Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong 24 giờ từ 4h ngày 16/9 đến 4h ngày 17/9, nhiều khu vực thuộc Sơn La, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Thanh Hóa và Nghệ An xuất hiện mưa to, có nơi mưa rất to.

Lượng mưa ghi nhận tại một số điểm ở mức cao, như Quang Minh (Sơn La) 90,8mm; Vạn Mai (Phú Thọ) 148,4mm; Việt Hồng (Lào Cai) 98,6mm; Thái Hòa (Tuyên Quang) 115,2mm; Quân Chu (Thái Nguyên) 142,2mm; Yên Lập (Quảng Ninh) 130,8mm. Đáng chú ý, Trung Hạ (Thanh Hóa) ghi nhận 262mm và Nông trường 15 (Nghệ An) 247,4mm.

Mưa lớn kéo dài khiến độ ẩm đất tại một số khu vực đã gần bão hòa, trên 85%, thậm chí đạt trạng thái bão hòa. Đây là điều kiện làm gia tăng nguy cơ phát sinh lũ quét trên các sông, suối nhỏ và sạt lở đất trên các sườn dốc.

Trong 6 giờ tới, mưa được dự báo tiếp tục xảy ra tại cả 8 tỉnh, thành phố. Phú Thọ, Thanh Hóa và Nghệ An có lượng mưa phổ biến 10-30mm, có nơi trên 90mm. Tại Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang và Thái Nguyên, lượng mưa phổ biến 5-15mm, có nơi trên 60mm. Quảng Ninh có mưa 5-10mm, có nơi trên 20mm.

Với nền đất đã tích nước sau nhiều giờ mưa, lượng mưa bổ sung trong thời gian ngắn có thể làm tăng nhanh dòng chảy trên các lưu vực nhỏ, gây lũ quét tại khu vực trũng thấp, ven sông suối và sạt trượt tại các sườn dốc.

Cơ quan khí tượng xác định 437 xã, phường thuộc 8 tỉnh, thành phố nằm trong khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Trong đó, phạm vi cảnh báo trải rộng tại Sơn La, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Thanh Hóa và Nghệ An.

Cấp độ rủi ro thiên tai do lũ quét, sạt lở đất và sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy được cảnh báo ở cấp 1; riêng Phú Thọ và Thanh Hóa ở cấp 2. Đây là những khu vực cần đặc biệt lưu ý do lượng mưa lớn và tình trạng đất đã gần bão hòa hoặc bão hòa.

Lũ quét và sạt lở đất không chỉ đe dọa trực tiếp tính mạng người dân mà còn có thể gây biến đổi địa hình cục bộ, cuốn trôi đất đá, bùn đất và chất thải xuống các dòng chảy. Các sự cố này đồng thời có thể làm tắc nghẽn giao thông, chia cắt khu dân cư, ảnh hưởng công trình dân sinh, hạ tầng sản xuất và hoạt động kinh tế - xã hội.

Trước nguy cơ trên, các địa phương trong vùng cảnh báo cần tiếp tục rà soát những khu vực có địa hình dốc, ven sông suối, các điểm có nguy cơ sạt trượt và những vị trí từng xảy ra lũ quét, sạt lở. Việc kiểm tra các điểm nghẽn dòng chảy, khu vực xung yếu và công trình thoát nước cũng cần được tăng cường trong thời gian mưa lớn còn tiếp diễn.

Người dân tại các khu vực có nguy cơ cần chủ động theo dõi thông tin cảnh báo, hạn chế đi qua ngầm tràn, suối và khu vực có nguy cơ sạt lở khi mưa lớn; đồng thời sẵn sàng di chuyển khỏi những vị trí nguy hiểm khi có yêu cầu của chính quyền địa phương.

Diễn biến mưa trong những giờ tới vẫn là yếu tố quyết định mức độ rủi ro. Trong điều kiện đất đã bão hòa, ngay cả những trận mưa tiếp diễn với thời gian ngắn cũng có thể làm gia tăng nhanh nguy cơ lũ quét và sạt lở tại các khu vực địa hình xung yếu.

Mưa lớn ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ: Quân đội sẵn sàng ứng phó mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất

Kiệt Vũ