Từ ngày 7/9 đến hết ngày 26/9/2026, UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C, kết hợp giải pháp quy hoạch chi tiết cải tạo, chỉnh trang, tái thiết và tái cấu trúc không gian khu vực.

Phạm vi nghiên cứu khoảng 65,89ha, bao gồm khu vực hồ Hoàn Kiếm và các không gian đô thị xung quanh. Đây là khu vực có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan, đồng thời là một trong những không gian công cộng quan trọng nhất của Hà Nội.

Theo phương án đang được nghiên cứu, thành phố định hướng tổ chức hồ Hoàn Kiếm như một quảng trường lớn - biểu tượng của Thủ đô, kết nối với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn để hình thành không gian “Lịch sử - Văn hóa - Nghệ thuật”. Trọng tâm của phương án là mở rộng hệ thống không gian công cộng xung quanh hồ, đặc biệt tại phía Bắc và phía Đông; tái thiết các quảng trường, công viên, không gian sinh hoạt cộng đồng; cải tạo các công trình kiến trúc điểm nhấn và tăng cường kết nối giữa các khu vực vốn đang được tổ chức tương đối riêng biệt.

Mở rộng không gian công cộng, tăng kết nối quanh hồ

Tại phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục được nghiên cứu mở rộng để hình thành một quảng trường lớn, tăng kết nối với mặt hồ và công viên - quảng trường phía Đông. Phương án cũng nghiên cứu bố trí công trình biểu tượng “Khải hoàn môn”, lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên, tạo điểm nhấn ở cuối trục đô thị khu phố cổ và mở ra hướng kết nối mới về phía Nam.

Ở phía Đông, thành phố nghiên cứu tổ chức lại hệ thống quảng trường, công viên tại khu vực trụ sở UBND thành phố, Vườn hoa Lý Thái Tổ, Bưu điện Hà Nội và tháp Hòa Phong; đồng thời tổ chức lại không gian quanh đền Bà Kiệu, bố trí công trình tưởng niệm Liệt sĩ Thủ đô và tăng cường kết nối với khu vực Đinh Lễ - Tràng Tiền.

Các tuyến phố và không gian công cộng phía Đông Nam hồ cũng được nghiên cứu theo hướng tăng khả năng tiếp cận bằng đi bộ. Tuyến Nguyễn Khắc Cần - ngõ Tràng Tiền được đề xuất tổ chức thành không gian đi bộ; trục Tràng Tiền tiếp tục được nhấn mạnh như một tuyến kết nối từ hồ Hoàn Kiếm tới Nhà hát Lớn. Một số không gian thương mại quy mô nhỏ kết hợp cà phê, ki-ốt cũng được nghiên cứu nhằm bổ sung dịch vụ phục vụ người dân và du khách.

Ở phía Tây, phương án nghiên cứu nối dài phố Nhà Thờ ra hồ Hoàn Kiếm, kết nối với phố Lê Thái Tổ để tạo không gian mở và tuyến phố đi bộ. Khu vực một số công trình hiện hữu cũng được nghiên cứu tái cấu trúc để phục vụ các chức năng du lịch, dịch vụ và phát triển kinh tế - xã hội.

Điểm đáng chú ý trong định hướng lần này là không gian hồ Hoàn Kiếm không được nghiên cứu như một khu vực độc lập mà được đặt trong mạng lưới không gian công cộng rộng hơn. Từ mặt hồ, quảng trường, công viên, tuyến phố đi bộ đến các công trình văn hóa, các không gian được định hướng kết nối thành một hệ thống thống nhất, tạo điều kiện để người dân và du khách có thể tiếp cận, di chuyển và trải nghiệm khu vực thuận lợi hơn.

Cùng với không gian trên mặt đất, thành phố cũng nghiên cứu phát triển không gian ngầm tại khu vực công viên - quảng trường phía Đông. Không gian này có thể kết hợp giao thông, bãi đỗ xe, thương mại, dịch vụ, văn hóa và các chức năng hỗ trợ. Tại một số khu vực quảng trường, công viên dự kiến bố trí từ 3 đến 3,5 tầng hầm, nghiên cứu kết nối với ga C9 thuộc tuyến đường sắt đô thị số 2, qua đó hình thành khu vực phát triển theo định hướng TOD.

