Theo phương án được Quốc hội thông qua, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có tổng chiều dài khoảng 349 km, đi qua 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Dự án có quy mô sơ bộ 288.268 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước được bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn vốn hợp pháp khác. Toàn tuyến được chia thành 28 dự án thành phần, chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, triển khai thực hiện từ năm 2027 và phấn đấu hoàn thành trước năm 2035.

Theo định hướng triển khai, các dự án thành phần sử dụng ngân sách Trung ương được cân đối vốn trong giai đoạn 2026-2030 sẽ cơ bản hoàn thành vào năm 2030, đưa vào khai thác từ năm 2031. Với các dự án sử dụng ngân sách địa phương, từng địa phương sẽ chủ động căn cứ khả năng cân đối nguồn lực để tổ chức thực hiện.

Một trong những nguyên tắc được đặt ra là địa phương nào có tuyến đường đi qua sẽ chủ động thực hiện các phần việc thuộc địa bàn, gồm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đường song hành và tuyến chính cao tốc theo phân cấp. Cách làm này nhằm tăng tính chủ động trong giải phóng mặt bằng, đồng thời gắn đầu tư hạ tầng giao thông với quy hoạch sử dụng đất và định hướng phát triển không gian của từng địa phương.

Hưng Yên là một trong những địa phương đã có bước chuẩn bị cụ thể về nguồn lực. HĐND tỉnh đã thống nhất chủ trương bố trí khoảng 7.993 tỷ đồng từ ngân sách địa phương trong giai đoạn 2026-2030 để thực hiện các dự án thành phần Vành đai 5 trên địa bàn.

Tại Hải Phòng, địa phương dự kiến chủ động rà soát phạm vi, quy mô dự án để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, đầu tư đường song hành, bảo đảm đồng bộ với tuyến chính và mục tiêu hoàn thành dự án vào năm 2035.

Hải Phòng cũng thống nhất phương án giao Bộ Xây dựng làm cơ quan chủ quản dự án xây dựng đường cao tốc qua địa bàn thành phố, đồng thời đề xuất thành phố làm cơ quan chủ quản đối với dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng đường song hành.

Bên cạnh các địa phương, một số ban quản lý dự án thuộc Bộ Xây dựng cũng đề xuất tham gia triển khai các dự án thành phần. Ban Quản lý dự án Thăng Long kiến nghị được giao làm chủ đầu tư dự án xây dựng cầu Thái Hà và cầu Sông Luộc. Ban Quản lý dự án Đường sắt cũng đề xuất được giao một số dự án thành phần, trên cơ sở kinh nghiệm quản lý các dự án giao thông quy mô lớn.

Đối với các công trình cầu nằm trên địa bàn từ hai địa phương trở lên như cầu Thái Hà - cầu Sông Luộc và cầu Vĩnh Thịnh, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ xem xét giao Bộ làm cơ quan chủ quản nhằm thuận lợi trong tổ chức đầu tư và điều phối.

Đáng chú ý, nhóm dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng tuyến cao tốc từ cầu Thái Hà đến nút giao với cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn có chiều dài khoảng 116 km, đi qua Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình. Nếu được cân đối vốn trong giai đoạn 2026-2030, nhóm dự án này dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào khai thác từ năm 2031.

Với quy mô gần 350 km, Vành đai 5 không chỉ có ý nghĩa về kết nối giao thông mà còn tác động trực tiếp đến tổ chức không gian phát triển của Vùng Thủ đô. Khi được đầu tư đồng bộ, tuyến đường có thể tăng khả năng kết nối giữa các đô thị, khu công nghiệp, trung tâm sản xuất và các khu vực phát triển mới, qua đó tạo thêm dư địa khai thác hiệu quả quỹ đất và thúc đẩy phát triển đô thị theo quy hoạch.

Việc các địa phương từng bước cam kết nguồn lực, trong khi các cơ quan quản lý dự án chủ động đề xuất tham gia, đang tạo tiền đề để dự án chuyển từ chủ trương sang giai đoạn chuẩn bị đầu tư, hướng tới mục tiêu hoàn thiện toàn tuyến trước năm 2035.

Hà Nội chủ động ứng phó cao điểm ô nhiễm không khí cuối năm

Vũ Kiệt