Bão Bavi và phép thử năng lực quản trị thiên tai của Trung Quốc: Bài học nào cho Việt Nam?
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 20:35, 21/07/2026
Bão Bavi và phép thử năng lực quản trị thiên tai của Trung Quốc: Bài học nào cho Việt Nam?
Bão Bavi - cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Trung Quốc từ đầu năm 2026 không chỉ gây ra một cuộc tổng huy động quy mô chưa từng có với hơn 2,8 triệu người được sơ tán, hàng nghìn chuyến bay và tàu hỏa bị hủy, mà còn trở thành phép thử đối với năng lực quản trị rủi ro thiên tai của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Bão Bavi - cơn bão mạnh nhất đổ bộ Trung Quốc từ đầu năm 2026 không chỉ gây ra một cuộc tổng huy động quy mô chưa từng có với hơn 2,8 triệu người được sơ tán, hàng nghìn chuyến bay và tàu hỏa bị hủy, mà còn trở thành phép thử đối với năng lực quản trị rủi ro thiên tai của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất dày hơn và khó dự báo hơn, cách Trung Quốc ứng phó với Bavi mang đến nhiều kinh nghiệm đáng suy ngẫm đối với Việt Nam - Quốc gia nằm trong nhóm chịu tác động nặng nề nhất của thiên tai và nước biển dâng.
Bão Bavi – Khi một cơn bão trở thành phép thử của năng lực quản trị quốc gia
Nếu như nhiều năm trước, một cơn bão thường chỉ được nhìn nhận dưới góc độ là một hiện tượng khí tượng nguy hiểm thì ngày nay, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng cực đoan, mỗi cơn bão lớn đều trở thành một bài kiểm tra tổng hợp đối với năng lực quản trị của một quốc gia. Bão Bavi, cơn bão số 9 của khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương năm 2026, là một ví dụ điển hình.
Ngay từ khi còn hoạt động trên vùng biển phía Tây Thái Bình Dương, Bavi đã được các cơ quan khí tượng quốc tế đánh giá là một trong những cơn bão có diễn biến bất thường nhất trong nhiều năm trở lại đây. Không chỉ tăng cường nhanh về cường độ, bão còn sở hữu hoàn lưu rất rộng, với phạm vi ảnh hưởng được nhiều chuyên gia ví như diện tích nước Pháp. Sau khi quét qua chuỗi đảo Sakishima của Nhật Bản và đi sát phía Bắc Đài Loan (Trung Quốc), Bavi tiếp tục hướng vào bờ biển miền Đông Trung Quốc với sức gió duy trì khoảng 144 km/h trước khi lần lượt đổ bộ vào thành phố Ngọc Hoàn (Yuhuan) rồi thành phố Nhạc Thanh (Yueqing), thuộc tỉnh Chiết Giang.
Khác với nhiều cơn bão trước đây nhanh chóng suy yếu sau khi đi vào đất liền, Bavi vẫn duy trì được cấu trúc tương đối hoàn chỉnh nhờ lõi ấm được bảo toàn bất thường. Điều này giúp cơn bão tiếp tục hút lượng hơi nước khổng lồ từ đại dương và mang theo mưa lớn kéo dài tới nhiều tỉnh phía Đông và Đông Bắc Trung Quốc. Các nhà khí tượng Trung Quốc nhận định đây là xoáy thuận nhiệt đới tồn tại lâu nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong năm 2026, đồng thời cảnh báo nguy cơ mưa cực đoan vẫn tiếp diễn nhiều ngày sau khi tâm bão đã suy yếu.