Việc kết hợp không gian mặt đất và không gian ngầm được kỳ vọng góp phần giảm áp lực lên mặt bằng đô thị, bổ sung tiện ích và tăng khả năng kết nối giao thông công cộng. Tuy nhiên, với khu vực có mật độ di sản, công trình lịch sử và cảnh quan đặc thù như hồ Hoàn Kiếm, việc phát triển không gian ngầm cũng đòi hỏi nghiên cứu kỹ về địa chất, kết cấu, cây xanh, cảnh quan và khả năng tác động đến các công trình hiện hữu.

Chỉnh trang đô thị gắn với bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa

Cùng với mở rộng không gian công cộng, một nội dung lớn của phương án là tái cấu trúc các khu đất và công trình hiện hữu nhằm cải thiện chất lượng cảnh quan đô thị nhưng vẫn kiểm soát tác động đến các giá trị lịch sử, kiến trúc.

Tại khu vực trụ sở UBND thành phố, phương án nghiên cứu tái cấu trúc khu đất, dự kiến bố trí công trình mới cao 9 tầng nổi và 4 tầng hầm. Một số công trình hiện hữu như trụ sở HĐND, UBND thành phố, Rạp Khăn quàng đỏ và khối nhà Cung Thiếu nhi được nghiên cứu hạ giải. Trong khi đó, ba khối kiến trúc Pháp gồm Ấu trĩ viện, Kho bạc Đông Dương và Tòa Đốc lý được dự kiến giữ lại.

Không gian sau tái cấu trúc được nghiên cứu tổ chức theo các trục Bắc - Nam và Đông - Tây, kết nối với công viên - quảng trường phía Bắc, phía Đông, Vườn hoa Lý Thái Tổ và hồ Hoàn Kiếm. Các công trình mới được yêu cầu kiểm soát về vị trí, tầng cao, hình khối, kiến trúc và trục nhìn, nhằm hạn chế nguy cơ che chắn các không gian quan trọng hoặc làm suy giảm giá trị của công trình lịch sử, văn hóa.

Tại khu vực Bưu điện Hà Nội, phương án nghiên cứu hạ giải một số công trình được đánh giá chưa phù hợp, đồng thời gợi nhắc hình ảnh và hình thái kiến trúc của Chùa Báo Ân cũ trong không gian trung tâm khuôn viên.

Không gian văn hóa cũng được mở rộng về phía Nhà hát Lớn, Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Thành phố nghiên cứu kết nối hệ thống quảng trường, vườn hoa, bảo tàng và không gian kiến trúc cảnh quan phía Đông hồ Hoàn Kiếm với trục Tràng Tiền và đại lộ cảnh quan sông Hồng. Phía sau Nhà hát Lớn có thể hình thành không gian văn hóa, nghệ thuật mở, kết hợp khu vực biểu diễn ngoài trời.

Đáng chú ý, phương án nghiên cứu tổ chức lại, hợp nhất Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Cách mạng cũ để hình thành quần thể văn hóa liên thông trên mặt đất và không gian ngầm. Trên khu đất Bảo tàng Cách mạng cũ sau khi hợp nhất, thành phố nghiên cứu bố trí công trình mới mang tên “Tháp Tài chính Quốc tế”.

Với một khu vực có vai trò đặc biệt như hồ Hoàn Kiếm, yêu cầu đặt ra không chỉ là tạo thêm quảng trường hay xây dựng những công trình mới mà còn phải duy trì được bản sắc và cấu trúc cảnh quan vốn có. Việc chỉnh trang cần bảo đảm hài hòa giữa không gian cũ và mới, giữ gìn các công trình có giá trị, kiểm soát tầng cao, hình khối và trục nhìn, đồng thời nâng cao chất lượng cây xanh, cảnh quan, hạ tầng và không gian dành cho cộng đồng.

Theo UBND thành phố, những nội dung đang được đưa ra lấy ý kiến mới là phương án nghiên cứu trong quá trình lập và hoàn thiện hồ sơ, chưa phải phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc lấy ý kiến cộng đồng nhằm công khai thông tin, tiếp nhận các ý kiến có căn cứ để tiếp tục hoàn thiện quy hoạch.

Đối với một không gian có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan, quá trình chỉnh trang vì vậy cần được xem xét trong tổng thể dài hạn. Mở rộng không gian công cộng, tăng khả năng đi bộ, phát triển giao thông công cộng và bổ sung tiện ích có thể tạo thêm sức sống cho khu vực hồ Hoàn Kiếm. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng của quy hoạch sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa yêu cầu phát triển đô thị hiện đại với việc bảo tồn cảnh quan, di sản và những giá trị đã tạo nên bản sắc của khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Hà Nội: Sôi động chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật dịp Quốc khánh 2/9

Kiệt Vũ