Ngày 5/9 có ý nghĩa đặc biệt gì?

Ngày 5/9/1945, chỉ ba ngày sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi “Thư gửi học sinh” nhân dịp khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Người đã gửi gắm nhiều kì vọng: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.

Bức thư vừa cổ vũ tinh thần, vừa nhắn nhủ về vai trò của việc học trong việc rèn luyện để trở thành công dân có ích. Từ đó, ngày 5/9 trở thành ngày khai giảng truyền thống của ngành giáo dục.

Lễ khai giảng là ngày hội của toàn ngành giáo dục, là thời điểm để nhìn lại thành tựu, xác lập nhiệm vụ cho năm học tiếp theo. Với học sinh, khai giảng đánh dấu khởi đầu mới cùng quyết tâm học tập; với xã hội, đó là biểu tượng của sự đồng lòng trong xây dựng và phát triển nền giáo dục. Việc chọn 5/9 làm ngày khai giảng không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là ngày cả nước cùng chung tay vì một nền giáo dục tiến bộ, nuôi dưỡng những thế hệ giàu tri thức và trách nhiệm công dân.

Bộ Quốc gia Giáo dục được thành lập ngay từ khi Chính phủ lâm thời ra mắt quốc dân đồng bào ngày 2/9/1945. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công và nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, đất nước đã phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: “thù trong giặc ngoài”, kinh tế kiệt quệ, 95% dân số mù chữ… Ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ (3/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định xóa nạn mù chữ là một trong sáu nhiệm vụ cấp bách.

Hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiệm vụ “diệt giặc dốt” được triển khai mạnh mẽ qua phong trào Bình dân học vụ; biến việc học chữ Quốc ngữ thành nghĩa vụ bắt buộc và miễn phí cho toàn dân. Cùng với đó, một nền giáo dục hoàn toàn mới được định hình, dựa trên ba nguyên tắc cốt lõi: dân tộc hoá (lấy tiếng Việt làm ngôn ngữ chính), khoa học hoá (chống lối học giáo điều) và đại chúng hoá (phục vụ đông đảo nhân dân). Khi cuộc kháng chiến lan rộng, giáo dục đã có sự chuyển mình mạnh mẽ, trở thành một mặt trận thực sự với phương châm “Học để kháng chiến”.

Trải qua 81 năm với nhiều thăng trầm và đổi thay, giáo dục Việt Nam đã đạt được nhiều những thành tựu quan trọng, đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển nước nhà.

Người lao động có được nghỉ làm vào ngày toàn dân đưa trẻ đến trường không?

Vào ngày 05 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho các em học sinh nhân khai trường đầu tiên của nước Việt Nam độc lập mới. Vì vậy, ngày 5 tháng 9 hằng năm được chọn là ngày khai trường - Ngày toàn dân đưa trẻ đến trường.

Căn cứ theo quy định tại Điều 1 Khung kế hoạch thời gian năm học đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kèm theo Quyết định 2308/QĐ-BGDĐT năm 2026 thì trường học trên cả nước sẽ tổ chức khai giảng vào ngày 05 tháng 9 năm 2026.

Người lao động được nghỉ làm vào ngày 5 tháng 9 để đến trường dự lễ khai giảng không?

Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 quy định như sau:

Nghỉ lễ, tết

1. Người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương trong những ngày lễ, tết sau đây:

a) Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch);

b) Tết Âm lịch: 05 ngày;

c) Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch);

d) Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch);

đ) Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);

e) Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch).

2. Lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam ngoài các ngày nghỉ theo quy định tại khoản 1 Điều này còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ.

3. Hằng năm, căn cứ vào điều kiện thực tế, Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể ngày nghỉ quy định tại điểm b và điểm đ khoản 1 Điều này.

Theo quy định trên thì ngày 5 tháng 9 hằng năm không thuộc các ngày mà người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên.

Do đó, nếu ngày 5 tháng 9 rơi vào ngày làm việc hàng tuần của người lao động thì người lao động phải đi làm bình thường.

Tuy nhiên, nếu người lao động muốn nghỉ làm việc hưởng nguyên lương vào ngày 5 tháng 9 để đến dự lễ khai giảng của con thì có thể sử dụng ngày nghỉ phép hàng năm theo quy định tại Điều 113 Bộ luật Lao động 2019.

Thời tiết ngày khai giảng: Bắc Bộ có nơi trên 35 độ C

Mai Hạ