Đề xuất cải cách thủ tục cấp mã số vùng trồng sau hàng loạt sai phạm trong xuất khẩu nông sản
Môi trường - Tài nguyên - Ngày đăng : 12:00, 31/07/2026
Đề xuất cải cách thủ tục cấp mã số vùng trồng sau hàng loạt sai phạm trong xuất khẩu nông sản
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất sửa đổi quy trình cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói theo hướng đơn giản, minh bạch hơn sau khi nhiều bất cập bộc lộ trong quá trình triển khai. Điểm đáng chú ý là việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và số hóa toàn bộ thủ tục nhằm giảm thời gian xử lý hồ sơ, tăng hiệu quả giám sát.
Trong bối cảnh vụ án liên quan đến việc cấp khống mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu nông sản đang được mở rộng điều tra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất Chính phủ ban hành Nghị quyết nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, đồng thời chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm để nâng cao hiệu quả quản lý.
Đề xuất được đưa ra trong thời điểm dư luận đặc biệt quan tâm sau khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) khởi tố, bắt tạm giam ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật để điều tra về hành vi nhận hối lộ.
Theo cơ quan điều tra, quá trình mở rộng vụ án liên quan đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc cho thấy các bị can bị cáo buộc can thiệp, chỉ đạo cấp dưới cấp khống giấy kiểm nghiệm, mã số vùng trồng, đồng thời mua bán trái phép mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.
Mã số vùng trồng là "tấm vé" để nông sản xuất khẩu
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 5/2026, cả nước đã được cấp 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế. Trong đó, riêng thị trường Trung Quốc đã phê duyệt 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 mã số cơ sở đóng gói.
Mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói được xem là điều kiện bắt buộc để nông sản xuất khẩu chính ngạch, giúp truy xuất nguồn gốc, kiểm soát quy trình sản xuất và đáp ứng yêu cầu kiểm dịch của nước nhập khẩu.
Tuy nhiên, việc quản lý các mã số này vẫn còn nhiều bất cập. Chỉ tính từ năm 2025 đến nay, phía Trung Quốc đã phát đi cảnh báo đối với 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói của Việt Nam do không đáp ứng quy định. Trong số này, 167 mã số vùng trồng và 99 mã số cơ sở đóng gói đã bị tạm dừng hoặc thu hồi.
Quy định hiện hành về cấp và thu hồi mã số
Hiện việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện theo Điều 64 Luật Trồng trọt, được sửa đổi, bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, cùng với Nghị định số 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 24/1/2026.
Theo quy định, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói là mã định danh được cấp cho các vùng sản xuất và cơ sở đóng gói nhằm phục vụ công tác quản lý, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc nông sản.
Nghị định 38 cũng quy định rõ các trường hợp bị thu hồi mã số, như sử dụng hóa chất hoặc thuốc bảo vệ thực vật bị cấm; sử dụng hồ sơ, tài liệu giả để xin cấp mã; vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói ngừng hoạt động, chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc thay đổi cây trồng không đúng nội dung đăng ký. Việc thu hồi được thực hiện theo từng thị trường xuất khẩu và không làm mất hiệu lực mã số đối với các thị trường khác.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc cấp và quản lý mã số trên phạm vi cả nước, đồng thời phối hợp xử lý theo yêu cầu của các quốc gia nhập khẩu. Trong khi đó, UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm giao cơ quan chuyên môn trực tiếp thực hiện việc cấp, quản lý và giám sát các mã số tại địa phương.
Đề xuất đơn giản hóa thủ tục, chuyển sang hậu kiểm
Theo tìm hiểu, trước thời điểm C03 công bố quyết định khởi tố các bị can, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với việc cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.
Bộ cho biết sau hơn 5 tháng triển khai Nghị định 38/2026 đã xuất hiện nhiều bất cập trong quá trình thực hiện. Một số quy định chưa còn phù hợp với thực tiễn, quy trình xử lý hồ sơ còn nặng về tiền kiểm, nhiều bước vẫn thực hiện thủ công, chưa được số hóa hoàn toàn nên kéo dài thời gian giải quyết.
Để khắc phục những tồn tại này, dự thảo Nghị quyết đề xuất bãi bỏ yêu cầu nộp bản thuyết minh, thay bằng mẫu kê khai thống nhất; toàn bộ thủ tục cấp mã số sẽ được thực hiện trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Bên cạnh đó, Bộ cũng kiến nghị bỏ quy định về diện tích tối thiểu khi cấp mã số vùng trồng, đồng thời làm rõ nguyên tắc không hạn chế cấp mã đối với các khu vực canh tác trồng xen.
Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo là định hướng chuyển mạnh từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, qua đó vừa giảm bớt thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp, vừa tăng cường công tác giám sát sau cấp phép, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu.
