Hưởng ứng sự kiện này, ngày 10/10, tại Nghệ An, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tỉnh Nghệ An và các đơn vị liên quan tổ chức chương trình hưởng ứng Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm 2026. Chương trình có sự tham dự của 300 đại biểu, gồm đại diện Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An, cấp ủy, chính quyền và người dân địa phương.

Chủ động phòng ngừa thiên tai từ mỗi gia đình

Trong bối cảnh thiên tai tiếp tục gây ra những tổn thất lớn về người, tài sản và sinh kế trên toàn cầu, nâng cao khả năng chủ động phòng ngừa, ứng phó từ mỗi gia đình và cộng đồng là yêu cầu quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại, tăng cường khả năng phục hồi sau thiên tai.

Với thông điệp “Khả năng chống chịu bắt đầu từ chính ngôi nhà của bạn”, Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm 2026 nhấn mạnh vai trò của mỗi cá nhân, hộ gia đình trong việc chuẩn bị kiến thức, kỹ năng và các điều kiện cần thiết để chủ động ứng phó trước những tình huống khẩn cấp.

Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai được tổ chức vào ngày 13/10 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức toàn cầu về phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro và thiệt hại do thiên tai gây ra. Năm 2026, Văn phòng Liên hợp quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (UNDRR) lựa chọn chủ đề “Resilience Starts at Home” – “Khả năng chống chịu bắt đầu từ chính ngôi nhà của bạn”.

Thông qua chương trình tại Nghệ An, Ban tổ chức hướng tới nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai; khuyến khích các gia đình chủ động chuẩn bị phương án ứng phó, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và hỗ trợ những người xung quanh khi xảy ra sự cố. Đồng thời, hoạt động góp phần tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức xã hội, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng trong phòng ngừa, ứng phó và phục hồi sau thiên tai.

Theo Báo cáo Thảm họa Thế giới năm 2026 của Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC), trong giai đoạn 2020-2024, các thảm họa trên thế giới đã khiến khoảng 271.000 người thiệt mạng, ảnh hưởng đến gần 700 triệu người và gây ra khoảng 105 triệu lượt di dời.

Những con số này cho thấy tầm quan trọng của việc chuyển từ ứng phó khi thiên tai đã xảy ra sang chủ động phòng ngừa, chuẩn bị và hành động sớm. Trong đó, mỗi gia đình cần nâng cao khả năng nhận diện nguy cơ, xây dựng phương án sơ tán, chuẩn bị vật dụng thiết yếu và nắm vững các kỹ năng sơ cấp cứu, bảo vệ người thân khi có tình huống khẩn cấp.

Nâng cao năng lực ứng phó thiên tai tại cộng đồng

Là thành viên của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam xác định phòng ngừa, ứng phó thảm họa và hỗ trợ phục hồi sau thiên tai là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong hoạt động nhân đạo.

Trong khuôn khổ chương trình hưởng ứng tại Nghệ An, các hoạt động tập huấn và diễn tập thực tế được triển khai nhằm nâng cao năng lực ứng phó thiên tai cho lực lượng tại chỗ, góp phần tăng cường khả năng sẵn sàng xử lý tình huống tại cơ sở.

Các lớp tập huấn về giảm nhẹ rủi ro thiên tai và kỹ năng sơ cấp cứu dành cho lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã tập trung trang bị kiến thức, kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp, hỗ trợ người bị nạn và bảo vệ người dân khi xảy ra thiên tai.

Bên cạnh đó, hoạt động diễn tập ứng phó thảm họa tại cộng đồng được tổ chức với các tình huống giả định như sơ tán người dân, cứu hộ, cứu nạn và sơ cấp cứu. Thông qua diễn tập, các lực lượng có điều kiện thực hành phối hợp, phân công nhiệm vụ và xử lý tình huống, qua đó nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó khi thiên tai xảy ra.

Việc tăng cường năng lực cho lực lượng tại chỗ có ý nghĩa thiết thực bởi đây là những người có thể tiếp cận hiện trường sớm, hỗ trợ người dân trong giai đoạn đầu của tình huống khẩn cấp và phối hợp với các lực lượng chuyên trách khi cần thiết.

Hơn 156,9 tỷ đồng triển khai các hoạt động phòng ngừa, ứng phó và phục hồi sau thiên tai

Cùng với các hoạt động nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó tại cộng đồng, hệ thống Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ người dân phòng ngừa, khắc phục hậu quả và phục hồi sinh kế sau thiên tai.

Năm 2025, với sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và cộng đồng, các chương trình, dự án trọng điểm của Hội được triển khai với tổng nguồn lực hơn 156,9 tỷ đồng. Nguồn lực tập trung vào hỗ trợ tiền mặt, phục hồi sinh kế, cải thiện điều kiện tiếp cận nước sạch và vệ sinh môi trường.

