Trung Quốc lập bản đồ địa chất toàn Sao Hỏa, giải mã lịch sử nước và khí hậu hành tinh đỏ
Tin Quốc tế - Ngày đăng : 08:08, 03/10/2026
Trung Quốc lập bản đồ địa chất toàn Sao Hỏa, giải mã lịch sử nước và khí hậu hành tinh đỏ
Trung Quốc đặt mục tiêu hoàn thành bản đồ địa chất thế hệ mới bao phủ toàn bộ Sao Hỏa vào cuối năm 2028, tích hợp dữ liệu viễn thám, địa vật lý và trí tuệ nhân tạo (AI) để nghiên cứu lịch sử địa chất, nước và khí hậu của hành tinh đỏ.
Kế hoạch được công bố trong bối cảnh Trung Quốc đang chuẩn bị cho sứ mệnh Thiên Vấn-3, dự kiến thực hiện vào cuối năm 2028 với mục tiêu thu thập và đưa mẫu vật từ Sao Hỏa về Trái Đất. Trung Quốc kỳ vọng hệ thống bản đồ này có thể trở thành cơ sở tham chiếu quốc tế cho việc nghiên cứu và phân chia các thời kỳ địa chất của hành tinh.

Đây là bản đồ địa chất sao Hỏa đầu tiên được xây dựng với sự hỗ trợ của AI. Dự án sẽ tích hợp dữ liệu từ các tàu thăm dò của Trung Quốc cùng dữ liệu do Mỹ và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) thu thập. Các nguồn dữ liệu gồm hình ảnh, thông tin quang phổ, radar và các phép đo về trọng lực, từ trường, giúp xây dựng cơ sở dữ liệu toàn cầu về đặc điểm địa chất và các trường vật lý của sao Hỏa.
Một trong những nguồn dữ liệu quan trọng là xe tự hành Chúc Dung, được Trung Quốc đưa lên sao Hỏa vào tháng 5-2021 trong sứ mệnh Thiên Vấn-1. Xe đã hoạt động gần một năm và di chuyển hơn 1,9 km trước khi chuyển sang trạng thái ngủ đông.
Những dữ liệu do Chúc Dung thu thập cung cấp thêm bằng chứng về lịch sử nước trên sao Hỏa. Các nhà khoa học cho rằng hành tinh này có thể từng tồn tại một đại dương cổ đại rộng lớn khoảng 3,5 tỷ năm trước. Một số dấu hiệu cũng cho thấy những đợt ngập lụt ngắn có thể đã xảy ra khoảng 1,6 tỷ năm trước. Những phát hiện này sẽ được đưa vào bản đồ mới để phục vụ việc nghiên cứu quá trình tiến hóa khí hậu và địa chất của sao Hỏa.
Theo kế hoạch, các sản phẩm của dự án dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028 gồm bản đồ địa chất toàn cầu với tỷ lệ 1:5.000.000, bản đồ chi tiết tỷ lệ 1:50.000 tại khu vực dự kiến hạ cánh của Thiên Vấn-3 và một bộ tập bản đồ chuyên ngành. Trung Quốc cũng dự kiến xây dựng bản đồ địa chất thông minh của sao Hỏa và cho rằng phương pháp này có thể được áp dụng trong tương lai đối với Mặt Trăng, sao Kim và các tiểu hành tinh.
Việc hoàn thành bản đồ cũng gắn trực tiếp với kế hoạch Thiên Vấn-3, sứ mệnh được Trung Quốc dự kiến phóng vào cuối năm 2028 nhằm lấy mẫu vật sao Hỏa và đưa về Trái Đất khoảng năm 2031. Sứ mệnh sẽ cần hai lần phóng. Lần thứ nhất đưa tàu đổ bộ và phương tiện thu thập, đưa mẫu vật rời bề mặt sao Hỏa lên hành tinh này; lần thứ hai đưa tàu quỹ đạo và phương tiện vận chuyển mẫu vật trở về Trái Đất.
Trung Quốc đặt mục tiêu thu thập ít nhất 500g mẫu vật. Nếu thành công, Thiên Vấn-3 sẽ đưa Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên đưa mẫu vật từ sao Hỏa về Trái Đất.
Việc Trung Quốc đẩy nhanh lập bản đồ địa chất sao Hỏa vì vậy không chỉ phục vụ Thiên Vấn-3 mà còn mở rộng năng lực nghiên cứu hành tinh của nước này. Từ dữ liệu thu thập trên quỹ đạo và bề mặt sao Hỏa, các nhà khoa học Trung Quốc kỳ vọng có thể tái dựng rõ hơn lịch sử địa chất, sự tồn tại của nước và quá trình biến đổi khí hậu của hành tinh đỏ, đồng thời phát triển phương pháp lập bản đồ có thể áp dụng cho các thiên thể khác trong tương lai.
.jpg)