Trong những ngày tháng Tám lịch sử, khi cả nước hướng về Quốc khánh 2/9, lễ khởi công được tổ chức trang trọng tại Chùa Da, Nghệ An. Công trình là nơi tưởng niệm, tri ân những người làm báo đã hy sinh vì Tổ quốc, vì Nhân dân, đồng thời góp phần gìn giữ ký ức về những nhà báo liệt sĩ.

Ý tưởng xây dựng nơi thờ phụng các liệt sĩ nhà báo tại Chùa Da bắt nguồn từ hành trình nhiều năm của nhà báo Trần Văn Hiền, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nghệ An, người đã âm thầm tìm lại tên tuổi những đồng nghiệp đã hy sinh trong chiến tranh.

Có những cái tên được tìm thấy trong hồ sơ cũ, có người được nhận diện qua lời kể của đồng đội. Những nhà báo từng mang máy ảnh, sổ tay, cây bút vào chiến trường để ghi lại sự thật và rồi không trở về. Những mảnh ký ức được nhà báo Trần Văn Hiền kiên trì chắp nối, hình thành tâm nguyện có một nơi để những đồng nghiệp đã hy sinh được gọi tên, tưởng nhớ và hương khói. Tâm nguyện ấy nhận được sự đồng cảm của Đại đức Thích Đồng Tuệ, Trụ trì Chùa Da.

Theo chia sẻ của Đại đức Thích Đồng Tuệ, từ những cuộc trò chuyện giữa hai người, ý tưởng thờ phụng các liệt sĩ nhà báo tại Chùa Da được hình thành. Năm 2020, nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Chùa Da tổ chức đại lễ cầu siêu, rước bài vị các anh hùng, liệt sĩ nhà báo cách mạng về an vị, hương khói lâu dài nơi cửa Phật.

Đến nay, Chùa Da đã ghi danh, hương khói cho 555 nhà báo - liệt sĩ. Mỗi cái tên gắn với một cuộc đời, một gia đình và một trang viết còn dang dở; những con người đã có mặt ở nơi gian khổ để ghi lại sự thật của lịch sử.

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, những người làm báo cùng bộ đội, cùng nhân dân có mặt tại những nơi bom đạn ác liệt để ghi lại trận đánh, con người và những khoảnh khắc của cuộc chiến đấu. Nhiều người đã hy sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Những trang báo có thể phai màu theo thời gian, nhưng những gì họ ghi lại đã trở thành một phần ký ức của dân tộc. Việc xây dựng Nhà tưởng niệm Anh linh Liệt sĩ Nhà báo Cách mạng Việt Nam tại Chùa Da vì thế mang ý nghĩa vượt lên trên một công trình kiến trúc.

Như diễn văn của Đại đức Thích Đồng Tuệ nhấn mạnh, đây trước hết là “một công trình của lòng tri ân và đạo lý”; nơi tưởng nhớ, tri ân những người đã hy sinh, đồng thời giúp các thế hệ hôm nay và mai sau hiểu hơn về những mất mát để có được hòa bình, độc lập và cuộc sống hôm nay.

Công trình cũng gắn với lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng của vùng đất Nghệ An. Trong tổng thể phục dựng Chùa Da, nhà tưởng niệm các nhà báo liệt sĩ được xác định là một hạng mục có ý nghĩa đặc biệt. Trước đó, lễ khởi công xây dựng Chùa Da được tổ chức ngày 28/3/2026, với sự tham dự của lãnh đạo Trung ương, tỉnh Nghệ An, Giáo hội Phật giáo và đông đảo nhân dân, Phật tử.

Tại lễ khởi công, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho rằng đây là sự gặp gỡ giữa đạo lý dân tộc và truyền thống nghề báo. Đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần từ bi, tri ân của Phật giáo cùng truyền thống dấn thân, phụng sự Tổ quốc, Nhân dân của báo chí cách mạng Việt Nam cùng hội tụ tại một không gian.

Nhà tưởng niệm không chỉ là nơi người làm báo hôm nay trở về thắp hương cho đồng nghiệp đã khuất, mà còn là nơi để mỗi người cầm bút soi lại trách nhiệm trước sự thật và phẩm giá của người làm báo.

Để công trình hình thành có sự chung tay của nhiều lực lượng, từ những người khởi xướng tâm nguyện, Chư Tôn đức, Hội Nhà báo Việt Nam, chính quyền, các cơ quan báo chí, doanh nghiệp, nhà báo, Phật tử đến nhân dân.

Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoành Sơn được ghi nhận là đơn vị đồng hành, tài trợ và bố trí lực lượng trực tiếp thi công công trình. Mỗi người góp một phần, cùng hướng đến mong muốn những người đã hy sinh không bị lãng quên. Lễ khởi công là một dấu mốc, đồng thời tiếp nối hành trình tri ân đã được bắt đầu từ nhiều năm trước.

Có những sự hy sinh chỉ được lịch sử nhắc đến bằng một dòng tên. Nhưng phía sau mỗi cái tên là một con người, một gia đình, một tuổi trẻ và những ước mơ chưa kịp hoàn thành. Với những người làm báo đã ngã xuống, đó còn là một phần lịch sử mà họ từng chứng kiến, ghi lại và góp phần làm nên.

Từ mái Chùa Da, những cái tên ấy sẽ tiếp tục được gọi, những nén hương tiếp tục được thắp và các thế hệ nhà báo hôm nay tiếp tục trở về.

Nhà tưởng niệm Anh linh Liệt sĩ Nhà báo Cách mạng Việt Nam tại Chùa Da vì thế là nơi để người đã hy sinh được tưởng nhớ, người đang sống biết tri ân và thế hệ mai sau hiểu hơn về những mất mát để có được hòa bình hôm nay.

Một công trình mới đang được dựng lên, đồng thời trở thành cầu nối giữa ký ức với hiện tại, giữa người đã khuất với người đang sống, giữa truyền thống báo chí cách mạng với trách nhiệm của những người cầm bút hôm nay.

Nghệ An hưởng ứng “Cùng Việt Nam tiến bước”, lan tỏa thông điệp sống xanh

Hải Yến