Thông qua các dự án cứu trợ khẩn cấp và phục hồi sau thiên tai, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã hỗ trợ hơn 51.000 lượt người, trong đó phụ nữ chiếm 51%. Hoạt động hỗ trợ tiền mặt được triển khai cho 7.176 hộ gia đình, đạt 98,2% kế hoạch.

Nguồn hỗ trợ giúp các hộ gia đình đáp ứng nhu cầu thiết yếu, mua vật tư sản xuất, con giống, sửa chữa chuồng trại và từng bước khôi phục sinh kế. Qua đó, người dân có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, giảm bớt khó khăn sau thiên tai và nâng cao khả năng phục hồi trước những rủi ro có thể tiếp tục xảy ra.

Trong hợp tác quốc tế, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với các đối tác thuộc Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế cùng các tổ chức quốc tế triển khai nhiều chương trình cứu trợ và phục hồi sau thiên tai.

Trong đó, dự án cứu trợ khẩn cấp sau bão số 3 (bão Yagi năm 2024) và hoàn lưu bão tại 10 tỉnh có kinh phí 27,43 tỷ đồng; dự án phục hồi sinh kế và hỗ trợ cơ sở hạ tầng thiết yếu tại 6 tỉnh có kinh phí hơn 23,2 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các dự án hỗ trợ trường học và cộng đồng khắc phục hậu quả thiên tai được triển khai với tổng kinh phí hơn 14,4 tỷ đồng.

Hoạt động hỗ trợ sinh kế và nâng cao an toàn cho các nhóm dễ bị tổn thương còn được thực hiện thông qua Chương trình “An toàn cho ngư dân nghèo, khó khăn”, với tổng nguồn lực 58,36 tỷ đồng. Chương trình đã hỗ trợ 3.206 hộ dân tiếp cận kiến thức pháp luật và sơ cấp cứu; trang bị 1.116 áo phao cứu sinh đa năng; xây mới, sửa chữa 535 căn nhà và hỗ trợ sinh kế cho hơn 400 hộ gia đình.

Những hoạt động này không chỉ góp phần hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà còn hướng tới tăng cường năng lực tự bảo vệ, cải thiện điều kiện sống và giảm mức độ dễ bị tổn thương trước các tác động của thiên tai.

Tăng cường phòng ngừa, hành động sớm trước thiên tai

Bên cạnh hoạt động cứu trợ và phục hồi sau thiên tai, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đẩy mạnh các giải pháp phòng ngừa, nâng cao năng lực ứng phó thảm họa và hỗ trợ cộng đồng chuẩn bị trước các tình huống rủi ro.

Một số giải pháp được triển khai gồm mô hình tài chính dựa vào dự báo, xây dựng các điểm trú tránh nắng tại cộng đồng, ứng dụng phần mềm QGIS để lập bản đồ rủi ro thiên tai và sử dụng phần mềm quản lý lực lượng ứng phó thảm họa.

Việc ứng dụng công nghệ trong lập bản đồ rủi ro và quản lý lực lượng giúp hỗ trợ công tác nhận diện nguy cơ, tổ chức nguồn lực và nâng cao khả năng phối hợp khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Trong khi đó, các mô hình phòng ngừa dựa trên dự báo hướng tới tạo điều kiện để nguồn lực hỗ trợ được chuẩn bị và triển khai sớm hơn, góp phần hạn chế thiệt hại.

Từ thực tiễn phòng, chống thiên tai, khả năng chống chịu của cộng đồng không chỉ phụ thuộc vào năng lực của các cơ quan chức năng hay lực lượng cứu hộ, cứu nạn mà còn gắn liền với sự chuẩn bị của từng hộ gia đình. Việc thường xuyên cập nhật thông tin cảnh báo, xác định địa điểm sơ tán an toàn, chuẩn bị vật dụng thiết yếu và trang bị kỹ năng sơ cấp cứu có thể góp phần giảm thiểu rủi ro khi xảy ra thiên tai.

Thông điệp “Khả năng chống chịu bắt đầu từ chính ngôi nhà của bạn” vì vậy không chỉ dừng lại ở việc nâng cao nhận thức mà còn đặt ra yêu cầu chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể. Mỗi gia đình chủ động chuẩn bị tốt hơn, mỗi cộng đồng tăng cường phối hợp và mỗi địa phương nâng cao năng lực phòng ngừa sẽ góp phần xây dựng một xã hội an toàn hơn trước thiên tai.

Hưởng ứng Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai 13/10, việc phát huy vai trò của từng gia đình, cộng đồng và các tổ chức trong phòng ngừa, ứng phó, phục hồi sau thiên tai là một trong những hướng đi quan trọng nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân, hướng tới phát triển bền vững.

TP.HCM dự kiến thu gần 400 tỷ đồng Quỹ Phòng, chống thiên tai

Mai Hạ