Việc ứng dụng giải pháp bổ cập nước dưới đất, kết hợp chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên nước, được kỳ vọng sẽ góp phần ứng phó tình trạng sụt lún, xâm nhập mặn, bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia (NAWAPI) phối hợp với Viện Khoa học Địa chất và Tài nguyên thiên nhiên Liên bang Đức (BGR) vừa tổ chức Lễ tổng kết Dự án “Quản lý bền vững tài nguyên nước dưới đất gắn với điều kiện địa chất - địa chất thủy văn tại Đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực ven biển Việt Nam thích ứng với biến đổi khí hậu” (CRMGG), đồng thời kỷ niệm 17 năm hợp tác giữa hai bên.

Bổ cập nước dưới đất - "bước đột phá" quản lý bền vững nguồn nước

Phát biểu khai mạc, ông La Đức Dũng, Tổng Giám đốc NAWAPI khẳng định, Dự án CRMGG không chỉ là một chương trình hợp tác kỹ thuật đơn thuần mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý tài nguyên nước - từ ứng phó bị động sang chủ động dựa trên cơ sở khoa học và dữ liệu. Đặc biệt, trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long và các vùng ven biển đang chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, suy giảm mực nước và sụt lún, các kết quả của dự án càng thể hiện rõ tính cấp thiết và giá trị thực tiễn.

Theo ông La Đức Dũng, điểm nhấn nổi bật của dự án là việc nghiên cứu và triển khai các giải pháp bổ cập nước dưới đất có quản lý. Đây là hướng tiếp cận mới mang tính đột phá, kết hợp hài hòa giữa khai thác và tái tạo nguồn nước. Các mô hình thí điểm bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc tăng cường trữ lượng, phục hồi tầng chứa nước và giảm thiểu rủi ro do khai thác quá mức. “Quan trọng hơn, những kết quả này đã cung cấp cơ sở khoa học tin cậy để các cơ quan quản lý xem xét áp dụng trong thực tiễn, hướng tới mục tiêu sử dụng bền vững tài nguyên nước”, ông Dũng khẳng định.

Dự án cũng tạo chuyển biến rõ nét trong công tác dữ liệu và chuyển đổi số khi hình thành nền tảng tích hợp dữ liệu quan trắc, điều tra và thông tin chuyên ngành về tài nguyên nước. Qua đó, công tác quản lý từng bước chuyển từ thủ công sang tập trung, kết nối và khai thác hiệu quả hơn, góp phần nâng cao năng lực dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

Đánh giá về giá trị lâu dài, ông La Đức Dũng nhấn mạnh yếu tố con người. Sau 17 năm hợp tác, đội ngũ cán bộ trong nước đã nâng cao năng lực chuyên môn, từng bước làm chủ công nghệ và phương pháp quản lý hiện đại, tạo nền tảng để các kết quả của dự án tiếp tục được vận hành và nhân rộng trong thực tiễn.

Trên cơ sở kế thừa các kết quả đạt được, NAWAPI đang đẩy mạnh triển khai chiến lược chuyển đổi số trong lĩnh vực tài nguyên nước. Việc thành lập Ban Chỉ đạo chuyển đổi số và Tổ công tác xây dựng cơ sở dữ liệu lớn là bước đi cụ thể nhằm tái cấu trúc dữ liệu, tăng cường kết nối và khai thác hiệu quả nguồn thông tin. Mục tiêu không chỉ dừng ở lưu trữ mà hướng tới biến dữ liệu thành công cụ phục vụ quản lý, dự báo và hỗ trợ ra quyết định kịp thời, chính xác.

Theo ông La Đức Dũng, trong thời gian tới, Trung tâm xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm: rà soát, chuẩn hóa dữ liệu để đảm bảo tính đồng bộ và bền vững; tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các đơn vị, địa phương; phát triển các công cụ trực quan phục vụ theo dõi tài nguyên nước và rủi ro thiên tai; đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực đủ năng lực vận hành hệ thống một cách tự chủ. Cùng với đó, việc mở rộng hợp tác quốc tế, đặc biệt với BGR, sẽ tiếp tục được thúc đẩy nhằm tiếp nhận công nghệ tiên tiến và nâng cao năng lực quản trị.

Tăng cường hợp tác hướng tới quản lý bền vững nước dưới đất

Phát biểu tại buổi lễ, ông Santiago Alonso Rodriguez, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Đức tại Hà Nội đánh giá, Dự án CRMGG là minh chứng điển hình cho hiệu quả hợp tác lâu dài giữa Đức và Việt Nam trong lĩnh vực tài nguyên nước. Trong bối cảnh an ninh nguồn nước ngày càng trở thành vấn đề chiến lược, đặc biệt tại các khu vực dễ bị tổn thương như Đồng bằng sông Cửu Long, vai trò của nước dưới đất ngày càng được khẳng định.

Tuy nhiên, ông Santiago Alonso Rodriguez cũng lưu ý, nguồn nước dưới đất không phải là nguồn tài nguyên vô hạn. Việc khai thác thiếu kiểm soát có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như suy giảm trữ lượng, suy thoái chất lượng nước và gia tăng sụt lún đất. Do đó, quản lý tài nguyên nước nói chung và nguồn nước dưới đất nói riêng cần dựa trên nền tảng khoa học, dữ liệu tin cậy và các giải pháp bền vững.

Ông Santiago Alonso Rodriguez đặc biệt đánh giá cao việc các cơ quan của Việt Nam đã chủ động kế thừa, đầu tư và mở rộng các mô hình đã được thử nghiệm, thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với phát triển bền vững. Đồng thời khẳng định, dù dự án khép lại, Chính phủ Đức sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong các nỗ lực tăng cường khả năng chống chịu và quản lý tài nguyên nước trong tương lai.

Dự án CRMGG được triển khai tại toàn bộ 13 tỉnh, thành phố thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long (trước đây) và mở rộng ra các khu vực ven biển Việt Nam trong giai đoạn 2023-2026, với sự hỗ trợ của Chính phủ Đức, do BGR phối hợp với NAWAPI thực hiện. Các mô hình thủy địa chất 3D, bản đồ số và dữ liệu viễn thám đã giúp làm rõ đặc điểm tầng chứa nước, diễn biến tài nguyên và các tác động liên quan.

Tọa đàm chính sách “Tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy các mô hình phát triển tài nguyên nước phù hợp với miền Trung – Tây Nguyên”

Mai Hạ