Những con số thống kê sau bão phần nào cho thấy quy mô của hiện tượng thiên tai này. Theo Reuters, hơn 2,8 triệu người đã được sơ tán trước khi bão đổ bộ, trong đó riêng tỉnh Chiết Giang có hơn 2,2 triệu người phải rời khỏi khu vực nguy hiểm. Hàng trăm chuyến bay tại Hàng Châu và Thượng Hải bị hủy, hơn 1.600 chuyến tàu phải tạm dừng hoạt động. Các trường học, công sở và nhiều hoạt động sản xuất ngoài trời đều được lệnh tạm ngừng để bảo đảm an toàn cho người dân. Điều đáng chú ý là mặc dù chịu tác động trực tiếp của cơn bão mạnh nhất từ đầu năm, đến thời điểm bão đổ bộ vẫn chưa ghi nhận báo cáo chính thức về trường hợp tử vong tại Trung Quốc đại lục.
Con số này phản ánh một thực tế đáng lưu ý: Trước sức mạnh ngày càng khó lường của thiên nhiên, Trung Quốc đã lựa chọn cách tiếp cận hoàn toàn khác so với nhiều năm trước. Thay vì tập trung chủ yếu vào cứu hộ sau thiên tai, nước này đang chuyển mạnh sang mô hình quản trị rủi ro, đặt trọng tâm vào phòng ngừa từ sớm nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại về người.
Có thể nói, Bavi không chỉ là phép thử của hệ thống hạ tầng hay năng lực dự báo khí tượng, mà còn là phép thử của khả năng huy động cả bộ máy nhà nước trong thời gian rất ngắn. Khi các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu, câu hỏi đặt ra không còn là "bão mạnh đến đâu", mà là "quốc gia đã chuẩn bị đến mức nào để ứng phó với một kịch bản xấu nhất".
Điều làm nên khác biệt: Chủ động trước khi thiên tai xảy ra thay vì chờ ứng cứu
Điểm đáng chú ý nhất trong cách ứng phó của Trung Quốc với bão Bavi không nằm ở quy mô cứu hộ sau thiên tai mà ở việc phần lớn nguồn lực đã được huy động trước khi cơn bão chính thức đổ bộ.
Ngay từ nhiều ngày trước, Bộ Quản lý tình trạng khẩn cấp, Cục Khí tượng Trung Quốc, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Thủy lợi cùng chính quyền các địa phương đã liên tục tổ chức họp trực tuyến để cập nhật diễn biến mới nhất của bão và thống nhất các phương án ứng phó. Các cảnh báo được phát đi liên tục theo thời gian thực, giúp chính quyền địa phương có đủ thời gian triển khai các biện pháp sơ tán và chuẩn bị lực lượng.
Điều đáng chú ý là chính quyền Trung Quốc chấp nhận thiệt hại kinh tế rất lớn trong ngắn hạn để đổi lấy sự an toàn của người dân. Hàng nghìn chuyến tàu cao tốc, hàng trăm chuyến bay, các tuyến phà, bến cảng, công trường xây dựng ven biển đều phải dừng hoạt động trước khi bão tới. Các khu du lịch, trường học và nhiều cơ sở sản xuất cũng được yêu cầu tạm đóng cửa.
Nếu nhìn dưới góc độ kinh tế, những quyết định này đồng nghĩa với việc hàng tỷ nhân dân tệ doanh thu bị ảnh hưởng chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, dưới góc độ quản trị rủi ro, đây lại là khoản chi phí được chấp nhận để tránh những tổn thất lớn hơn rất nhiều về con người và tài sản.
Đặc biệt, chiến dịch sơ tán được triển khai với quy mô hiếm thấy. Chỉ riêng tỉnh Chiết Giang đã đưa hơn 2,2 triệu người tới nơi an toàn trước khi bão cập bờ. Bên cạnh đó, hàng trăm nghìn người khác tại Phúc Kiến, Thượng Hải và nhiều địa phương ven biển cũng được di dời theo các cấp độ cảnh báo khác nhau. Các điểm tránh trú được chuẩn bị từ trước với đầy đủ điện, nước sạch, thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm thiết yếu, giúp người dân yên tâm rời bỏ nhà cửa khi có yêu cầu sơ tán.
