Những con số này cho thấy cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vẫn còn nhiều gian nan khi thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc và sử dụng hóa chất cấm vẫn len lỏi vào bữa ăn của người dân.

Vi phạm an toàn thực phẩm tăng hơn 100%, nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi

Phát biểu tại Diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động" do Báo Công an nhân dân tổ chức ngày 02/7, Đại tá, TS Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) nhấn mạnh, không thể nói đến phát triển bền vững hay củng cố niềm tin xã hội khi thực phẩm bẩn vẫn len lỏi vào bữa ăn hằng ngày của người dân.

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh vấn đề an toàn thực phẩm tiếp tục là mối quan tâm lớn của xã hội khi tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, môi trường kinh doanh cũng như niềm tin của người tiêu dùng.

Theo đại diện Bộ Công an, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Công an đã phát hiện và xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025; đồng thời khởi tố 123 vụ án với 249 bị can.

Trong số này, lực lượng chức năng đã xử lý hành chính 5.883 vụ việc đối với 573 tổ chức và 5.310 cá nhân vi phạm, xử phạt hơn 61 tỷ đồng. Bên cạnh đó, 1.004 vụ việc với 126 tổ chức và 883 cá nhân đã được chuyển sang các cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục xử lý, với tổng số tiền xử phạt hơn 32,6 tỷ đồng.

Cùng thời gian, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm với tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng. Riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm, cơ quan chức năng đã xử lý 2.124 vụ, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng và chuyển 128 vụ việc sang cơ quan điều tra.

Nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, sử dụng hóa chất cấm và động vật mắc dịch bệnh đã được phát hiện, xử lý kịp thời.

Điển hình là các vụ sử dụng thịt lợn nhiễm dịch bệnh để chế biến thực phẩm tại Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh; sử dụng hóa chất 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ với số lượng lớn tại Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình; sử dụng hàn the trong sản xuất mì; dùng hóa chất công nghiệp Natri Silicate để sơ chế thịt ốc tại TP.HCM; cùng nhiều vụ sản xuất thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung giả tại Thanh Hóa, Bắc Ninh, Đắk Lắk...

Ngộ độc thực phẩm do hóa chất ngày càng gia tăng, siết chặt quản lý theo chuỗi

Tại diễn đàn, các đại biểu cũng chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến thực phẩm không bảo đảm an toàn vẫn có cơ hội len lỏi vào các bữa ăn hằng ngày của người dân.

Theo các chuyên gia, ở nhiều nơi, cơ quan được giao quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm còn thiếu trách nhiệm trong công tác kiểm tra định kỳ, kiểm tra chất lượng và hậu kiểm; chưa có cơ chế kiểm soát chất lượng thực phẩm trước khi lưu thông trên thị trường. Trong khi đó, cơ quan chức năng chủ yếu tiếp nhận hồ sơ tự công bố mà chưa thực hiện thẩm định tiền kiểm.

Bên cạnh đó, công tác quản lý thị trường và kiểm soát hàng hóa thực phẩm lưu thông còn chưa chặt chẽ, việc xử lý vi phạm ở một số nơi chưa đủ kiên quyết, triệt để. Lợi nhuận lớn cũng khiến không ít đối tượng bất chấp quy định pháp luật, cố tình sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

Ở góc độ điều trị, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết có ba nhóm nguyên nhân chính gây ngộ độc thực phẩm, gồm: hóa chất; vi sinh vật (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng); và độc tố tự nhiên do người dân thiếu hiểu biết hoặc sử dụng các loại thực phẩm độc, lạ, hiếm.

Đáng lưu ý, số ca ngộ độc do hóa chất trong thực phẩm đang có xu hướng gia tăng. Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, các loại hóa chất được sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm hiện nay thay đổi rất nhanh, đa dạng và ngày càng khó kiểm soát.

Để bảo đảm an toàn thực phẩm từ bữa ăn hằng ngày của người dân, nhiều đại biểu nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng truy xuất nguồn gốc trong quản lý.

Hiện Bộ Công an và Bộ Công Thương đang tăng cường phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm theo chuỗi cung ứng, tập trung vào các điểm nóng như chợ đầu mối, kho lạnh, cơ sở giết mổ và các nền tảng thương mại điện tử.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc kiểm soát hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Cơ quan chức năng cần phối hợp với các sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội, đơn vị vận chuyển và trung gian thanh toán để nhận diện chủ thể kinh doanh, truy vết đơn hàng, kho hàng, dòng tiền và số lượng hàng hóa đã tiêu thụ; xử lý nghiêm các hành vi kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm nhập lậu và thực phẩm không rõ nguồn gốc trên không gian mạng.

Ở góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhiều đại biểu cũng đề nghị phát huy vai trò giám sát của người dân trong việc phát hiện, phản ánh và tố giác các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm.

Về định hướng quản lý trong thời gian tới, ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết sẽ xây dựng 5 chính sách trụ cột mới làm cơ sở sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

Các chính sách gồm: Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và suất ăn tập thể; hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Đáng chú ý, chính sách số hóa và xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông sẽ lần đầu tiên được đưa vào Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Hệ thống này sẽ tích hợp toàn bộ thông tin về doanh nghiệp, vòng đời sản phẩm cũng như phản ánh của người dân liên quan đến an toàn thực phẩm.

Theo ông Chu Quốc Thịnh, hệ thống dữ liệu sẽ được kết nối với các địa phương, dữ liệu xuất nhập khẩu của hải quan, các cơ sở sản xuất ban đầu và nhiều cơ quan liên quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước.

Từ 1/7, UBND cấp tỉnh sẽ cấp đăng ký nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Mai Hạ