Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản gửi UBND 29 tỉnh, thành phố về việc tăng cường các giải pháp bảo đảm an toàn đập, hồ chứa thủy lợi và vùng hạ du trong mùa mưa lũ năm 2026.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, El Nino đang tác động đến nước ta và có xu hướng mạnh dần trong khoảng ba tháng tới. Dự báo từ tháng 10 đến tháng 12/2026, hiện tượng này tiếp tục duy trì với cường độ mạnh, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các đợt mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn.

Để bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, Bộ yêu cầu các địa phương thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước. Trong đó, các tỉnh, thành phố phải tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng công trình và họp Hội đồng tư vấn đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước cấp tỉnh theo quy định. Sở Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị quản lý khai thác công trình, UBND cấp xã cùng các cơ quan liên quan phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm được phân cấp.

Đối với các hồ chứa đang xuống cấp, bị hư hỏng hoặc đang trong quá trình sửa chữa, thi công, Bộ yêu cầu đơn vị quản lý và chủ đầu tư tăng cường kiểm tra hiện trạng, xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho công trình cũng như khu vực hạ du. Những hồ chứa không bảo đảm điều kiện an toàn phải hạn chế tích nước nhằm giảm nguy cơ xảy ra sự cố khi xuất hiện mưa lớn.

Đối với các hồ chứa có cửa van điều tiết, các địa phương cần rà soát, cập nhật quy trình vận hành phù hợp với tình hình thực tế; đồng thời kiểm tra toàn diện khả năng vận hành của công trình trong mọi tình huống. Hệ thống cấp điện chính, nguồn điện dự phòng, thiết bị nâng hạ cửa van, máy đóng mở và hệ thống giám sát vận hành phải luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động. Các đơn vị quản lý cũng phải tổ chức vận hành thử cửa van và các thiết bị điều khiển theo đúng quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu duy trì hoạt động ổn định của hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn chuyên dùng tại các hồ chứa; xây dựng các kịch bản vận hành linh hoạt tương ứng với từng cấp độ mưa lớn, mưa đặc biệt lớn. Việc cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo khí tượng thủy văn sẽ là cơ sở để điều chỉnh phương án vận hành hồ chứa, vừa bảo đảm an toàn công trình, vừa góp phần cắt giảm lũ cho khu vực hạ du.

Bên cạnh đó, các đơn vị quản lý hồ chứa phải tổ chức trực ban nghiêm túc, thường xuyên kiểm tra công trình, chuẩn bị đầy đủ phương án ứng phó và xử lý sự cố theo phương châm "4 tại chỗ". Đồng thời, cần kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương và người dân vùng hạ du về tình hình vận hành hồ chứa khi cần thiết.

Theo yêu cầu của Bộ, toàn bộ thông tin về mực nước, dung tích hồ chứa và lưu lượng xả phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, đúng thời gian lên Hệ thống thông tin thủy lợi quốc gia để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Danh sách 29 địa phương được yêu cầu triển khai đợt rà soát lần này gồm: Hà Nội, Phú Thọ, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hải Phòng, Cao Bằng, Tuyên Quang, Lào Cai, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, TP Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Nai và An Giang.

Theo các chuyên gia khí tượng, mặc dù El Nino thường gây thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng, hiện tượng này vẫn có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra các trận mưa cực đoan với cường độ rất lớn trong thời gian ngắn. Khi đó, lưu lượng nước đổ về hồ chứa có thể tăng đột biến, khiến mực nước dâng nhanh, đặc biệt tại các hồ chứa vừa và nhỏ. Những công trình này có thể chuyển từ tình trạng thiếu nước sang phải điều tiết lũ chỉ sau một trận mưa lớn, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác vận hành và bảo đảm an toàn hồ chứa.

Đề xuất sửa quy trình vận hành liên hồ chứa sông Vu Gia - Thu Bồn để ứng phó thiên tai

Khánh An