El Nino lập kỷ lục, thế giới đối mặt khủng hoảng lương thực
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 15:00, 15/08/2026
El Nino lập kỷ lục, thế giới đối mặt khủng hoảng lương thực
El Nino đang mạnh lên nhanh chóng, kéo theo nguy cơ hạn hán nghiêm trọng tại nhiều khu vực, làm suy giảm năng suất cây trồng, gián đoạn giao thương và đẩy hàng chục triệu người vào tình trạng mất an ninh lương thực.
Theo các báo cáo khí hậu công bố ngày 12/8, El Nino năm 2026 đang có xu hướng trở thành một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận trong nhiều thập kỷ. Hiện tượng khí hậu này không chỉ làm xáo trộn các mô hình thời tiết trên toàn cầu mà còn góp phần đẩy nhiệt độ trung bình thế giới lên những mức cao chưa từng thấy.
Giám đốc Chris Funk, Trung tâm Hiểm họa Khí hậu thuộc Đại học California, Santa Barbara, nhận định đây là một “El Nino khởi phát sớm”, với những tác động đã xuất hiện rõ rệt ngay từ giữa năm.
Tại Ethiopia, nhiều khu vực cao nguyên đang trải qua tình trạng khô hạn nghiêm trọng nhất trong khoảng 40 năm. Trong khi đó, Ấn Độ vừa trải qua tháng 6 khô hạn thứ 5 kể từ khi nước này bắt đầu có hệ thống quan trắc lượng mưa hiện đại vào năm 1901.
Nguy cơ El Nino “rất mạnh”
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) dự báo có tới 81% khả năng điều kiện El Nino sẽ đạt ngưỡng “rất mạnh” trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026.
Theo các dự báo, nhiệt độ mặt nước biển tại những khu vực trọng điểm của Thái Bình Dương có thể cao hơn mức trung bình ít nhất 2 độ C. Sự gia tăng nhiệt độ tưởng như không lớn này lại có thể tạo ra những biến động đáng kể đối với hệ thống khí hậu và các hệ sinh thái biển.
Phó giáo sư Samantha Stevenson-Karl, Đại học California, cảnh báo mức tăng nhiệt độ đại dương hiện nay là một biến động đặc biệt đáng lưu ý, bởi chỉ một thay đổi nhỏ về nhiệt độ cũng có thể tác động lớn đến các hệ sinh thái vốn rất nhạy cảm với biến đổi khí hậu.
Trong khi đó, nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather của Berkeley Earth cho rằng những diễn biến trong năm 2027 có thể cung cấp một “cái nhìn trước” về trạng thái khí hậu mà thế giới có thể phải đối mặt trong thập niên tới, với nắng nóng và hạn hán cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn.
Sức ép ngày càng lớn đối với nguồn cung lương thực
Một trong những hệ lụy đáng lo ngại nhất của El Nino là tác động trực tiếp tới sản xuất nông nghiệp. Hạn hán kéo dài làm giảm nguồn nước tưới, suy giảm năng suất cây trồng và đe dọa sinh kế của hàng triệu hộ nông dân.
Theo Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP), tác động của El Nino có thể khiến gần 50 triệu người rơi vào tình trạng đói cấp tính vào cuối năm nay.
Tại Kenya, những dấu hiệu bất thường đã xuất hiện rõ rệt trên các cánh đồng ngô. Chris Shitote, nhà khoa học hiện trường thuộc Mạng lưới Hệ thống Cảnh báo Sớm Nạn đói của Mỹ, cho biết năng suất ngô tại một số khu vực sụt giảm nghiêm trọng. Sản lượng dự kiến chỉ đạt khoảng 2-5 bao/ha, thấp hơn rất nhiều so với mức 49-74 bao/ha trong điều kiện bình thường.
Nếu tình trạng khô hạn tiếp tục kéo dài, tác động sẽ không chỉ dừng lại ở những quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp. Sản lượng lương thực giảm tại các khu vực sản xuất quan trọng có thể gây sức ép lên giá nông sản, thị trường hàng hóa và chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu.
El Nino cũng đang gây sức ép lên những tuyến giao thương quốc tế quan trọng.
Tại Panama, tình trạng thiếu mưa khiến mực nước tại hệ thống kênh đào giảm xuống, buộc cơ quan quản lý phải siết chặt các giới hạn về tải trọng tàu thuyền đi qua tuyến giao thương huyết mạch này.
Chuyên gia Steven Paton thuộc Viện Nghiên cứu Nhiệt đới Smithsonian tại Panama cho rằng các mô hình khí hậu hiện nay có thể gặp khó khăn trong việc dự báo chính xác mức độ nghiêm trọng của đợt El Nino lần này, bởi cường độ của hiện tượng đang vượt xa nhiều dữ liệu lịch sử.
Phát ngôn viên Octavio Colindres của Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama cho biết việc hạn chế tải trọng tàu là một trong những giải pháp cần thiết để ứng phó với tình trạng mực nước xuống thấp do lượng mưa suy giảm.
Từ nông nghiệp đến vận tải biển, El Nino đang cho thấy tác động ngày càng rộng đối với nền kinh tế toàn cầu. Khi hạn hán, nắng nóng và thiếu nước đồng thời xuất hiện tại nhiều khu vực, rủi ro đối với an ninh lương thực và chuỗi cung ứng quốc tế có thể gia tăng mạnh.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, El Nino năm 2026 là lời cảnh báo rõ ràng về sự mong manh của hệ thống lương thực toàn cầu trước những biến động khí hậu ngày càng khó lường.
