Tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch và đốt rác thải sinh hoạt tự phát vẫn tái diễn tại nhiều xã, phường ở Hà Nội, bất chấp nhiều năm thành phố liên tục chỉ đạo chấn chỉnh. Trước thực trạng này, Hà Nội đang siết chặt trách nhiệm của chính quyền cơ sở, coi đây là giải pháp trọng tâm nhằm giảm ô nhiễm môi trường và cải thiện chất lượng không khí.

Từ đầu tháng 6 đến nay, ứng dụng iHanoi đã tiếp nhận hàng chục phản ánh của người dân về tình trạng đốt rơm rạ và đốt rác ngoài trời. Qua kiểm tra thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội ghi nhận nhiều điểm còn xảy ra tình trạng đốt rơm rạ tại các xã Nam Phù, Quốc Oai, Kim Anh...; trong khi việc đốt rác tự phát xuất hiện tại các xã Kiều Phú, Tây Phương, Gia Lâm, Đại Thanh, Thanh Trì cùng các phường Xuân Phương, Phúc Lợi, Long Biên, Hoàng Liệt...

Đây là vấn đề đã tồn tại nhiều năm. Sau mỗi vụ thu hoạch, khói từ việc đốt rơm rạ vẫn bao trùm nhiều khu vực ngoại thành. Với nhiều nông dân, đây vẫn là cách xử lý nhanh nhất khi việc thu gom, tiêu thụ phụ phẩm còn gặp khó khăn. Bên cạnh đó, hạ tầng thu gom, trung chuyển rác ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu, cùng với ý thức của một bộ phận người dân còn hạn chế khiến tình trạng đốt rác tự phát tiếp tục tái diễn.

Theo các chuyên gia môi trường, điều đáng lo ngại không chỉ là những cột khói có thể nhìn thấy, mà còn là lượng bụi mịn PM2.5 và các khí độc phát sinh trong quá trình đốt. Đây là những tác nhân gây ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp, tim mạch, làm suy giảm chất lượng không khí và gia tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt đối với người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền. Khói từ các đám cháy cũng làm giảm tầm nhìn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và cháy lan.

Theo TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, đốt rơm rạ là nguồn phát thải hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chính quyền cơ sở quyết liệt và người dân thay đổi thói quen. Rơm rạ không phải là chất thải bỏ đi mà là nguồn sinh khối có giá trị, có thể được tận dụng để sản xuất nấm, phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc làm nguyên liệu cho mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Thực tế, nhiều địa phương đã khai thác hiệu quả nguồn phụ phẩm này, vừa tạo thêm thu nhập cho nông dân, vừa góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp cải thiện chất lượng không khí, việc chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ và đốt rác tự phát được xem là giải pháp có thể mang lại hiệu quả ngay. Khác với các nguồn phát thải từ giao thông hay công nghiệp cần lộ trình xử lý dài hạn, hành vi đốt chất thải hoàn toàn có thể được ngăn chặn nếu công tác quản lý địa bàn được thực hiện nghiêm túc.

Vì vậy, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã yêu cầu UBND các xã, phường khẩn trương triển khai các biện pháp chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác tự phát. Đáng chú ý, Chủ tịch UBND cấp xã, phường sẽ chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND thành phố nếu để xảy ra vi phạm về bảo vệ môi trường trên địa bàn.

Theo ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, các phản ánh của người dân qua ứng dụng iHanoi và trên các phương tiện thông tin đại chúng sẽ là căn cứ để kiểm tra, xem xét trách nhiệm của chính quyền địa phương, đồng thời là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Song song với việc quy rõ trách nhiệm, Hà Nội cũng yêu cầu các địa phương hoàn thiện hệ thống thu gom, trung chuyển và xử lý chất thải; xóa bỏ các bãi rác tự phát; tăng cường quản lý chất thải tại làng nghề, cụm công nghiệp và các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Lực lượng công an cấp xã được giao tăng cường tuần tra, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

Để chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ và rác thải tự phát, ngoài chế tài nghiêm minh, cần đồng thời xây dựng chuỗi thu gom, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, hoàn thiện hạ tầng xử lý rác và duy trì sự giám sát thường xuyên của chính quyền cơ sở. Khi trách nhiệm được xác định rõ, người dân có giải pháp thay thế phù hợp và các hành vi vi phạm bị xử lý nghiêm, mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, sạch, chất lượng không khí ngày càng được cải thiện sẽ có cơ sở để hiện thực hóa.

Tây Ninh tăng cường giám sát nguồn thải, hướng tới kiểm soát ô nhiễm không khí

Thiên Thanh