Thực tế cho thấy, trong quản trị thiên tai hiện đại, việc sơ tán không đơn thuần là ban hành một mệnh lệnh hành chính. Người dân chỉ chấp nhận rời khỏi nhà nếu họ tin rằng nơi trú tránh đủ an toàn và các điều kiện sinh hoạt tối thiểu được bảo đảm. Vì vậy, công tác hậu cần luôn được xem là một phần không thể tách rời của hoạt động ứng phó khẩn cấp.
Một điểm khác biệt nữa là lực lượng khắc phục hậu quả được triển khai gần như đồng thời với quá trình bão đi qua. Tại thành phố Nhạc Thanh, hàng trăm máy xúc, xe chuyên dụng cùng lực lượng cứu hộ đã nhanh chóng cắt dọn hơn 1.300 cây xanh gãy đổ, khơi thông các tuyến giao thông và khắc phục những điểm ngập úng ngay trong đêm. Nhiều khu vực bị sạt lở cũng được xử lý khẩn cấp nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh thêm sự cố thứ cấp.
Cách tiếp cận này phản ánh một tư duy mới trong quản trị thiên tai: khắc phục hậu quả không bắt đầu sau khi thiên tai kết thúc, mà phải được chuẩn bị ngay từ khi thiên tai còn đang diễn ra. Chính điều đó đã giúp nhiều địa phương của Trung Quốc nhanh chóng khôi phục các hoạt động thiết yếu chỉ sau thời gian ngắn, hạn chế tối đa những tác động kéo dài đối với nền kinh tế và đời sống xã hội.
Từ ứng cứu sang quản trị rủi ro: Cách Trung Quốc xây dựng "lá chắn" trước khi bão đổ bộ
Nếu chỉ nhìn vào con số hơn 2,8 triệu người được sơ tán trước bão Bavi, nhiều người có thể cho rằng đây đơn thuần là kết quả của một chiến dịch huy động lực lượng quy mô lớn. Tuy nhiên, dưới góc độ quản trị công, thành công này không chỉ đến từ việc có nhiều nhân lực hay nguồn lực, mà quan trọng hơn là cách Trung Quốc tổ chức một hệ thống điều hành thống nhất, trong đó mọi quyết định đều được đưa ra trên cơ sở dữ liệu dự báo và sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan từ Trung ương đến địa phương.
Trong nhiều năm trở lại đây, Trung Quốc đã liên tục cải tổ cơ chế quản lý thiên tai theo hướng tập trung đầu mối. Bộ Quản lý tình trạng khẩn cấp (Ministry of Emergency Management - MEM) được giao vai trò điều phối chung, phối hợp chặt chẽ với Cục Khí tượng Trung Quốc (China Meteorological Administration - CMA), Bộ Thủy lợi, Bộ Giao thông vận tải và chính quyền địa phương. Khi bão Bavi hình thành trên Tây Bắc Thái Bình Dương và được dự báo có khả năng đổ bộ trực tiếp vào khu vực duyên hải miền Đông, toàn bộ hệ thống đã nhanh chóng được kích hoạt.
Thay vì để từng tỉnh tự xây dựng phương án ứng phó, các bộ, ngành Trung ương liên tục cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, đánh giá các kịch bản có thể xảy ra rồi truyền tải xuống địa phương. Các địa phương không chỉ nhận được bản tin dự báo về vị trí hay cường độ bão mà còn được cảnh báo về nguy cơ ngập lụt, sạt lở đất, nước dâng do bão, khả năng mất điện, gián đoạn giao thông và những khu vực cần sơ tán trước.
Đây chính là điểm khác biệt quan trọng giữa dự báo khí tượng truyền thống và quản trị rủi ro thiên tai hiện đại. Thay vì chỉ thông báo rằng bão sẽ đổ bộ ở đâu, các cơ quan chức năng phải trả lời được câu hỏi cụ thể hơn: khu dân cư nào sẽ bị ngập, tuyến đường nào có nguy cơ chia cắt, hồ chứa nào cần xả lũ, khu công nghiệp nào phải tạm dừng hoạt động và bao nhiêu người cần được di dời trong từng giai đoạn.
