Ngày 23/9, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên làm việc với Cục Khí tượng Thủy văn và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển nhằm đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ trong 9 tháng đầu năm và xác định các công việc trọng tâm trong 3 tháng cuối năm 2026.

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Cục trưởng điều hành Cục Khí tượng Thủy văn Hoàng Đức Cường cho biết trong 9 tháng qua, Cục đã triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ trọng tâm, tập trung vào hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng dự báo và cảnh báo thiên tai.

Cục đã hoàn thành xây dựng 2 nghị định để trình Chính phủ ban hành, đồng thời đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Khí tượng Thủy văn (sửa đổi).

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp và El Nino được dự báo có thể đạt cường độ rất mạnh, Cục đã chủ động cung cấp các thông tin dự báo sớm về nguy cơ thiếu nước, hạn hán cho các bộ, ngành và địa phương. Đơn vị cũng xây dựng các kịch bản ứng phó cụ thể theo từng lưu vực sông nhằm phục vụ sản xuất và điều hành tăng trưởng kinh tế.

Độ tin cậy của các bản tin dự báo bão, mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất tiếp tục được duy trì ở mức 70-90%. Hệ thống mô hình dự báo số trị có độ phân giải cao, đạt 3 km, cùng ứng dụng di động “Thời tiết Việt Nam” vận hành ổn định, hỗ trợ đưa thông tin cảnh báo đến cộng đồng và người dân.

Đẩy mạnh hiện đại hóa mạng lưới quan trắc

Cùng với công tác dự báo, Cục Khí tượng Thủy văn đang thúc đẩy chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống quan trắc.

Toàn ngành hiện duy trì hoạt động ổn định hơn 2.800 trạm, điểm đo, trong đó tỷ lệ đo mưa tự động đạt 100%. Trung tâm dữ liệu chuẩn Tier 3 và hệ thống siêu máy tính Cray XC40-AC tiếp tục được vận hành.

Hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và mô phỏng số cũng được đẩy mạnh theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trên phương diện hợp tác quốc tế, Cục tiếp tục vận hành hiệu quả Trung tâm Hỗ trợ dự báo thời tiết nguy hiểm và Cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á của WMO. Đồng thời, đơn vị tăng cường các chương trình hợp tác kỹ thuật với Nhật Bản và Phần Lan nhằm huy động thêm nguồn lực phục vụ hiện đại hóa ngành.

Trong giai đoạn 2026-2030, Cục Khí tượng Thủy văn xác định việc hoàn thiện dự án Luật Khí tượng Thủy văn (sửa đổi) là một nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới trình Quốc hội xem xét vào tháng 5/2027 cùng hệ thống văn bản dưới luật.

Cục cũng dự kiến tiếp tục tự động hóa mạng lưới quan trắc tại các khu vực miền núi, biên giới và hải đảo; tăng cường ứng dụng AI, dữ liệu lớn và mô phỏng số theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Để phục vụ các nhiệm vụ trên, Cục kiến nghị lãnh đạo Bộ quan tâm phê duyệt danh mục các dự án trung hạn giai đoạn 2026-2030; bổ sung biên chế công chức; giải quyết chế độ, chính sách đối với nhân lực dôi dư trong quá trình tự động hóa mạng lưới. Cục cũng đề xuất xem xét cơ chế đặc thù về chia sẻ dữ liệu và sửa chữa cấp bách trang thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai.

Viện Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển tinh gọn bộ máy

Đối với Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Viện trưởng Phạm Thị Thanh Ngà cho biết sau quá trình sáp nhập, tinh gọn bộ máy từ đầu năm 2026, số đơn vị trực thuộc Viện đã giảm từ 17 xuống còn 10 đơn vị.

Viện đã nhanh chóng ổn định tổ chức và tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ chuyên môn. Với đội ngũ nghiên cứu chất lượng cao, đơn vị đang triển khai nhiều nhiệm vụ chính trị và đề tài khoa học trọng điểm, phục vụ công tác quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Trong số các nhiệm vụ nổi bật có việc hoàn thành cập nhật Kịch bản Biến đổi khí hậu phiên bản năm 2025 theo chu kỳ 5 năm để chuẩn bị công bố chính thức; chủ trì rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn và sông Ba.

Viện cũng đang triển khai 3 đề tài cấp nhà nước, 12 đề tài cấp Bộ chuyển tiếp; thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ dự báo ô nhiễm không khí tại Hà Nội, TP.HCM và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu phục vụ xây dựng Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).

Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, Viện tiếp tục giữ vai trò đầu mối tại các khuôn khổ hợp tác lớn như Chương trình Thủy văn quốc tế (IHP) của UNESCO, Mạng lưới quan trắc lắng đọng axít vùng Đông Á, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác đến từ Hà Lan, Nhật Bản và UNDP.

Tuy nhiên, Viện đang gặp một số khó khăn, trong đó đáng chú ý là vấn đề tự chủ tài chính. Đơn vị hiện phải tự bảo đảm 49,5% chi thường xuyên cho hơn 220 cán bộ, viên chức và người lao động.

Cơ sở vật chất và trụ sở làm việc cũng đã xuống cấp nghiêm trọng, trong khi các cơ sở còn phân tán tại nhiều địa điểm. Viện kiến nghị lãnh đạo Bộ sớm phê duyệt dự án cải tạo, sửa chữa trụ sở; hỗ trợ cơ chế đặt hàng đối với các nhiệm vụ khoa học công nghệ và dịch vụ công ích thường xuyên.

Viện đồng thời đề nghị được hướng dẫn điều chỉnh cơ cấu tổ chức theo mô hình mới nhằm đáp ứng tốt hơn các nhiệm vụ được giao.

Đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Khoa học và Công nghệ, Vụ Hợp tác quốc tế, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai cũng trao đổi về những khó khăn của Cục Khí tượng Thủy văn và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, đồng thời đề xuất các phương án tháo gỡ.

Tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo

Đánh giá kết quả hoạt động của ngành, Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho rằng công tác quản lý nhà nước về khí tượng thủy văn đã được triển khai đồng bộ, đáp ứng kịp thời nhu cầu thông tin của các bộ, ngành, địa phương, người dân và doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng, nhiều kết quả nghiên cứu khoa học nổi bật đã được đưa vào ứng dụng, hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động nghiệp vụ.

Thứ trưởng yêu cầu Cục Khí tượng Thủy văn dành ưu tiên cao nhất cho việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong năm 2026. Trong đó, hồ sơ dự án Luật Khí tượng Thủy văn (sửa đổi) cần được khẩn trương hoàn thiện song song với các nghị định, thông tư và định mức kinh tế - kỹ thuật để khi được ban hành có thể triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Trước diễn biến của El Nino, ngành khí tượng thủy văn cần thường xuyên cập nhật các kịch bản, đồng thời tăng cường kết nối giữa các cơ quan trong Bộ và từ Trung ương xuống cơ sở.

Theo chỉ đạo của Thứ trưởng, thông tin cảnh báo phải được truyền tải nhanh chóng đến cấp xã và lực lượng phòng thủ dân sự địa phương. Hệ thống trạm quan trắc tại địa phương cần phát huy vai trò là đầu mối gần người dân nhất.

Về khoa học công nghệ, Thứ trưởng yêu cầu quán triệt và triển khai sâu sắc Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, khẩn trương xây dựng Đề án phát triển ngành khí tượng thủy văn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Một trong những nhiệm vụ cần tập trung là nâng cao khả năng dự báo hạn ngắn từ 24-48 giờ, nhất là đối với các hiện tượng mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở đất.

Đối với Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Thứ trưởng đề nghị chủ động đề xuất các nhiệm vụ nghiên cứu cấp bách xuất phát từ yêu cầu thực tế, tránh triển khai dàn trải.

Viện cần đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và mô hình số trị, đồng thời phát huy hơn nữa vai trò đầu mối trong các chương trình hợp tác quốc tế.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên giao Vụ Kế hoạch - Tài chính, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Khoa học và Công nghệ, Vụ Hợp tác quốc tế cùng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai chủ động phối hợp, tạo điều kiện để ngành khí tượng thủy văn thực hiện các nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Trong đó, các đơn vị cần nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù nhằm bảo đảm quyền lợi cho cán bộ, quan trắc viên trong quá trình chuyển đổi sang mạng lưới quan trắc tự động; thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao, AI và chuyển đổi số; đồng thời tiếp nhận và sử dụng hiệu quả các nguồn hỗ trợ quốc tế.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên bày tỏ tin tưởng sự phối hợp đồng bộ trong toàn ngành sẽ góp phần nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai, đưa thông tin kịp thời đến tận cơ sở, qua đó bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Thiệt hại do thiên tai giảm hơn 80% so với cùng kỳ năm trước

Hải Đăng