Khi biến đổi khí hậu ngày càng làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, một xu hướng đầu tư mới đang nổi lên, đó là giao dịch dự đoán các sự kiện thiên tai. Thay vì chỉ quan tâm đến những tác động đối với môi trường, nhiều người tham gia đặt cược vào khả năng xảy ra các hiện tượng như nắng nóng kỷ lục, bão mạnh hay băng tan, tạo nên một thị trường tài chính đầy biến động.

Hai nền tảng có trụ sở tại New York (Mỹ) là Polymarket và Kalshi hiện đang trở thành những cái tên nổi bật trong lĩnh vực này. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew (Washington), tổng giá trị giao dịch hằng tháng trên toàn cầu của hai nền tảng vào giữa năm 2025 đạt khoảng 2 tỷ USD. Đến tháng 4/2026, con số này đã tăng lên gần 24 tỷ USD.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan và thiên tai liên quan đến biến đổi khí hậu đang nhanh chóng trở thành một loại "hàng hóa" trên các sàn giao dịch dự đoán. Riêng trong năm 2025, các thị trường liên quan đến khí hậu trên nền tảng Kalshi ghi nhận gần 240 triệu USD giá trị giao dịch và được dự báo sẽ vượt mốc 1 tỷ USD vào cuối năm 2026.

Người tham gia có thể đưa ra dự đoán về nhiều kịch bản khác nhau, như Mỹ có xuất hiện bão cấp 5 trong năm hay không, thế giới có xảy ra trận động đất mạnh 8 độ trong tháng, Los Angeles có động đất trước năm 2027, Nhật Bản có động đất trước năm 2030 hoặc diện tích băng biển Bắc Cực có giảm xuống dưới 5 triệu km² trước khi mùa hè kết thúc.

Bà Katharine Hayhoe, nhà nghiên cứu khí hậu và Giám đốc khoa học của Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên (Mỹ), cho rằng biến đổi khí hậu đang mở ra thêm nhiều cơ hội cho các thị trường dự đoán khi các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn. Chỉ trong hai tuần đầu xảy ra các vụ cháy rừng nghiêm trọng tại Los Angeles (bang California) năm 2025, người dùng đã đặt cược hơn 1,2 triệu USD trên Polymarket về thời gian diễn ra cũng như hậu quả của các đám cháy.

Gần đây, nền tảng Wyldfyre - chuyên giao dịch dự đoán các vụ cháy rừng tại California - cũng chính thức đi vào hoạt động với khẩu hiệu: "Không thể dự đoán cháy rừng, nhưng bạn có thể giao dịch dựa trên nó".

Tuy nhiên, theo bà Hayhoe, sự phát triển của các thị trường dự đoán khí hậu cũng tiềm ẩn nguy cơ thúc đẩy hành vi can thiệp hoặc thao túng kết quả. Tại California, khoảng 90% các vụ cháy rừng có nguyên nhân từ hoạt động của con người, chủ yếu do đốt rác, đốt lửa trại hoặc sử dụng pháo, trong khi chưa đến 10% xuất phát từ các hành vi phóng hỏa.

Theo nhật báo The Globe and Mail của Canada, vào tháng 4 vừa qua, một nhà giao dịch bí ẩn đã thu về khoảng 21.000 USD sau khi bị cáo buộc can thiệp vào một trạm đo thời tiết tại Paris (Pháp). Người này được cho là đã sử dụng bật lửa hoặc máy sấy tóc để tác động lên cảm biến nhằm làm thay đổi số liệu ghi nhận.

Ở góc độ khác, một nghiên cứu của Đại học Columbia (Mỹ) cho thấy việc tham gia các thị trường dự đoán khí hậu có thể giúp nâng cao sự quan tâm của công chúng đối với hiện tượng nóng lên toàn cầu, thậm chí góp phần thay đổi nhận thức của một số người từng hoài nghi về biến đổi khí hậu.

Sự phát triển của thị trường dự đoán khí hậu vì vậy đang tạo ra hai góc nhìn trái chiều. Một mặt, đây có thể là công cụ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu; mặt khác, nó cũng đặt ra nhiều tranh luận liên quan đến đạo đức và nguy cơ thao túng thị trường, khi những thảm họa gây thiệt hại lớn về người và tài sản lại trở thành cơ hội để tìm kiếm lợi nhuận.

Phòng ngừa thiên tai: Chìa khóa bảo vệ người dân trước biến đổi khí hậu