Nhờ hệ thống điều hành thống nhất, nhiều quyết định khó khăn nhưng cần thiết đã được đưa ra rất sớm. Hơn 2.800 chuyến bay bị hủy, hàng nghìn chuyến tàu cao tốc phải dừng khai thác, nhiều tuyến phà ven biển tạm ngừng hoạt động. Hàng loạt công trường xây dựng, bến cảng, khu du lịch ven biển được yêu cầu đóng cửa trước khi bão đổ bộ. Nếu nhìn dưới góc độ kinh tế, đây là những tổn thất không nhỏ. Song, xét về quản trị rủi ro, đây lại là quyết định nhằm giảm thiểu thiệt hại lớn hơn rất nhiều nếu để hàng triệu người tiếp tục di chuyển trong điều kiện thời tiết cực đoan.
Không chỉ dừng lại ở việc ban hành lệnh sơ tán, Trung Quốc còn chuẩn bị rất kỹ các điều kiện để người dân có thể chấp nhận rời khỏi nhà. Tại Thượng Hải, hơn 900 điểm tránh trú được mở cửa tại trường học, nhà thi đấu và các công trình công cộng. Chính quyền địa phương bố trí sẵn nước uống, thực phẩm, chăn màn, thuốc men và các nhu yếu phẩm cần thiết. Đây là yếu tố rất quan trọng bởi thực tế cho thấy, người dân thường có tâm lý chần chừ hoặc từ chối sơ tán nếu không biết sẽ sinh hoạt ở đâu và trong điều kiện như thế nào.
Một bài học khác đáng chú ý là việc Trung Quốc coi công tác hậu cần là một phần của chiến lược phòng chống thiên tai chứ không phải hoạt động hỗ trợ sau cùng. Khi nơi trú tránh được chuẩn bị đầy đủ, người dân sẵn sàng hợp tác với chính quyền hơn, từ đó giúp quá trình sơ tán diễn ra nhanh chóng và hạn chế tối đa các tình huống cưỡng chế hoặc chậm trễ.
Không chỉ bảo vệ người dân, hệ thống quản trị này còn hướng tới mục tiêu duy trì hoạt động của nền kinh tế sau thiên tai. Trong khi bão vẫn còn gây mưa lớn, các đội cứu hộ, công nhân môi trường và lực lượng kỹ thuật đã đồng loạt triển khai dọn dẹp cây đổ, khơi thông cống thoát nước, sửa chữa lưới điện và khắc phục giao thông. Quan điểm được áp dụng là không chờ thiên tai kết thúc mới bắt đầu tái thiết mà chuẩn bị sẵn lực lượng để phục hồi ngay khi điều kiện cho phép.
Điều đó giúp giảm đáng kể thời gian gián đoạn sản xuất, bảo đảm chuỗi cung ứng và nhanh chóng đưa cuộc sống người dân trở lại bình thường. Trong bối cảnh Trung Quốc là trung tâm sản xuất của thế giới, việc rút ngắn thời gian phục hồi sau thiên tai cũng đồng nghĩa với việc hạn chế những tác động dây chuyền đến nền kinh tế toàn cầu.
Biến đổi khí hậu đang buộc các quốc gia phải viết lại tư duy phòng, chống thiên tai
Bão Bavi cũng cho thấy một thực tế đáng lo ngại: những quy luật truyền thống về bão đang dần thay đổi dưới tác động của biến đổi khí hậu.
Theo nhiều nghiên cứu khí hậu quốc tế, nhiệt độ bề mặt đại dương tăng cao đang cung cấp nguồn năng lượng lớn hơn cho các xoáy thuận nhiệt đới. Điều này khiến các cơn bão có xu hướng mạnh lên nhanh hơn, mang theo lượng hơi nước lớn hơn và gây mưa cực đoan trên diện rộng. Không ít cơn bão hiện nay dù đã suy yếu sau khi đổ bộ vẫn tiếp tục gây mưa lớn kéo dài nhiều ngày, làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.
