Ô nhiễm ozone trở thành “nút thắt” trong cải thiện chất lượng không khí tại Trung Quốc
Tin Quốc tế - Ngày đăng : 10:22, 10/09/2026
Ô nhiễm ozone trở thành “nút thắt” trong cải thiện chất lượng không khí tại Trung Quốc
Các chuyên gia cho rằng Trung Quốc cần xây dựng chiến lược giảm phát thải phù hợp với đặc điểm từng khu vực, đồng thời kiểm soát mạnh mẽ và có hệ thống hơn các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) và oxit nitơ.
Dự thảo Sách Xanh mới được công bố tại Bắc Kinh cho thấy tình trạng ô nhiễm ozone tại Trung Quốc đã có xu hướng chững lại sau nhiều năm gia tăng. Tuy nhiên, ozone vẫn là một trở ngại đáng kể đối với mục tiêu cải thiện chất lượng không khí, trong bối cảnh chưa xuất hiện những chuyển biến mang tính quyết định.
Theo dự thảo Sách Xanh do Ủy ban Kiểm soát ô nhiễm ozone thuộc Hiệp hội Khoa học môi trường Trung Quốc biên soạn, nồng độ ozone trung bình tại các đô thị Trung Quốc trong 10 năm qua trải qua hai giai đoạn rõ rệt: tăng liên tục, sau đó dao động ở mức cao.
.jpg)
Trong giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 13 (2016-2020), nồng độ ozone trung bình hằng năm tại 339 thành phố lớn tăng từ 126 mcg/m³ năm 2016 lên 144 mcg/m³ năm 2019, mức cao nhất trong thập kỷ, trước khi giảm còn 138 mcg/m³ vào năm 2020.
Bước sang giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), chỉ số này tiếp tục dao động trong khoảng 137-145 mcg/m³, đạt mức 138 mcg/m³ vào năm 2025.
Trong khi nồng độ nhiều chất ô nhiễm không khí chủ yếu khác tiếp tục giảm, ozone đang trở thành yếu tố ngày càng rõ nét cản trở việc hoàn thành các mục tiêu về chất lượng không khí tại các đô thị Trung Quốc.
Năm 2025, ozone là tác nhân chính trong 48,9% số ngày có chất lượng không khí không đạt tiêu chuẩn quốc gia, gần tương đương tỷ lệ 50,4% của bụi mịn PM2.5.
Tại các khu vực trọng điểm, tỷ lệ số ngày ô nhiễm do ozone còn cao hơn. Cụ thể, ozone chiếm 54,7% số ngày ô nhiễm tại cụm Bắc Kinh-Thiên Tân (Tianjin)-Hà Bắc (Hebei), 58% tại Đồng bằng sông Dương Tử và tới 96,6% tại Đồng bằng sông Châu Giang.
Ông Hu Jianlin, tác giả chính của Sách Xanh, đồng thời là giáo sư tại Trường Khoa học và Kỹ thuật Môi trường thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Thông tin Nam Kinh (Nan Jing), nhận định ô nhiễm ozone là vấn đề phức tạp, chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố.
Trong đó có khí thải, các quá trình hóa học, điều kiện khí tượng, sự lan truyền ô nhiễm giữa các khu vực cũng như các nguồn phát thải tự nhiên.
Theo ông Hu Jianlin, công nghiệp và giao thông vận tải vẫn là những nguồn phát thải chính các chất tiền thân của ozone. Trong khi đó, cơ cấu phát thải tại các khu vực trọng điểm chưa có sự thay đổi căn bản.
Các yếu tố khí tượng cũng góp phần làm tình trạng ô nhiễm ozone nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ gia tăng, những bất thường của gió mùa Đông Á và sự mạnh lên của áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương đều có tác động nhất định đến tình trạng này.
Nhiệt độ cao cùng với ánh sáng Mặt Trời thúc đẩy các phản ứng hóa học giữa các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) và oxit nitơ, từ đó tạo điều kiện hình thành ozone trong khí quyển.
Trước thực tế trên, ông Hu Jianlin kêu gọi Trung Quốc xây dựng các chiến lược cắt giảm phát thải có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm của từng khu vực. Cùng với đó, cần tăng cường kiểm soát một cách mạnh mẽ và có hệ thống đối với cả VOC và oxit nitơ.
Chuyên gia này cũng cho rằng công tác quản lý ô nhiễm ozone cần được gắn với quá trình chuyển đổi xanh rộng hơn trong phát triển kinh tế - xã hội, qua đó góp phần giải quyết căn cơ hơn bài toán cải thiện chất lượng không khí.
