tái chế và hỗ trợ thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất cũng được triển khai hiệu quả. Hiện nay, khoảng 70% bao bì của Unilever Việt Nam có khả năng tái chế, trong đó tỷ lệ nhựa tái chế sử dụng trong bao bì đạt trung bình 50%.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Vân, mô hình hợp tác công - tư đã trở thành động lực quan trọng giúp công tác quản lý rác thải nhựa chuyển từ các hoạt động riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn đồng bộ và bền vững hơn.

Bà Vân chia sẻ: "Những thay đổi mang tính hệ thống như quản lý rác thải nhựa đòi hỏi một sức mạnh tổng lực. Sự kết hợp giữa vai trò định hướng chính sách của cơ quan nhà nước và nguồn lực, sự linh hoạt của khối tư nhân đã chứng minh được sự hiệu quả trong thực tiễn. Chính thành công từ nền tảng PPC này đã tiếp thêm động lực để Unilever và Cục Môi trường tự tin thắt chặt hợp tác sâu rộng hơn, chính thức bước vào chu kỳ hợp tác mới 2026 - 2030 để góp sức giải quyết những bài toán lớn hơn, đóng góp vào mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia".

Tạo cầu nối đưa sáng kiến vào thực tiễn

Là một trong những hoạt động trọng tâm của chương trình hợp tác chiến lược giữa hai đơn vị, cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026” hướng tới tìm kiếm và hỗ trợ các giải pháp sáng tạo trong nhiều lĩnh vực như thiết kế bao bì, vật liệu thay thế, công nghệ tái chế, mô hình thu gom - phân loại, kinh doanh tuần hoàn, giảm phát sinh rác thải nhựa và thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

Chương trình tiếp nối thành công từ mùa giải năm 2024, khi thu hút hơn 350 dự án, doanh nghiệp và ý tưởng tham gia; kết nối trên 500 cá nhân, tổ chức; quy tụ 42 chuyên gia đầu ngành; đồng thời ghi nhận 48 ý tưởng đổi mới sáng tạo và 47 giải pháp tiềm năng. Hơn 60 giờ đào tạo, cố vấn và kết nối cùng hơn 23 triệu lượt tiếp cận trên các nền tảng truyền thông đã góp phần hình thành mạng lưới hợp tác thực tế cho cộng đồng đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tuần hoàn nhựa.

Trên cơ sở đó, chương trình năm 2026 tập trung nhiều hơn vào khả năng ứng dụng thực tế. Thay vì chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm và tôn vinh ý tưởng, các giải pháp triển vọng sẽ được kết nối với mạng lưới chuyên gia, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ phát triển và nhà đầu tư nhằm hoàn thiện mô hình, triển khai thử nghiệm và mở rộng quy mô khi đáp ứng đủ điều kiện.

Chương trình hướng tới ba mục tiêu chính gồm kết nối nhu cầu thực tiễn giữa các nhà đổi mới sáng tạo với doanh nghiệp và tổ chức đang cần ứng dụng giải pháp tuần hoàn nhựa; thúc đẩy nguồn vốn cho đổi mới xanh; đồng thời góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kép xanh - số thông qua ứng dụng công nghệ, dữ liệu và tự động hóa trong các hoạt động thu gom, phân loại, tái chế và quản lý vật liệu.

Từ nền tảng kết nối này, nhiều sáng kiến đã từng bước được đưa vào thực tế. Một trong những ví dụ tiêu biểu là mô hình trạm phân loại rác thải ứng dụng công nghệ do Unilever Việt Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ GRAC - đơn vị đạt giải tại cuộc thi năm 2024 và UBND phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh triển khai. Mô hình cho thấy khả năng chuyển hóa các ý tưởng sáng tạo thành giải pháp thực tiễn khi được kết nối với nhu cầu địa phương và doanh nghiệp.

Sự trở lại của cuộc thi năm 2026 cũng đánh dấu giai đoạn hợp tác mới 2026 - 2030 giữa Cục Môi trường và Unilever Việt Nam, hướng tới thúc đẩy kinh tế tuần hoàn nhựa trở thành động lực cho chuyển đổi xanh, đổi mới chuỗi cung ứng và phát triển bền vững. Đồng thời, chương trình tiếp tục hiện thực hóa cam kết của Unilever trong giảm sử dụng nhựa nguyên sinh, tăng tỷ lệ nhựa tái sinh, thúc đẩy thu gom, tái chế và đồng hành cùng các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Trong khuôn khổ lễ phát động, hai bên cũng công bố Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 nhằm tăng cường kết nối giữa chính sách, công nghệ, doanh nghiệp, nguồn vốn và cộng đồng đổi mới sáng tạo. Mục tiêu là hỗ trợ các sáng kiến tiềm năng được kiểm chứng, hoàn thiện và nhân rộng, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong phân loại, thu gom, tái chế và đưa vật liệu tái sinh quay trở lại chuỗi sản xuất.

Nhấn mạnh kỳ vọng đối với chương trình, bà Nguyễn Thị Bích Vân cho biết: "Với Cuộc thi 'Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026', Unilever Việt Nam mong muốn cùng Cục Môi trường và các đối tác thúc đẩy một cơ chế hợp tác công - tư hiệu quả, để những sáng kiến có tiềm năng được kết nối với nhu cầu thực tế, được thử nghiệm trong chuỗi giá trị và từng bước nhân rộng, đóng góp vào tiến trình chuyển đổi kép xanh - số và tăng trưởng bền vững của Việt Nam và vươn ra thị trường toàn cầu".

Theo kế hoạch, cuộc thi sẽ chính thức nhận hồ sơ đăng ký từ giữa tháng 7/2026. Các dự án tham gia sẽ trải qua ba vòng tuyển chọn, đánh giá và tập huấn trước khi công bố kết quả vào quý I/2027. Thông tin chi tiết về thể lệ và cách thức tham gia sẽ được Ban tổ chức công bố trên website của Unilever Việt Nam vào giữa tháng 7/2026.

FAO cảnh báo nguy cơ an toàn thực phẩm từ nhựa tái chế

Hải Đăng