Bavi là minh chứng rõ nét cho xu hướng đó. Sau khi đổ bộ tỉnh Chiết Giang, thay vì nhanh chóng tan rã như nhiều cơn bão trước đây, hoàn lưu của Bavi vẫn duy trì rất rộng và tiếp tục gây mưa lớn tại nhiều tỉnh miền Đông, sau đó lan lên khu vực Đông Bắc Trung Quốc. Hàng trăm nghìn người tại tỉnh Liêu Ninh tiếp tục phải sơ tán do nguy cơ ngập lụt khi bão đã đi sâu vào đất liền.
Một hiện tượng khác cũng thu hút sự chú ý của giới khoa học là "thác nước ngược" xuất hiện tại thành phố Ôn Châu. Dưới tác động của sức gió cực mạnh, dòng nước từ thác bị cuốn ngược lên không trung, tạo nên hình ảnh hiếm gặp. Dù chỉ là một hiện tượng cục bộ, nó phản ánh phần nào mức độ dữ dội của hoàn lưu bão và sức mạnh bất thường của các hiện tượng thời tiết cực đoan trong bối cảnh khí hậu đang biến đổi.
Không chỉ Trung Quốc, nhiều quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng đang phải điều chỉnh chiến lược ứng phó thiên tai. Nhật Bản tăng cường đầu tư cho hệ thống cảnh báo sớm và bản đồ rủi ro thiên tai. Hàn Quốc đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo mưa cực đoan. Singapore nâng cấp tiêu chuẩn hạ tầng chống ngập và hệ thống thoát nước đô thị. Điểm chung của các quốc gia này là đều chuyển trọng tâm từ "khắc phục hậu quả" sang "giảm thiểu rủi ro trước khi thiên tai xảy ra".
Đối với Trung Quốc, bài học từ những trận lũ lịch sử tại Hà Nam năm 2021 hay các đợt mưa cực đoan ở Bắc Kinh những năm gần đây đã thúc đẩy nước này thay đổi mạnh mẽ cách tiếp cận. Thay vì coi thiên tai là sự kiện bất thường, họ xem đây là một yếu tố thường trực trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó đồng nghĩa với việc quy hoạch đô thị, xây dựng hạ tầng, phát triển giao thông, bảo vệ rừng đầu nguồn và quản lý tài nguyên nước đều phải tính đến các kịch bản thiên tai ngày càng cực đoan.
Trong bối cảnh đó, ứng phó với bão Bavi không chỉ là câu chuyện của vài ngày mưa gió, mà còn phản ánh quá trình chuyển đổi tư duy quản trị thiên tai của Trung Quốc. Từ một quốc gia từng chịu nhiều thiệt hại nặng nề do bão lũ, Trung Quốc đang từng bước xây dựng mô hình quản trị dựa trên dự báo, dữ liệu, điều phối thống nhất và phục hồi nhanh sau thiên tai. Đây cũng là xu hướng mà nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang hướng tới khi phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu.
Việt Nam trước thách thức thiên tai ngày càng cực đoan: Bài học từ Bavi không còn là câu chuyện của riêng Trung Quốc
Nếu như bão Bavi là phép thử đối với năng lực quản trị thiên tai của Trung Quốc thì đối với Việt Nam, cơn bão này cũng mang đến nhiều suy ngẫm trong bối cảnh nước ta đang bước vào cao điểm mùa mưa bão năm 2026 với hàng loạt dấu hiệu bất thường của thời tiết cực đoan.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, hiện tượng El Nino kết hợp với nền nhiệt độ mặt nước biển ở mức cao đang làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh, mưa lớn cục bộ và nhiều hình thái thời tiết cực đoan khó dự báo. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, nhiều địa phương đã phải hứng chịu các đợt mưa lớn kéo dài, gây ngập úng, sạt lở đất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất cũng như đời sống của người dân.
