Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc vừa ban hành Phương án triển khai công tác phòng, chống thiên tai địa chất giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), đặt mục tiêu nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai địa chất trên phạm vi cả nước. Kế hoạch xác định xây dựng hệ thống phòng ngừa, giám sát và ứng phó hiện đại, đồng thời tăng cường năng lực xử lý thiên tai của chính quyền các cấp, đặc biệt là ở cơ sở, thông qua 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Theo Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc, nước này là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các loại hình thiên tai địa chất. Bên cạnh hàng loạt khu vực có nguy cơ sạt lở, sụt lún và các tai biến địa chất đã được xác định từ trước, biến đổi khí hậu, mưa cực đoan, động đất và quá trình đô thị hóa, xây dựng đang tiếp tục làm gia tăng mức độ rủi ro. Nhiều trận mưa lớn thời gian qua đã kích hoạt sạt lở đất, lũ bùn đá và chuỗi thiên tai liên hoàn ngay cả tại những khu vực trước đây không được đánh giá là điểm nóng.

Trong giai đoạn 2026-2030, Trung Quốc tiếp tục lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lồng ghép công tác phòng chống thiên tai vào quy hoạch không gian lãnh thổ, quản lý sử dụng đất và đánh giá nguy cơ thiên tai địa chất. Chính phủ nước này cũng sẽ kết hợp các giải pháp kỹ thuật với biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ứng phó.

Một trong những nhiệm vụ trọng điểm là rà soát, điều tra toàn diện các điểm và khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai địa chất. Công nghệ viễn thám sẽ được ứng dụng để nhận diện nguy cơ và cập nhật dữ liệu hai lần mỗi năm đối với các khu vực có mức độ rủi ro cao và rất cao. Song song với đó, các đô thị trọng điểm sẽ được điều tra chi tiết, trong khi hiện tượng sụt lún mặt đất và nứt gãy địa chất tiếp tục được theo dõi tại các khu vực khai thác nước ngầm quá mức, các cụm đô thị lớn, công trình trọng điểm và khu vực tập trung đông dân cư.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu nâng cấp hệ thống giám sát và cảnh báo sớm bằng việc mở rộng mạng lưới quan trắc tại các vùng trọng điểm, xây dựng hệ thống theo dõi theo khu vực rủi ro và duy trì giám sát lún mặt đất tại 19 tỉnh, khu tự trị và thành phố. Trung Quốc đồng thời nghiên cứu triển khai cơ chế cảnh báo ngắn hạn đối với nguy cơ thiên tai địa chất ở cấp huyện nhằm nâng cao khả năng ứng phó sớm.

Ở lĩnh vực xử lý rủi ro, giai đoạn 2026-2030 dự kiến sẽ triển khai hơn 4.200 dự án công trình phòng chống thiên tai địa chất, xử lý khẩn cấp trên 6.100 điểm mất an toàn và tổ chức di dời khoảng 50.000 hộ dân ra khỏi các khu vực có nguy cơ cao.

Một điểm mới của phương án là áp dụng mô hình quản lý kép đối với cả các điểm thiên tai và khu vực có nguy cơ tại 1.206 huyện, thành phố và quận thuộc 17 tỉnh trọng điểm. Các địa phương sẽ xây dựng danh mục quản lý, phân công rõ trách nhiệm kiểm soát rủi ro, đồng thời thiết lập các tuyến kiểm soát theo từng cấp độ và điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thực tế.

Bên cạnh đó, Trung Quốc sẽ tiếp tục củng cố năng lực ứng phó của chính quyền cơ sở, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ kỹ thuật cho các địa phương có nguy cơ cao, tăng cường đào tạo, tuyên truyền và diễn tập phòng chống thiên tai. Các chương trình nghiên cứu về cơ chế hình thành thiên tai do mưa cực đoan, biến động thời tiết và hiện tượng chuyển đổi nhanh giữa hạn hán và lũ lụt cũng sẽ được đẩy mạnh, cùng với việc phát triển các mô hình đánh giá, dự báo rủi ro trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc sẽ xây dựng nền tảng số "Một bản đồ" phục vụ quản lý và phòng chống thiên tai địa chất, tích hợp dữ liệu về tài nguyên thiên nhiên và quy hoạch không gian lãnh thổ. Giai đoạn đầu, hệ thống sẽ được triển khai tại khu vực hồ chứa Tam Hiệp, vùng núi Ô Mông (gồm 38 huyện, thành phố và quận thuộc khu vực giáp ranh giữa Vân Nam, Quý Châu và Tứ Xuyên) cùng 17 tỉnh trọng điểm, qua đó tăng cường chia sẻ dữ liệu và điều phối công tác phòng chống thiên tai trên phạm vi toàn quốc.

Việc ban hành kế hoạch mới diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc liên tiếp hứng chịu các đợt mưa lớn, lũ lụt, sạt lở đất và nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Giới chức nước này nhận định biến đổi khí hậu đang làm gia tăng cả tần suất lẫn cường độ của các hiện tượng cực đoan, khiến nguy cơ thiên tai địa chất ngày càng phức tạp. Vì vậy, hoàn thiện hệ thống phòng ngừa, giám sát và cảnh báo sớm được xem là một trong những ưu tiên chiến lược nhằm nâng cao khả năng ứng phó và giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 15.

Thiên tai cực đoan liên tiếp uy hiếp đê điều, gần 1.000 sự cố trong hai năm

Thiên Thanh