Tại Berlin, Ủy ban châu Âu (EC) đã chấp thuận kế hoạch của Đức dành khoản hỗ trợ lên tới 35 tỷ euro để phát triển các nhà máy điện khí mới. Quyết định này được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực của Berlin nhằm duy trì an ninh nguồn điện trong bối cảnh năng lượng tái tạo tiếp tục được mở rộng.

Theo kế hoạch được EC thông qua, Đức có thể triển khai hỗ trợ cho khoảng 11 GW công suất điện khí mới. Các dự án thuộc chương trình phải hoàn thành kết nối với hệ thống điện chậm nhất vào cuối năm 2031.

Để được hưởng hỗ trợ, các doanh nghiệp vận hành nhà máy điện sẽ tham gia các cuộc đấu giá cạnh tranh. Vòng đấu giá đầu tiên dự kiến được tổ chức trong tháng 9, tiếp đó một vòng khác sẽ được triển khai vào cuối năm nay.

EC đánh giá biện pháp hỗ trợ của Đức là cần thiết nhằm duy trì an ninh nguồn cung điện, đồng thời cho rằng quy mô của chương trình tương xứng với nhu cầu của hệ thống. Brussels yêu cầu việc phân bổ nguồn hỗ trợ phải dựa trên quy trình công bằng, minh bạch và không phân biệt đối xử, nhằm hạn chế những ảnh hưởng bất lợi tới cạnh tranh trong EU.

Kế hoạch này trước đó đã đạt được một “thỏa thuận tạm thời” giữa Berlin và Brussels từ đầu năm. Vì vậy, Chính phủ Đức đã kỳ vọng chương trình sớm nhận được sự chấp thuận chính thức từ phía EU.

Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện cơ sở pháp lý tại Đức diễn ra chậm hơn dự kiến. Phải đến tháng 7, Quốc hội Liên bang Đức mới thông qua luật liên quan, mở đường cho việc triển khai chương trình.

Nhà máy điện khí hướng tới sử dụng hydro

Theo thiết kế, các nhà máy mới trước mắt sẽ vận hành bằng khí đốt tự nhiên. Tuy nhiên, những cơ sở này phải có khả năng chuyển đổi để sử dụng hydro trong tương lai.

Berlin đặt yêu cầu đến muộn nhất năm 2045, các nhà máy điện khí thuộc chương trình phải vận hành theo hướng trung hòa khí hậu.

Cách tiếp cận này cho thấy Đức coi điện khí là nguồn phát có tính chất chuyển tiếp và dự phòng trong quá trình giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Các nhà máy khí mới vừa đáp ứng nhu cầu ổn định hệ thống trong giai đoạn năng lượng tái tạo tăng nhanh, vừa phải phù hợp với mục tiêu cắt giảm phát thải dài hạn.

Đặc biệt, nhiệm vụ trọng tâm của nguồn điện khí mới là bù đắp sản lượng trong những thời điểm điện gió và điện Mặt Trời không đáp ứng đủ nhu cầu, chẳng hạn khi điều kiện thời tiết không thuận lợi.

Đức lo ngại từ năm 2031 có thể xuất hiện những khoảng trống trong nguồn cung nếu các nguồn điện có khả năng điều chỉnh linh hoạt không được đưa vào vận hành đúng tiến độ.

Đức dự kiến xây dựng “thị trường công suất”

Để ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn điện dự phòng, Đức dự kiến từ năm 2032 sẽ xây dựng một “thị trường công suất”.

Theo cơ chế này, các đơn vị vận hành nhà máy điện không chỉ nhận thanh toán dựa trên lượng điện thực tế phát lên lưới. Họ còn được trả tiền cho việc duy trì công suất sẵn sàng, có thể nhanh chóng huy động khi hệ thống phát sinh nhu cầu.

Cơ chế trên được kỳ vọng trở thành một công cụ bảo đảm an ninh điện, đặc biệt trong hệ thống ngày càng phụ thuộc vào các nguồn năng lượng tái tạo có sản lượng biến động theo điều kiện thời tiết.

Song song với việc phát triển điện khí, Đức vẫn duy trì kế hoạch mở rộng các nguồn điện xanh. Berlin đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 80% sản lượng điện của nước này sẽ đến từ điện gió, điện Mặt Trời và những nguồn năng lượng tái tạo khác.

Đức cũng hướng tới việc chấm dứt sản xuất điện từ than vào năm 2038.

Việc EC phê duyệt chương trình hỗ trợ trị giá 35 tỷ euro có ý nghĩa đáng kể bởi EU áp dụng những quy định nghiêm ngặt đối với các hình thức trợ cấp của nhà nước.

Brussels phải xem xét liệu các chương trình hỗ trợ do một quốc gia thành viên triển khai có tạo ra lợi thế không công bằng cho doanh nghiệp trong nước hay làm suy giảm cạnh tranh trên thị trường chung hay không. Vấn đề này đặc biệt được chú ý đối với những quốc gia có tiềm lực tài chính lớn như Đức.

Sau quá trình đánh giá, EC kết luận kế hoạch hỗ trợ của Berlin đáp ứng yêu cầu về bảo đảm an ninh nguồn cung điện và không gây ra mức độ bóp méo cạnh tranh không thể chấp nhận trong EU.

Đức xây dựng turbine gió cao nhất thế giới, cao hơn tháp Eiffel

Hải Đăng