Những ngày đầu tháng 7/2026, nhiều tỉnh miền núi phía Bắc và khu vực Bắc Bộ tiếp tục ghi nhận mưa lớn diện rộng. Một số địa phương xuất hiện lũ quét, sạt lở đất, ngập úng cục bộ, buộc chính quyền phải di dời người dân khỏi các khu vực nguy hiểm. Trong khi đó, khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên cũng được cảnh báo sẽ bước vào giai đoạn mưa bão với nhiều diễn biến khó lường hơn so với trung bình nhiều năm.
Riêng tại Hà Nội, thành phố đã đẩy nhanh tiến độ hoàn thành bảy dự án chống ngập với tổng mức đầu tư khoảng 5.000 tỷ đồng nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước trước mùa mưa. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy các địa phương đang từng bước chuyển từ tư duy xử lý ngập úng sang đầu tư hạ tầng phòng ngừa từ sớm. Tuy nhiên, nhìn trên bình diện cả nước, nguy cơ do thiên tai gây ra vẫn còn rất lớn khi nhiều khu vực miền núi vẫn tồn tại hàng nghìn điểm có nguy cơ sạt lở, nhiều hồ chứa đã xuống cấp, trong khi tốc độ đô thị hóa nhanh khiến tình trạng ngập úng tại các đô thị ngày càng phức tạp.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, phần lớn thiệt hại do thiên tai ở Việt Nam không chỉ đến từ sức tàn phá của bão, mà còn xuất phát từ những yếu tố tích tụ trong quá trình phát triển. Đó là tình trạng xây dựng lấn chiếm hành lang thoát lũ, san lấp ao hồ, suy giảm diện tích rừng đầu nguồn, khai thác cát quá mức làm biến đổi dòng chảy, cùng với sự phát triển nhanh của các đô thị nhưng hệ thống hạ tầng thoát nước chưa theo kịp.
Không ít trận mưa lớn gần đây đã cho thấy nhiều đô thị rơi vào tình trạng quá tải chỉ sau vài giờ mưa. Trong khi đó, ở các tỉnh miền núi, nguy cơ lũ quét và tác động cộng hưởng giữa địa hình dốc, lượng mưa cực đoan và những biến động trong sử dụng đất.
Chính vì vậy, bài học lớn nhất từ cách Trung Quốc ứng phó với bão Bavi không phải là quy mô huy động lực lượng hay số lượng người được sơ tán, mà là sự thay đổi trong tư duy quản trị. Khi biến đổi khí hậu làm cho thiên tai ngày càng khó dự báo, mọi quyết định đều phải được đưa ra sớm hơn, nhanh hơn và dựa trên các kịch bản rủi ro thay vì chỉ phản ứng khi thiên tai đã xảy ra.
Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư đến yêu cầu xây dựng một nền quản trị rủi ro thiên tai hiện đại
Trong bối cảnh thiên tai được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp trong những tháng cuối năm 2026, Đảng và Nhà nước đã đưa ra những định hướng rất rõ ràng về việc chuyển đổi tư duy trong công tác phòng, chống thiên tai.
Ngày 29/6/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu. Sau cuộc họp, Văn phòng Trung ương Đảng đã ban hành Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phải thay đổi căn bản phương thức quản trị thiên tai trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý, kết luận của Tổng Bí thư không chỉ dừng lại ở yêu cầu nâng cao năng lực ứng phó mà đã đặt vấn đề phòng, chống thiên tai trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.
Thông báo nêu rõ:
"Những năm gần đây, diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, không theo quy luật, phạm vi tác động ngày càng rộng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống nhân dân. Vì vậy, công tác phòng, chống thiên tai trong bối cảnh hiện nay phải được xác định là một cấu phần của phát triển bền vững, gắn với bảo đảm an ninh con người, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng và ổn định xã hội."
Đây được xem là sự thay đổi rất quan trọng trong tư duy quản trị thiên tai ở Việt Nam. Nếu trước đây thiên tai chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ cứu hộ, cứu nạn thì nay đã được đặt trong mối quan hệ với quy hoạch phát triển, đầu tư công, bảo đảm an ninh quốc gia và phát triển bền vững.
