Thiên tai diễn biến phức tạp, thiệt hại ngày càng lớn

Với địa hình trải dài từ khu vực miền núi đến ven biển, Thanh Hóa là một trong số ít địa phương chịu tác động của hầu hết các loại hình thiên tai tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2017-2025, các loại hình thiên tai đã gây thiệt hại khoảng 15.450 tỷ đồng trên địa bàn tỉnh.

Diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan đang đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận, từ tập trung ứng phó khi thiên tai xảy ra sang chủ động quản trị rủi ro và chuẩn bị từ sớm.

Riêng năm 2025, Thanh Hóa ghi nhận 40 đợt thiên tai. Đáng chú ý, mưa lớn do hoàn lưu bão số 10 gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, làm 15 người chết, ảnh hưởng hơn 43.000 ha lúa và gây tổng thiệt hại khoảng 4.090 tỷ đồng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh tiếp tục xảy ra 18 đợt thiên tai, gây thiệt hại khoảng 101 tỷ đồng. Những con số này cho thấy nguy cơ thiên tai vẫn ở mức cao và có thể tác động lớn đến đời sống, sản xuất cũng như hệ thống hạ tầng.

Thanh Hóa hiện có hơn 111.000 hộ dân, tương đương trên 426.000 người, đang sinh sống tại các khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng của thiên tai. Tỉnh cũng xác định 47 trọng điểm đê điều xung yếu và 58 hồ chứa chưa bảo đảm an toàn để tập trung lực lượng, vật tư và xây dựng phương án bảo vệ trong mùa mưa bão.

Chuẩn bị lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”

Từ việc nhận diện các nguy cơ thiên tai, Thanh Hóa đang tập trung chuẩn bị nguồn lực theo phương châm “4 tại chỗ”. Hệ thống chỉ huy phòng thủ dân sự và phòng, chống thiên tai được kiện toàn; các phương án ứng phó được cập nhật theo từng loại hình thiên tai và từng cấp độ rủi ro.

Tỉnh đồng thời tăng cường rà soát những khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất; kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn của các trọng điểm đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi và các công trình xung yếu trước mùa mưa bão. Qua đó, các nguy cơ mất an toàn được phát hiện và xử lý kịp thời.

Theo các phương án đã được xây dựng, Thanh Hóa dự kiến huy động hơn 129.000 người tham gia phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Tỉnh cũng hiệp đồng với Quân khu 4, sẵn sàng tăng cường gần 2.000 cán bộ, chiến sĩ khi có yêu cầu.

Cùng với chuẩn bị nhân lực, địa phương chủ động dự trữ vật tư, phương tiện phục vụ cứu hộ, cứu nạn; xây dựng phương án sơ tán người dân tại những khu vực có nguy cơ cao. Các hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi, giao thông, điện lực, thông tin liên lạc và y tế được đặt trong phương án bảo đảm an toàn khi thiên tai xảy ra.

Đối với các địa bàn có khả năng bị chia cắt do mưa lũ, tỉnh xây dựng phương án dự trữ lương thực, nhu yếu phẩm và thuốc men, đồng thời bảo đảm thông tin liên lạc để duy trì hoạt động ứng cứu trong mọi tình huống.

Công tác tập huấn, diễn tập và tuyên truyền tiếp tục được duy trì nhằm nâng cao năng lực của lực lượng tại chỗ cũng như kỹ năng phòng tránh thiên tai cho cộng đồng.

Ứng dụng công nghệ, nâng cao khả năng chống chịu

Trên cơ sở đánh giá tình hình thực tế và những hạn chế về năng lực chống chịu, Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030 của Thanh Hóa xác định chuyển từ tư duy ứng phó sang quản trị rủi ro là định hướng xuyên suốt.

Theo đó, phòng, chống thiên tai không chỉ dừng ở việc xử lý hậu quả khi sự cố xảy ra mà tập trung hơn vào dự báo, phòng ngừa từ sớm, giảm thiểu thiệt hại và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng, hạ tầng và nền kinh tế trước tác động của thời tiết cực đoan.

Một trong những định hướng đáng chú ý là xây dựng hệ thống quản trị rủi ro thiên tai hiện đại trên nền tảng chuyển đổi số. Thanh Hóa sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và từng bước ứng dụng AI, UAV, GIS cùng các nền tảng số trong giám sát, dự báo, cảnh báo sớm và hỗ trợ công tác chỉ huy, điều hành.

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ được kỳ vọng không chỉ nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm mà còn hỗ trợ cơ quan chức năng trong chỉ huy, điều hành và đưa ra quyết định khi xảy ra thiên tai.

Song song với chuyển đổi số, Thanh Hóa tiếp tục ưu tiên đầu tư nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi, khu neo đậu tránh trú bão và các công trình hạ tầng thiết yếu. Các điểm xung yếu, khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất được tập trung xử lý; dân cư tại những khu vực nguy hiểm được rà soát, sắp xếp.

Tỉnh cũng chú trọng bảo vệ, phục hồi rừng đầu nguồn và lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển, qua đó nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây được xác định là nhóm giải pháp quan trọng nhằm tăng sức chống chịu của hạ tầng trước những tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng và ứng dụng công nghệ, địa phương tiếp tục củng cố lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; đẩy mạnh đào tạo, tập huấn, diễn tập theo phương châm “4 tại chỗ”; nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai cho người dân.

Thanh Hóa cũng hướng tới huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đồng thời lồng ghép yêu cầu phòng, chống thiên tai vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nhằm hạn chế việc phát sinh rủi ro trong quá trình phát triển.

Thông qua các nhóm nhiệm vụ trong Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030, Thanh Hóa hướng tới xây dựng hệ thống phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động, hiện đại, lấy phòng ngừa làm trọng tâm. Việc nâng cao năng lực dự báo, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đầu tư hạ tầng, huy động hiệu quả các nguồn lực và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng được kỳ vọng góp phần giảm thiểu thiệt hại, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững.

Thiên tai cực đoan liên tiếp uy hiếp đê điều, gần 1.000 sự cố trong hai năm

Hải Đăng