Hoàn thiện quy chuẩn an toàn trong khai thác mỏ

Ngày 27/8/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 44/2026/TT-BCT về việc ban hành các Sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong lĩnh vực khai thác khoáng sản và thiết bị điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Thông tư được xây dựng trên cơ sở các quy định của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa cùng các quy định của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương.

Việc sửa đổi nhằm cập nhật, hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật và quy định quản lý đối với những thiết bị, sản phẩm được sử dụng trong hoạt động khai thác mỏ, đặc biệt là môi trường hầm lò tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ và nhiều rủi ro đối với an toàn người lao động.

Theo Thông tư, 14 Sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia được ban hành gồm các quy chuẩn về máy nổ mìn điện, tời trục mỏ, vì chống thủy lực, bình tự cứu cá nhân và nhiều thiết bị điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Cụ thể, danh mục gồm:

Sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2015/BCT về máy nổ mìn điện.

Sửa đổi 02:2026 QCVN 02:2016/BCT về an toàn tời trục mỏ.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 03:2017/BCT về an toàn đối với vì chống thủy lực sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2018/BCT về an toàn đối với bình tự cứu cá nhân sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 03:2019/BCT về an toàn đối với trạm biến áp phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 07:2020/BCT về an toàn đối với máy phát điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 14:2021/BCT về an toàn đối với áptômát phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 15:2021/BCT về an toàn đối với khởi động từ phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 17:2022/BCT về an toàn đối với tủ phân phối điện áp 6 kV phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 18:2022/BCT về an toàn đối với rơle bảo vệ rò điện điện áp đến 1.140 V phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 21:2023/BCT về an toàn đối với cáp điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 22:2023/BCT về an toàn đối với động cơ điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 23:2024/BCT về an toàn đối với khởi động mềm phòng nổ điện áp đến 6 kV sử dụng trong mỏ hầm lò.

Sửa đổi 01:2026 QCVN 24:2024/BCT về an toàn đối với đèn chiếu sáng phòng nổ điện áp đến 220 V sử dụng trong mỏ hầm lò.

Siết quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa

Một trong những nội dung đáng chú ý của các quy chuẩn được sửa đổi là việc bổ sung và hoàn thiện các yêu cầu về quản lý chất lượng đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh.

Theo đó, nhiều nhóm thiết bị được cập nhật quy định về công bố hợp quy, chứng nhận hợp quy, sử dụng dấu hợp quy, giám sát chất lượng và ghi nhãn sản phẩm.

Đối với sản phẩm sản xuất trong nước, tổ chức, cá nhân phải thực hiện công bố hợp quy phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật được quy định. Việc công bố hợp quy được thực hiện theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Đối với sản phẩm nhập khẩu, việc công bố hợp quy được thực hiện theo các quy định tương ứng của pháp luật hiện hành.

Các yêu cầu về chứng nhận hợp quy cũng được cập nhật theo hướng làm rõ phương thức đánh giá, giám sát quá trình sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Việc đánh giá được thực hiện theo yêu cầu của từng quy chuẩn và các quy định pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, quy định mới làm rõ hơn yêu cầu về tần suất giám sát đối với sản phẩm đã được chứng nhận hợp quy.

Trường hợp chứng nhận hợp quy được thực hiện theo phương thức 5, trong thời gian chứng nhận còn hiệu lực, việc giám sát được thực hiện thông qua thử nghiệm mẫu kết hợp đánh giá quá trình sản xuất hoặc lấy mẫu thử nghiệm tại nơi sản xuất và trên thị trường, tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng quy chuẩn.

Bên cạnh đó, quy định về ghi nhãn sản phẩm cũng được bổ sung, cập nhật. Thông tin phải thể hiện trên nhãn được quy định cụ thể hơn đối với từng nhóm sản phẩm, góp phần tăng khả năng nhận diện, truy xuất và kiểm soát chất lượng trong quá trình lưu thông, sử dụng.

Làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Thông tư số 44/2026/TT-BCT đồng thời làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh.