Đặc biệt, Tổng Bí thư đã chỉ rõ định hướng chuyển đổi phương thức quản trị bằng nhận định:
"Trên cơ sở đó, cần định hướng chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm của người đứng đầu."
Có thể thấy, tinh thần chỉ đạo này có nhiều điểm tương đồng với cách Trung Quốc triển khai ứng phó bão Bavi. Điểm chung không nằm ở quy mô đầu tư hay số lượng nhân lực, mà ở việc đều coi công tác phòng ngừa là yếu tố quyết định, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả.
Thông báo số 117 cũng nhấn mạnh một nguyên tắc xuyên suốt:
"Bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất."
Đây là mục tiêu ưu tiên hàng đầu trong mọi kịch bản ứng phó thiên tai, đặc biệt đối với các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật và hộ nghèo.
Song song với định hướng chiến lược của Tổng Bí thư, tại cuộc làm việc với Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia ngày 9/7/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng đưa ra thông điệp rất mạnh mẽ về trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác phòng, chống thiên tai.
Đây không chỉ là yêu cầu về công tác cứu hộ mà còn là yêu cầu đối với toàn bộ hệ thống dự báo, cảnh báo, sơ tán, tổ chức lực lượng và điều hành ứng phó.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu:
"Phải bảo đảm chất lượng các phương án ứng phó và duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất để xử lý mọi tình huống, không để bị động, bất ngờ; ưu tiên cao nhất là bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân."
Những chỉ đạo này cho thấy Việt Nam đang từng bước chuyển từ mô hình "ứng cứu khi thiên tai xảy ra" sang xây dựng một nền quản trị rủi ro thiên tai chủ động hơn, lấy dự báo sớm, cảnh báo sớm và chuẩn bị từ trước làm nền tảng.
Bài học không chỉ dành cho hôm nay mà cho nhiều thập niên tới
Bão Bavi rồi sẽ qua đi, nhưng những gì cơn bão để lại không chỉ là những con số về lượng mưa, tốc độ gió hay số người phải sơ tán. Quan trọng hơn, đó là lời cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi toàn bộ quy luật của thiên nhiên và buộc các quốc gia phải thay đổi cách thức quản trị.
Việc đầu tư hệ thống quan trắc hiện đại, ứng dụng công nghệ dự báo tiên tiến và xây dựng bản đồ cảnh báo theo mức độ rủi ro đang góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai. Tuy nhiên, dự báo mưa lớn cục bộ, đặc biệt tại khu vực miền núi, vẫn là thách thức. Do đó, cần tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống quan trắc, nâng cao năng lực cảnh báo sớm và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan để giúp địa phương và người dân chủ động ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia
Đối với Việt Nam, một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, bài học từ Trung Quốc không phải là sao chép mô hình ứng phó, mà là học cách xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro thiên tai hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy phòng ngừa làm trọng tâm và lấy an toàn của người dân làm mục tiêu cao nhất.
Từ việc hoàn thiện hệ thống dự báo, xây dựng bản đồ rủi ro, tăng cường năng lực của chính quyền cơ sở, đầu tư cho hạ tầng chống chịu, đến việc nâng cao nhận thức cộng đồng và ứng dụng khoa học - công nghệ trong chỉ huy điều hành, tất cả đều cần được triển khai đồng bộ như những mắt xích của một hệ thống thống nhất.
Bởi trong kỷ nguyên của biến đổi khí hậu, thiên tai không còn là những sự kiện bất thường xuất hiện theo mùa. Chúng đang trở thành một phần của quá trình phát triển và chỉ những quốc gia có năng lực quản trị rủi ro tốt mới có thể giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ người dân và duy trì đà phát triển bền vững. Đây cũng chính là thông điệp lớn nhất mà bão Bavi để lại, không chỉ đối với Trung Quốc mà còn đối với Việt Nam và nhiều quốc gia khác trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
