Lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng đang tạo áp lực lớn lên hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý tại nhiều địa phương. Trong bối cảnh hạ tầng chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế, công tác quản lý rác thải không chỉ là vấn đề môi trường mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng sống và diện mạo đô thị.

Thực tế cho thấy, hoạt động thu gom và xử lý rác thải tại một số khu dân cư vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Không ít điểm tập kết rác trên các tuyến phố, khu dân cư hay khu vực buôn bán nhỏ lẻ thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, rác tồn đọng nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày mới được vận chuyển.

Điều này không chỉ gây mùi hôi khó chịu mà còn ảnh hưởng đến mỹ quan và môi trường sống của người dân. Tại một số nơi, rác thải sinh hoạt bị đổ lẫn lộn, từ thức ăn thừa, bao bì nhựa, giấy vụn đến các loại chất thải khó phân hủy, thậm chí chất đống ngay trên vỉa hè hoặc khu vực công cộng có đông người qua lại.

Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ. Hệ thống thùng rác phân loại riêng cho rác hữu cơ, vô cơ và rác tái chế vẫn còn thiếu ở nhiều khu vực. Phần lớn rác thải sinh hoạt vẫn được bỏ chung vào một nơi, khiến quá trình tái chế và tái sử dụng gặp nhiều khó khăn. Khi rác hữu cơ bị trộn lẫn với các loại rác khác, hiệu quả xử lý giảm đáng kể, trong khi chi phí cho các khâu thu gom và xử lý sau đó lại tăng lên.

Theo Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư - Hạ tầng phường Hai Bà Trưng (Hà Nội), địa phương hiện đã bố trí hệ thống thùng rác công cộng, thùng rác kín và tổ chức thu gom bằng xe đẩy chuyên dụng tại các khu tập thể, ngõ sâu theo khung giờ quy định. Tuy nhiên, việc phân loại rác tại nguồn vẫn gặp nhiều khó khăn do hệ thống xử lý sau phân loại chưa đồng bộ, đặc biệt là chưa có cơ sở chuyên biệt để xử lý chất thải hữu cơ.

Để nâng cao hiệu quả quản lý rác thải, các địa phương cần tiếp tục rà soát mạng lưới thu gom, điểm tập kết và hệ thống thùng rác công cộng; bổ sung thùng rác phù hợp tại khu dân cư, trường học, công viên, chợ dân sinh và các tuyến phố đông người. Bên cạnh đó, lịch thu gom cần được công khai, duy trì ổn định để người dân thuận tiện thực hiện. Các trường hợp đổ rác không đúng nơi quy định cũng cần được kiểm tra và xử lý nghiêm nhằm nâng cao ý thức cộng đồng.

Các chuyên gia cho rằng việc phân loại rác tại nguồn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý riêng biệt. Nếu người dân đã thực hiện phân loại nhưng rác sau đó vẫn bị thu gom chung thì mục tiêu giảm thiểu chất thải và tăng tỷ lệ tái chế sẽ khó đạt được.

Rác thải sinh hoạt là vấn đề gắn chặt với đời sống hằng ngày và sự phát triển bền vững của đô thị. Vì vậy, bên cạnh sự đầu tư của chính quyền và các đơn vị chức năng, rất cần sự chung tay của mỗi người dân trong việc bỏ rác đúng nơi, đúng giờ và từng bước hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, liên tục và phù hợp với thực tiễn, môi trường sống sẽ ngày càng sạch đẹp, văn minh và bền vững hơn.

Bên cạnh áp lực từ khối lượng rác thải ngày càng tăng, nhiều chuyên gia môi trường cũng cảnh báo nguy cơ quá tải tại các khu xử lý chất thải nếu công tác giảm thiểu và tái chế không được đẩy mạnh.

Hiện nay, phần lớn rác thải sinh hoạt vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp hoặc đốt, trong khi tỷ lệ tái chế còn thấp. Điều này không chỉ làm gia tăng nhu cầu quỹ đất dành cho xử lý rác mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh ô nhiễm thứ cấp đối với nguồn nước, không khí và đất đai. Vì vậy, việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, tăng cường tái chế và giảm lượng rác phát sinh ngay từ hộ gia đình được xem là giải pháp lâu dài giúp giảm áp lực cho hệ thống xử lý chất thải đô thị.

Xử lý rác thải tại Thanh Hoá (Kỳ 1): Áp lực từ những “núi rác” lộ thiên

Thiên Thanh