Các tổ chức sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ đầy đủ yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật, đồng thời bảo đảm sản phẩm đáp ứng các quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Đối với tổ chức sản xuất, nhập khẩu, các yêu cầu liên quan đến công bố hợp quy, đăng ký bản công bố hợp quy và thực hiện các quy định về quản lý chất lượng sản phẩm cũng được quy định cụ thể.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện các quy chuẩn kỹ thuật.

Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong hoạt động khai thác khoáng sản có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện quy định về công bố hợp quy, quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa và việc tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật của tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý.

Việc phân định rõ trách nhiệm giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng thiết bị, hạn chế nguy cơ sử dụng sản phẩm không đáp ứng yêu cầu an toàn trong môi trường khai thác hầm lò.

Bao quát từ thiết bị nổ mìn đến hệ thống điện phòng nổ

Phạm vi sửa đổi của Thông tư số 44/2026/TT-BCT tương đối rộng, bao phủ nhiều nhóm thiết bị có vai trò quan trọng đối với hoạt động khai thác và bảo đảm an toàn trong mỏ hầm lò.

Ở nhóm thiết bị phục vụ khai thác, các quy định được cập nhật đối với máy nổ mìn điện, tời trục mỏ, vì chống thủy lực và bình tự cứu cá nhân.

Trong khi đó, nhóm thiết bị điện phòng nổ bao gồm trạm biến áp, máy phát điện, áptômát, khởi động từ, tủ phân phối điện áp 6 kV, rơle bảo vệ rò điện, cáp điện, động cơ điện, khởi động mềm và đèn chiếu sáng.

Đây đều là những thiết bị được sử dụng trong môi trường có nguy cơ cháy, nổ, do đó yêu cầu về thiết kế, chế tạo, kiểm định, chất lượng và sử dụng có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn của người lao động cũng như an toàn vận hành mỏ.

Đối với từng nhóm sản phẩm, các phụ lục ban hành kèm theo Thông tư quy định cụ thể phạm vi điều chỉnh, yêu cầu kỹ thuật an toàn, thông tin ghi nhãn, yêu cầu về quản lý chất lượng và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Chẳng hạn, đối với máy nổ mìn điện, Sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2015/BCT cập nhật các quy định về quản lý, công bố hợp quy, chứng nhận hợp quy, sử dụng dấu hợp quy và giám sát chất lượng, đồng thời bổ sung, điều chỉnh các yêu cầu về ghi nhãn và tổ chức thực hiện.

Đối với các thiết bị như khởi động từ phòng nổ, tủ phân phối điện 6 kV phòng nổ, cáp điện phòng nổ, động cơ điện phòng nổ, khởi động mềm phòng nổ và đèn chiếu sáng phòng nổ, các quy định mới cũng tập trung cập nhật yêu cầu kỹ thuật, ghi nhãn và quản lý chất lượng theo hệ thống pháp luật hiện hành.

Việc sửa đổi đồng bộ nhiều quy chuẩn được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hành lang kỹ thuật đối với thiết bị sử dụng trong mỏ hầm lò, đồng thời nâng cao yêu cầu kiểm soát chất lượng từ khâu sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông và sử dụng.

14 quy chuẩn có hiệu lực từ ngày 1/11/2026

Theo Điều 2 Thông tư số 44/2026/TT-BCT, Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1/11/2026. Cùng thời điểm này, 14 Sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia được ban hành kèm theo Thông tư cũng chính thức có hiệu lực.

Bộ Công Thương yêu cầu các tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi điều chỉnh chủ động nghiên cứu, rà soát và thực hiện đầy đủ các quy định mới.

Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh và sử dụng thiết bị phục vụ khai thác mỏ hầm lò cần lưu ý các yêu cầu mới về tiêu chuẩn kỹ thuật, công bố hợp quy, chứng nhận hợp quy, ghi nhãn, giám sát chất lượng và trách nhiệm trong quá trình sử dụng.

Việc chủ động chuyển đổi, đáp ứng các yêu cầu mới trước thời điểm Thông tư có hiệu lực sẽ góp phần bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn, đồng thời tăng cường kiểm soát các nguy cơ mất an toàn trong khai thác khoáng sản, nhất là tại các mỏ hầm lò có nguy cơ cháy, nổ cao.

Bộ Công Thương chỉ đạo tăng cường bảo đảm an toàn hồ đập, lưới điện trước nguy cơ mưa lũ

Minh Anh