Biến đổi khí hậu đe dọa sông băng cuối cùng ở Đông Nam Á
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 20:00, 04/10/2026
Biến đổi khí hậu đe dọa sông băng cuối cùng ở Đông Nam Á
Từng bao phủ khoảng 1.900 ha trên đỉnh Puncak Jaya, những mảng băng cuối cùng ở Papua, Indonesia, nay chỉ còn khoảng 16 ha và có thể biến mất hoàn toàn trong hai năm tới.
Một cảnh quan được người dân địa phương coi là “tuyết vĩnh cửu” đang đứng trước khả năng biến mất trong thời gian rất ngắn. Trên dãy Sudirman ở Papua, Indonesia, những mảng băng nhiệt đới cuối cùng của Đông Nam Á đang thu hẹp nhanh chóng khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục gia tăng.
Sông băng vốn thường được biết đến ở các vùng cực hoặc những khu vực núi cao lạnh giá. Tuy nhiên, chúng vẫn tồn tại tại một số đỉnh núi thuộc vùng nhiệt đới, nơi độ cao đủ lớn để duy trì nhiệt độ thấp quanh năm.
.jpg)
Phần lớn sông băng nhiệt đới trên Trái Đất tập trung ở dãy Andes. Khoảng 95% số này nằm tại Nam Mỹ, chủ yếu trên lãnh thổ Peru và kéo dài về phía Bắc tới Ecuador, Colombia.
Ở châu Phi, tình trạng tương tự cũng đang diễn ra. Các sông băng trên cao nguyên Stanley, khu vực gần biên giới Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, đã mất khoảng 30% diện tích bề mặt kể từ năm 2020, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước của các cộng đồng sống trong khu vực.
Từ hàng nghìn hecta băng chỉ còn hai mảng nhỏ
Đông Nam Á có rất ít sông băng nhiệt đới. Những phần băng còn sót lại trên dãy Sudirman ở Papua hiện là những sông băng nhiệt đới duy nhất còn tồn tại trong khu vực.
Sông băng Carstensz là một trong số đó, nằm trên một nhánh của đỉnh Puncak Jaya cao 4.884 m. Với cộng đồng địa phương, lớp băng phủ trên núi không chỉ là một đặc điểm tự nhiên mà còn mang giá trị tâm linh và từ lâu được gọi là “tuyết vĩnh cửu”.
Nhưng diện mạo của dãy núi đã thay đổi đáng kể.
Khoảng 100 năm trước, băng vẫn bao phủ quanh năm trên cả 4 đỉnh của dãy núi. Đến nay, chỉ còn lại hai mảng băng.
Nếu tính từ thế kỷ 19, diện tích băng trên Puncak Jaya đã giảm từ khoảng 1.900 ha xuống còn vỏn vẹn 16 ha. Đáng chú ý, chỉ riêng từ năm 2002, lượng băng được cho là đã giảm khoảng 95%.
Nhà thám hiểm người Đan Mạch Klaus Thymann, người từng lập bản đồ các sông băng cuối cùng ở Papua, nói với The Guardian rằng sự biến mất của lớp băng là điều khó tránh khỏi và câu hỏi hiện nay chỉ còn nằm ở thời điểm xảy ra.
Theo ông Thymann, những gì đang diễn ra cho thấy một cảnh quan tưởng như có thể tồn tại mãi mãi lại có thể thay đổi trong một khoảng thời gian rất ngắn nếu đặt trong thang thời gian địa chất.
Nhiệt độ tăng đẩy băng lên giới hạn cuối
Sự thu hẹp của băng tại Papua không phải hiện tượng riêng lẻ. Nhiều sông băng trên thế giới cũng đang chịu sức ép từ quá trình Trái Đất ấm lên.
Khi nhiệt độ tăng do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, giới hạn độ cao có thể duy trì trạng thái đóng băng cũng dịch chuyển dần lên phía trên các sườn núi. Đến một thời điểm, độ cao này có thể vượt quá giới hạn của địa hình, khiến băng không còn điều kiện để hình thành và tồn tại.
Sự thay đổi nhiệt độ còn làm thay đổi dạng giáng thủy. Thay vì tuyết, lượng mưa xuất hiện nhiều hơn. Nước mưa tiếp xúc trực tiếp với băng khiến tốc độ tan chảy gia tăng, đồng thời có thể làm các khối băng mất ổn định và sụp đổ.
Đây cũng được xem là một trong những yếu tố góp phần vào vụ sông băng sụp đổ nghiêm trọng tại Nepal, kéo theo trận lũ xảy ra vào cuối tháng 8.
Hai năm tới có thể là thời điểm quyết định
Các nhà khoa học dự báo những phần băng còn lại trên Puncak Jaya có thể biến mất hoàn toàn trong khoảng hai năm tới.
Trong khi đó, El Niño trên Thái Bình Dương tiếp tục mạnh lên, khiến triển vọng tồn tại của các mảng băng cuối cùng tại Papua càng trở nên mong manh.
Nếu xu hướng hiện nay không thay đổi, lớp băng mà người dân địa phương từng gọi là “tuyết vĩnh cửu” có thể không còn hiện diện trên những đỉnh núi Papua trong tương lai gần.
Sự biến mất ấy không chỉ làm thay đổi diện mạo một khu vực núi cao mà còn là dấu hiệu rõ ràng về mức độ nhạy cảm của các hệ thống băng nhiệt đới trước sự thay đổi của khí hậu.
.jpg)