Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, phối hợp với Đại sứ quán Hà Lan và Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường (IESE) thuộc Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, vừa công bố Hướng dẫn kỹ thuật về tái sử dụng nước thải công nghiệp, đồng thời chia sẻ kết quả thí điểm và nghiên cứu khả thi về mô hình tuần hoàn nước trong các khu công nghiệp.

Đây là hoạt động thuộc Dự án "Thúc đẩy Kinh tế tuần hoàn cho Doanh nghiệp" (ACE-Biz), nhằm hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, giảm áp lực lên nguồn nước tự nhiên và thúc đẩy phát triển bền vững.

Mô hình thí điểm tái sử dụng 1.000m³ nước mỗi ngày

Trong khuôn khổ dự án, mô hình tái sử dụng nước sau xử lý đã được triển khai tại Khu công nghiệp Đình Vũ (DEEP C1, TP. Hải Phòng). Hệ thống có công suất 1.000 m³/ngày đêm, tận dụng nguồn nước sau xử lý từ nhà máy xử lý nước thải tập trung công suất khoảng 6.000 m³/ngày đêm, sau đó tiếp tục xử lý nâng cao để tái sử dụng trong khu công nghiệp.

Các chuyên gia đã xây dựng ba phương án tái sử dụng nước sau xử lý gồm: cấp nước cho hệ thống làm mát; phục vụ tưới cây và rửa đường; hoặc xử lý đạt tiêu chuẩn cao hơn để sử dụng trong sản xuất và một phần nhu cầu sinh hoạt.

Mỗi phương án đều được đánh giá toàn diện về yêu cầu công nghệ, hiệu quả tài chính, lợi ích môi trường cũng như mức độ an toàn đối với sức khỏe, giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện đầu tư và nhu cầu thực tế.

Chuyển từ xử lý nước thải sang quản trị tài nguyên nước

Điểm mới của nghiên cứu là áp dụng phương pháp đánh giá rủi ro sức khỏe, thay vì chỉ tập trung vào chất lượng nước đầu ra.

Theo đó, toàn bộ chuỗi từ lựa chọn công nghệ, vận hành hệ thống, giám sát chất lượng đến quản lý mạng lưới phân phối đều được xem xét nhằm bảo đảm nước sau xử lý đáp ứng yêu cầu của từng mục đích sử dụng, đồng thời giảm thiểu rủi ro đối với con người và môi trường.

GS.TS Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội), cho rằng việc tái sử dụng nước thải tại Việt Nam đang từng bước chuyển từ các hoạt động đơn lẻ trong nội bộ doanh nghiệp sang một giải pháp chiến lược, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, kiểm soát ô nhiễm, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, theo ông, mức độ triển khai hiện vẫn chưa đồng đều. Các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ có khả năng tiếp cận nhanh hơn, trong khi nhiều khu công nghiệp, đô thị và lĩnh vực chăn nuôi vẫn gặp khó khăn do thiếu cơ chế, chính sách và mô hình vận hành phù hợp.

"Rào cản lớn nhất hiện nay không phải là thiếu công nghệ mà là thiếu một khung pháp lý và cơ chế vận hành đầy đủ", GS.TS Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh.

Cần hoàn thiện hành lang pháp lý để nhân rộng mô hình

Đồng quan điểm, ông Bruno Jaspaert, Tổng Giám đốc Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C, cho rằng hệ thống quy định hiện nay còn khá phức tạp, khiến doanh nghiệp e ngại đầu tư vào các dự án tái sử dụng nước.

Theo ông, việc thiếu các tiêu chuẩn kỹ thuật riêng cho nước tái chế, chính sách thuế, cơ chế phân bổ nguồn nước cũng như quy định kiểm soát nhiễm chéo giữa nước tái chế và nước sạch là những vấn đề cần sớm được hoàn thiện.

Ông đề xuất trước mắt nên cho phép các khu công nghiệp chủ động cung cấp nguồn nước tái chế đạt chuẩn để phục vụ ngay trong nội khu cho các mục đích như làm mát thiết bị, tưới cây hay sản xuất. Điều này sẽ giúp hàng nghìn mét khối nước sau xử lý được tái sử dụng hiệu quả thay vì xả bỏ.

Đánh giá cao kết quả nghiên cứu, ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhận định mô hình thí điểm tại DEEP C là giải pháp có tính thực tiễn cao và có nhiều tiềm năng nhân rộng.

Theo ông, kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn liên quan. Khi có quy định cụ thể về tái sử dụng nước thải, việc áp dụng sẽ không chỉ giới hạn trong sản xuất công nghiệp mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước và kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Hướng dẫn kỹ thuật tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tuần hoàn

Bà Fleur Gribnau, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam, cho rằng tái sử dụng nước thải là giải pháp giúp giảm nhu cầu khai thác nước thô, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên nước và là khoản đầu tư bền vững cho tương lai của doanh nghiệp.

Theo bà, Hà Lan sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm quản lý tài nguyên nước cũng như các giải pháp công nghệ tiên tiến nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn.

Tại sự kiện, các chuyên gia trong và ngoài nước cũng giới thiệu Hướng dẫn kỹ thuật về tái sử dụng nước thải và bùn thải, đồng thời chia sẻ kết quả nghiên cứu khả thi và kinh nghiệm triển khai mô hình thí điểm.

Tài liệu được xây dựng nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư khu công nghiệp và doanh nghiệp lựa chọn công nghệ phù hợp, quản lý rủi ro, vận hành an toàn và kiểm soát chất lượng nước sau xử lý theo yêu cầu bảo vệ môi trường, tạo nền tảng kỹ thuật để mở rộng các mô hình tuần hoàn nước trong sản xuất.

Ông Vũ Thái Trường, Trưởng ban Biến đổi khí hậu, Năng lượng và Môi trường của UNDP Việt Nam, nhấn mạnh rằng việc tuần hoàn và sử dụng nước hiệu quả không chỉ giúp giảm áp lực lên tài nguyên nước mà còn tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo ông, UNDP kỳ vọng hướng dẫn kỹ thuật vừa được công bố sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp và khu công nghiệp triển khai hiệu quả các dự án tái sử dụng nước tại Việt Nam trong thời gian tới.

TP. Huế siết quản lý nước thải, hướng tới phát triển khu công nghiệp xanh

Thiên Thanh