Phát biểu tại lễ khai trương, ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX, cho biết việc đưa Sàn giao dịch carbon vào hoạt động là kết quả của quá trình chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng công nghệ, khuôn khổ pháp lý và cơ chế vận hành giữa các cơ quan quản lý nhà nước cùng các đơn vị liên quan.

Theo lộ trình triển khai, thị trường carbon trong nước sẽ giao dịch hai loại hàng hóa gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Đây là công cụ quan trọng giúp lượng hóa giá trị của hoạt động giảm phát thải, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển theo hướng xanh.

Để chuẩn bị cho giai đoạn vận hành, HNX đã phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cùng nhiều đơn vị liên quan xây dựng hệ thống quy chế, quy trình nghiệp vụ và nền tảng công nghệ phục vụ đăng ký, giao dịch và thanh toán.

Đến nay, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, VSDC, Cục Biến đổi khí hậu và BIDV đã hoàn tất thử nghiệm, vận hành ổn định và bảo đảm thông suốt. Cùng với đó, các quy định nghiệp vụ cũng đã được ban hành đầy đủ, tạo nền tảng pháp lý cho thị trường vận hành minh bạch và hiệu quả.

Trong giai đoạn đầu, thị trường có sự tham gia của 6 công ty chứng khoán thành viên đầu tiên cùng hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Theo ông Nguyễn Anh Phong, việc đưa Sàn giao dịch carbon vào hoạt động không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn góp phần gắn kết trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Qua đó, doanh nghiệp có thêm công cụ để tối ưu chi phí giảm phát thải, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững.

Sau khi chính thức vận hành, HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan quản lý và đơn vị liên quan bảo đảm thị trường hoạt động an toàn, minh bạch, hiệu quả; đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến cơ chế giao dịch nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia thị trường carbon.

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết sau quá trình chuẩn bị tích cực giữa Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan, đến nay các điều kiện về pháp lý, hạ tầng công nghệ, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp đã cơ bản hoàn thiện để Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức đi vào hoạt động.

Đáng chú ý, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định không thu phí đối với các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch carbon trong nước.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, chính sách này thể hiện sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí tham gia thị trường, tạo động lực để doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, thực hiện các giải pháp giảm phát thải và phát triển theo hướng bền vững.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến nền kinh tế, việc phát triển thị trường carbon được đánh giá là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững.

Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, nhận định việc khai trương Sàn giao dịch carbon là dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính cũng như thị trường carbon Việt Nam. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình xây dựng một thị trường hiện đại, minh bạch và hội nhập với quốc tế.

Theo ông Sinh, việc vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả thị trường carbon không chỉ góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xanh mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Trong thời gian tới, các đơn vị vận hành sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp, phát triển các sản phẩm giao dịch và tăng cường kết nối với thị trường carbon quốc tế. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng tăng trưởng và đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển theo hướng bền vững trong giai đoạn mới.

Lần đầu tiên Việt Nam giao dịch tín chỉ carbon: 92 doanh nghiệp lớn tham gia thị trường phát thải

Phúc Minh