Đợt nắng nóng diện rộng đang bao phủ nhiều khu vực trên cả nước, với tâm điểm là trung du và đồng bằng Bắc Bộ, các tỉnh từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và vùng phía Đông khu vực từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk. Nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ từ 37-40 độ C, cá biệt có điểm vượt ngưỡng 40 độ C.

Vì sao đợt nắng nóng này gây cảm giác oi bức hơn?

Theo TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, mặc dù nền nhiệt khí tượng trong đợt nóng hiện nay không cao hơn đợt nắng nóng cuối tháng 5, song cảm giác nóng bức và mức độ khó chịu mà người dân phải đối mặt lại lớn hơn đáng kể.

Tại khu vực đồng bằng và trung du Bắc Bộ, bao gồm Hà Nội, áp suất khí quyển vào buổi chiều giảm xuống mức 997-998hPa khiến không khí giãn nở mạnh. Cùng với đó, lượng nhiệt tích tụ trong các khối bê tông, mặt đường và nền đất liên tục tỏa ra môi trường. Khi kết hợp với bức xạ mặt trời kéo dài nhiều giờ, lượng nhiệt này tạo nên hiệu ứng cộng hưởng, khiến không khí trở nên ngột ngạt và oi bức hơn.

Trong khi đó, các tỉnh miền Trung đang chịu tác động của hình thái nắng nóng kết hợp gió Lào khô nóng. Luồng gió này làm giảm mạnh độ ẩm trong không khí, khiến cảm giác khô rát và khắc nghiệt gia tăng. Đáng chú ý, nhiều địa phương như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và Huế đã trải qua thời gian dài ít mưa hoặc không có mưa, khiến đất đai khô cằn, thảm thực vật suy giảm khả năng giữ ẩm và điều hòa nhiệt độ. Đây là một trong những nguyên nhân khiến mức độ nắng nóng được cảm nhận rõ rệt hơn so với các đợt trước.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, vùng lõi của đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt tập trung tại khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ; các tỉnh từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng; cùng vùng phía Đông từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk.

Tại Hà Nội, nhiệt độ cao nhất trong ngày được dự báo tiệm cận hoặc vượt 40 độ C. Kết hợp với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, người dân có thể cảm nhận mức nhiệt thực tế cao hơn đáng kể, gây cảm giác bỏng rát kéo dài từ sáng đến cuối buổi chiều.

Ở khu vực vùng núi Bắc Bộ, nhiệt độ phổ biến dao động từ 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Riêng Điện Biên và Lai Châu nằm ngoài vùng ảnh hưởng mạnh của đợt nắng nóng này nên nhiệt độ thấp hơn các địa phương khác.

Cảnh báo nguy cơ cháy nổ, sốc nhiệt và tia UV ở mức nguy hiểm

Cơ quan khí tượng cho biết độ ẩm không khí tại nhiều nơi giảm xuống dưới 45%, trong khi thời gian nắng nóng kéo dài liên tục từ khoảng 10 giờ đến 17 giờ hằng ngày. Điều kiện thời tiết này làm gia tăng nguy cơ xảy ra cháy nổ tại khu dân cư cũng như cháy rừng trên diện rộng.

Bên cạnh đó, chỉ số tia cực tím (UV) tại nhiều khu vực đang ở ngưỡng rất cao, có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu tiếp xúc trực tiếp trong thời gian dài.

Người dân được khuyến cáo hạn chế ra ngoài hoặc làm việc dưới trời nắng trong các khung giờ cao điểm. Trường hợp bắt buộc phải di chuyển ngoài trời cần bổ sung đủ nước, sử dụng kem chống nắng, mặc quần áo dài tay và đội mũ rộng vành để giảm thiểu tác động của thời tiết cực đoan.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nhận định ngày 24/6 có thể là thời điểm ghi nhận mức độ nắng nóng gay gắt nhất từ đầu mùa hè năm nay tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Dự báo trong ngày 25/6, các tỉnh từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và khu vực phía Đông Quảng Ngãi vẫn tiếp tục trải qua nền nhiệt từ 38-40 độ C, có nơi vượt 40 độ C. Khu vực Bình Định và Phú Yên cũng duy trì tình trạng nắng nóng gay gắt với nhiệt độ phổ biến từ 37-39 độ C.

Trong khi đó, khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ có xu hướng giảm nhiệt nhẹ, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-37 độ C, một số nơi trên 37 độ C. Từ ngày 26/6, nắng nóng tại Bắc Bộ được dự báo sẽ dịu dần.

Tuy nhiên, đối với khu vực từ Thanh Hóa đến Phú Yên, nắng nóng vẫn có khả năng kéo dài trong nhiều ngày tới, tiếp tục đặt ra những thách thức đối với đời sống dân sinh, sản xuất và công tác phòng chống cháy rừng tại nhiều địa phương.

Biến đổi khí hậu khiến nắng nóng cực đoan gia tăng trên khắp châu Âu

Thiên Thanh