Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa ký ban hành Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới. Kết luận xác định bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu cấp bách trước mắt mà còn là nền tảng chiến lược để bảo đảm tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Bảo vệ môi trường trở thành trung tâm của mọi quyết định phát triển

Theo Kết luận, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, ô nhiễm môi trường gia tăng và sức ép từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội ngày càng lớn, công tác bảo vệ môi trường phải được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình hoạch định chính sách và phát triển đất nước.

Trung ương yêu cầu chuyển mạnh tư duy phát triển theo hướng coi môi trường là điều kiện, nền tảng cho chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, bảo đảm nguồn lực đầu tư tương xứng với yêu cầu bảo vệ môi trường, phù hợp với tốc độ tăng trưởng và quy mô phát triển của đất nước.

Kết luận nhấn mạnh việc phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng, vai trò kiến tạo của Nhà nước, đồng thời đề cao trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức xã hội và mỗi người dân trong công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, Trung ương xác định con người là trung tâm của mọi quyết sách phát triển, lấy việc bảo đảm môi trường sống an toàn, trong lành, bảo vệ sức khỏe, tính mạng và sinh kế của Nhân dân làm mục tiêu cao nhất.

Chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị môi trường hiện đại

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Kết luận là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức quản lý môi trường.

Theo đó, việc quy hoạch và định hướng phát triển phải nằm trong giới hạn sinh thái, phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường; chuyển từ tư duy "đối phó thụ động" sang "ứng phó chủ động"; từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và đánh giá mức độ rủi ro.

Đồng thời, thay đổi phương thức quản lý phân tán theo ngành và địa giới hành chính sang quản trị tổng hợp, liên ngành, liên vùng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm và sử dụng bền vững tài nguyên.

Kết luận cũng yêu cầu chủ động phòng ngừa, kiểm soát chặt chẽ và cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm, suy thoái môi trường; tập trung xử lý các vấn đề môi trường bức xúc; đẩy mạnh bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên.

Song song với đó là thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường năng lực phòng, chống thiên tai.

Kết luận đặt mục tiêu đến năm 2030 năng lực quản trị môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam được nâng lên rõ rệt; bảo vệ tốt hơn tính mạng, sức khỏe, tài sản và sinh kế của người dân.

Các khu vực ô nhiễm môi trường nghiêm trọng sẽ được tập trung xử lý và phục hồi; chất lượng môi trường sống được cải thiện; suy giảm đa dạng sinh học được ngăn chặn, hướng tới cân bằng sinh thái.

Bên cạnh đó, các nguồn phát thải lớn phải được kiểm soát chặt chẽ, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các-bon thấp gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, bảo đảm an ninh môi trường và phát triển bền vững.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia có môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên, hệ thống quản trị môi trường hiện đại, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển các-bon thấp sẽ trở thành phương thức phát triển chủ đạo, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và nâng cao vị thế của Việt Nam trong các nỗ lực toàn cầu về bảo vệ môi trường.

Ưu tiên xử lý ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước

Đáng chú ý, Ban Chấp hành Trung ương yêu cầu tập trung giải quyết có trọng tâm, trọng điểm các vấn đề môi trường đang gây bức xúc trong xã hội.

Trong đó, ưu tiên hàng đầu là kiểm soát và giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị đặc biệt; xử lý ô nhiễm nguồn nước trên các lưu vực sông, kênh, mương, hồ và các đoạn sông bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Cùng với đó là giải quyết tình trạng ô nhiễm tại các làng nghề, cụm công nghiệp, khu vực khai thác và chế biến khoáng sản, cũng như các địa điểm tồn lưu hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật gây nguy cơ cao đối với sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

Để giảm áp lực lên môi trường, Trung ương yêu cầu đẩy mạnh phân loại chất thải tại nguồn nhằm phục vụ tái sử dụng, tái chế và xử lý kết hợp thu hồi năng lượng, từng bước giảm mạnh tỷ lệ chôn lấp trực tiếp chất thải rắn sinh hoạt.

Nhà nước sẽ ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý chất thải; hình thành các khu liên hợp tái chế hiện đại, đặc biệt đối với chất thải nhựa và các loại chất thải phát sinh từ quá trình chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, việc nhập khẩu công nghệ và thiết bị lạc hậu, tiêu hao nhiều tài nguyên hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm sẽ được kiểm soát chặt chẽ.

Kết luận cũng yêu cầu từng bước áp dụng công cụ quản lý tổng tải lượng chất ô nhiễm phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường tại các khu vực có nguy cơ cao; tăng cường giám sát liên tục theo thời gian thực đối với các nguồn phát sinh khí thải, nước thải lớn nhằm ngăn ngừa phát sinh các điểm nóng ô nhiễm mới.

Bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ môi trường, Kết luận yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Theo đó, Việt Nam sẽ xây dựng các kịch bản biến đổi khí hậu dài hạn để điều chỉnh chiến lược và phương án phòng ngừa, ứng phó với thiên tai phù hợp với từng vùng, địa phương; ưu tiên đầu tư cho các khu vực có nguy cơ cao.

Trung ương cũng yêu cầu phát triển hạ tầng có khả năng chống chịu tốt trước bão, lũ, ngập úng, hạn hán và nước biển dâng; xây dựng các đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, tập trung xử lý tình trạng ngập úng do mưa cực đoan và triều cường tại các thành phố lớn.

Đồng thời, thúc đẩy phát triển các mô hình nông nghiệp thông minh, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Kết luận 75-KL/TW được đánh giá là định hướng chiến lược quan trọng, thể hiện quyết tâm của Trung ương trong việc đưa bảo vệ môi trường trở thành trụ cột của phát triển đất nước. Những yêu cầu về xử lý dứt điểm các điểm nóng ô nhiễm, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và hiện đại hóa quản trị môi trường được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong công tác bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân và hiện thực hóa các cam kết phát triển bền vững của Việt Nam.

Đổ hơn 636 tấn bã bê tông trái qui định gây ô nhiễm môi trường, một chủ doanh nghiệp bị khởi tố

Minh An