Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quyết định số 2840/QĐ-BNNMT phê duyệt Danh mục nguồn nước dưới đất trên phạm vi toàn quốc, gồm 61 tầng chứa nước. Đây là cơ sở quan trọng nhằm chuẩn hóa hệ thống thông tin về tài nguyên nước dưới đất, phục vụ công tác quản lý nhà nước, điều tra, quy hoạch, bảo vệ và khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên thiết yếu này.

Danh mục được xây dựng trên cơ sở kết quả biên hội, thành lập bản đồ tài nguyên nước dưới đất tỷ lệ 1:200.000 kết hợp với việc cập nhật thông tin từ các địa phương. Trong tổng số 61 tầng chứa nước, có 58 tầng được xác định từ kết quả điều tra trên phạm vi cả nước, ba tầng còn lại được bổ sung theo đề nghị của thành phố Đà Nẵng và tỉnh Đắk Lắk.

Chuẩn hóa hệ thống các tầng chứa nước

Theo Quyết định, 61 tầng chứa nước được phân thành 5 nhóm dựa trên dạng tồn tại của nước trong các thành tạo địa chất.

Trong đó, nhóm nước lỗ hổng gồm 10 tầng chứa nước phân bố trong các trầm tích Đệ tứ, Holocen, Pleistocen, Pliocen và Miocen. Đây là những tầng chứa nước phổ biến tại các khu vực đồng bằng, thung lũng và vùng có lớp trầm tích bở rời.

Nhóm nước khe nứt - lỗ hổng có 6 tầng chứa nước, chủ yếu tồn tại trong các thành tạo bazan và đá trầm tích tuổi Neogen. Nhóm nước khe nứt gồm 33 tầng chứa nước phân bố trong nhiều loại đá phun trào, đá trầm tích và đá biến chất có tuổi địa chất khác nhau.

Ngoài ra, danh mục còn xác định 9 tầng chứa nước karst hình thành trong đá carbonat có tuổi từ Cambri - Ordovic đến Trias. Ba tầng chứa nước còn lại thuộc các phức hệ và thành tạo đặc thù gồm phức hệ Hải Vân, phức hệ Bến Giằng - Quế Sơn và đới nứt nẻ hệ tầng Đèo Cả.

Đáng chú ý, toàn bộ các tầng chứa nước đều được chuẩn hóa về tên gọi, ký hiệu và mã số. Hệ thống mã hóa phản ánh dạng tồn tại của nước cũng như thứ tự các thành tạo địa chất, giúp các cơ quan quản lý, đơn vị chuyên môn và tổ chức khai thác sử dụng thống nhất trong quá trình điều tra, quản lý và chia sẻ dữ liệu.

Phân loại theo lưu vực, vùng và địa phương

Danh mục nguồn nước dưới đất được xây dựng theo bốn cấp độ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý từ trung ương đến địa phương.

Phụ lục I thống kê đầy đủ 61 tầng chứa nước trên phạm vi cả nước. Phụ lục II phân chia các nguồn nước dưới đất theo lưu vực sông liên tỉnh và vùng phụ cận, đồng thời thể hiện đầy đủ mã nguồn nước, ký hiệu tầng chứa nước, diện tích phân bố, chiều sâu và các tỉnh, thành phố liên quan.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc quản lý theo lưu vực sông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nhiều tầng chứa nước phân bố liên thông trên phạm vi nhiều địa phương. Cách tiếp cận này giúp quản lý tổng thể nguồn tài nguyên nước dưới đất thay vì chỉ giới hạn theo địa giới hành chính.

Trong khi đó, Phụ lục III tổng hợp nguồn nước dưới đất theo các vùng kinh tế - xã hội, còn Phụ lục IV xác định chi tiết phạm vi phân bố tại từng tỉnh, thành phố và đến cấp xã, phường.

Việc tổ chức dữ liệu theo nhiều cấp độ giúp các cơ quan quản lý dễ dàng tra cứu, phục vụ hiệu quả công tác điều tra, đánh giá, quy hoạch, bảo vệ, thăm dò và khai thác tài nguyên nước dưới đất trên toàn quốc.

Bổ sung linh hoạt khi phát hiện tầng chứa nước mới

Một điểm mới của Quyết định là quy định cơ chế cập nhật đối với các tầng chứa nước chưa có trong danh mục.

Theo đó, trong quá trình điều tra, đánh giá, thăm dò hoặc khai thác nước dưới đất, nếu tổ chức hoặc cá nhân phát hiện tầng chứa nước mới ngoài danh mục đã được công bố thì phải báo cáo kết quả cho Sở Nông nghiệp và Môi trường địa phương.

Trên cơ sở tổng hợp của các địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ xem xét, đánh giá và bổ sung vào danh mục khi có đầy đủ căn cứ khoa học. Cơ chế này giúp hệ thống dữ liệu về tài nguyên nước dưới đất luôn được cập nhật, phản ánh sát thực tế và đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh biến đổi khí hậu cũng như nhu cầu khai thác tài nguyên ngày càng gia tăng.

Việc ban hành Danh mục 61 tầng chứa nước dưới đất không chỉ góp phần chuẩn hóa cơ sở dữ liệu quốc gia về tài nguyên nước mà còn tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý, bảo vệ và khai thác bền vững nguồn nước dưới đất, bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Tọa đàm chính sách “Tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy các mô hình phát triển tài nguyên nước phù hợp với miền Trung – Tây Nguyên”

Minh Anh