Hai năm 2024 và 2025 ghi nhận nhiều đợt mưa lũ đặc biệt lớn xảy ra sau bão, kéo dài nhiều ngày. Mực nước lũ tại nhiều nơi vượt qua các mốc lịch sử, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn đối với các tuyến đê.

Trong năm 2024, thiên tai gây ra hơn 800 sự cố đê điều cùng nhiều thiệt hại đối với công trình và nhà cửa. Sang năm 2025, tình hình tiếp tục diễn biến dồn dập trên diện rộng, xuất hiện nhiều yếu tố cực đoan và bất thường. Lũ trên nhiều sông vượt mức lịch sử, kéo theo số lượng lớn sự cố đê điều, trong đó có những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, trực tiếp đe dọa an toàn đê. Nhiều tuyến đê phải tổ chức chống tràn ở mức rất cao và trên phạm vi rộng.

Trong bối cảnh đó, lực lượng chuyên trách quản lý đê điều tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong công tác hộ đê và xử lý sự cố. Đây là lực lượng trực tiếp tham mưu về chuyên môn, kỹ thuật và triển khai các biện pháp xử lý ngay từ những thời điểm đầu tiên khi sự cố phát sinh, góp phần bảo vệ an toàn đê và hạn chế thiệt hại do thiên tai.

Năm 2025 cũng ghi nhận nhiều thay đổi liên quan đến hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật về đê điều. Nhiều quy định được rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc xây dựng mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh khiến một số địa phương có không gian quản lý rộng hơn, bao gồm đồng thời khu vực miền núi, đồng bằng và ven biển. Các địa phương này cũng quản lý hệ thống sông, hồ chứa và bờ biển đa dạng. Đây là điều kiện mở rộng không gian phát triển, song đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với quản lý đê điều, công trình dân sinh và công tác phòng, chống thiên tai.

Nâng cao khả năng xử lý sự cố ngay từ đầu

Tại hội nghị tập huấn kỹ thuật hộ đê, phòng chống lụt bão dành cho lực lượng chuyên trách quản lý đê điều tại các tỉnh, thành phố có đê từ cấp III đến cấp đặc biệt vừa diễn ra tại Quảng Trị, lãnh đạo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai nhấn mạnh yêu cầu tăng tính chủ động trong bảo vệ hệ thống đê.

Ngay từ đầu năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hướng dẫn các địa phương kiểm tra, đánh giá hiện trạng các tuyến đê, đồng thời xây dựng phương án bảo vệ những vị trí trọng điểm, xung yếu. Mục tiêu là chuẩn bị trước các phương án cần thiết để ứng phó hiệu quả với thiên tai trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Bộ cũng đã ban hành chỉ thị và yêu cầu các địa phương tăng cường công tác hộ đê trong mùa mưa lũ. Cùng với nhiệm vụ bảo vệ các tuyến đê hiện có, các địa phương được yêu cầu chú trọng đầu tư nâng cấp công trình phòng, chống thiên tai và hệ thống đê điều.

Việc ứng dụng công nghệ cũng được đặt ra trong công tác quản lý. Các địa phương cần đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai các công nghệ phục vụ theo dõi, giám sát và cảnh báo sớm những sự cố có thể xảy ra đối với đê điều và công trình hồ chứa.

Đối với lực lượng chuyên trách quản lý đê điều tại các tỉnh, thành phố có đê từ cấp III trở lên, yêu cầu quan trọng là tiếp tục nâng cao năng lực chỉ huy và điều hành. Các tình huống như thẩm lậu, sạt lở hay tràn đê cần được phát hiện và xử lý ngay từ giờ đầu, hạn chế nguy cơ phát triển thành sự cố lớn.

Phát huy vai trò chính quyền và cộng đồng

Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, nhiệm vụ phòng, chống thiên tai tại cơ sở, trong đó có bảo đảm an toàn hệ thống đê điều, được chính quyền cấp xã chủ động thực hiện theo phương châm “4 tại chỗ”.

Vì vậy, UBND cấp xã, phường cần duy trì việc phổ biến, tuyên truyền các quy định pháp luật liên quan đến đê điều và phòng, chống thiên tai. Cùng với công tác tuyên truyền, địa phương cần xây dựng và phê duyệt phương án ứng phó thiên tai, trong đó bao gồm các phương án hộ đê phù hợp với tình hình thực tế.

Việc bảo vệ đê cũng cần gắn với vai trò của cộng đồng và khả năng huy động lực lượng tại chỗ. Khi có tình huống phát sinh, các lực lượng tham gia phòng ngừa, ứng phó thiên tai cần được huy động kịp thời để xử lý sự cố, giữ an toàn cho tuyến đê.

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng có nhiều diễn biến cực đoan, bất thường, việc nâng cao năng lực của lực lượng chuyên trách, chuẩn bị phương án từ sớm, tăng cường đầu tư công trình và ứng dụng công nghệ sẽ là những yêu cầu quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ hệ thống đê điều.

Thiên tai cực đoan liên tiếp uy hiếp đê điều, gần 1.000 sự cố trong hai năm

Hải Đăng