Theo thông tin ngày 14/10 của Đại học Melbourne (Australia), nghiên cứu được công bố trên tạp chí Communications Earth & Environment đã phân tích những thay đổi về nhiệt độ nước biển, gió và lượng mưa tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương trong quá trình Trái Đất nóng lên, cũng như sau khi các hoạt động phát thải CO₂ chấm dứt.

Ông Aditya Sengupta, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết khí quyển và lớp nước bề mặt đại dương có thể phản ứng tương đối nhanh trước những thay đổi của khí hậu. Trong khi đó, các tầng nước sâu hấp thụ và giải phóng nhiệt rất chậm, với quá trình có thể kéo dài hàng trăm đến hàng nghìn năm. Điều này khiến đại dương trở thành nơi lưu giữ lâu dài những tác động của lượng khí nhà kính đã phát thải vào khí quyển.

Những biến đổi dai dẳng trong lòng đại dương

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiện tượng nóng lên toàn cầu có thể làm thay đổi trạng thái khí hậu của khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương theo hướng tương tự El Niño. Cụ thể, chênh lệch nhiệt độ giữa vùng biển phía Tây ấm hơn và vùng biển phía Đông mát hơn có xu hướng thu hẹp.

Đây là thay đổi đáng chú ý bởi khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu, đặc biệt thông qua hiện tượng El Niño - Dao động phương Nam (ENSO).

ENSO bao gồm các pha El Niño và La Niña, có khả năng làm thay đổi mô hình nhiệt độ và lượng mưa ở nhiều khu vực cách xa Thái Bình Dương. Những biến động này có thể làm gia tăng nguy cơ hạn hán, lũ lụt, đồng thời ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân tại nhiều quốc gia.

Đáng chú ý, một số biến đổi trong hệ thống khí hậu nhiệt đới Thái Bình Dương có thể tiếp diễn hàng trăm năm, ngay cả khi lượng phát thải CO₂ mới đã được đưa về mức ròng bằng 0. Nói cách khác, việc chấm dứt phát thải không đồng nghĩa với việc các tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu sẽ nhanh chóng biến mất.

Nguyên nhân nằm ở đặc tính tích trữ nhiệt của đại dương. Trong khi nhiệt độ khí quyển có thể thay đổi tương đối nhanh, lượng nhiệt đã tích tụ trong các tầng nước sâu cần thời gian dài để giải phóng. Do đó, hệ thống khí hậu vẫn có thể tiếp tục biến đổi ngay cả khi con người đã ngừng bổ sung CO₂ vào khí quyển.

Cắt giảm phát thải càng sớm, giảm thiểu hệ lụy càng lớn

Các nhà khoa học nhấn mạnh, việc sớm đưa lượng phát thải khí nhà kính về mức ròng bằng 0 có thể hạn chế lượng nhiệt tích tụ trong hệ thống khí hậu, qua đó giảm mức độ biến đổi lâu dài tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy sự chậm trễ trong cắt giảm phát thải có thể để lại những hệ quả vượt xa thời gian diễn ra các hoạt động phát thải, tác động đến khí hậu và môi trường sống của nhiều thế hệ sau.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch và thực hiện các giải pháp kiểm soát khí nhà kính. Bên cạnh việc hạn chế phát thải hiện tại, các quốc gia cũng cần tính đến độ trễ của hệ thống khí hậu khi xây dựng chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nghiên cứu một lần nữa cho thấy đại dương không chỉ hấp thụ một phần nhiệt lượng dư thừa do Trái Đất nóng lên, mà còn lưu giữ những hệ quả của biến đổi khí hậu trong thời gian rất dài. Vì vậy, hành động sớm để giảm phát thải không chỉ có ý nghĩa đối với hiện tại mà còn góp phần hạn chế những biến đổi khí hậu có thể kéo dài hàng trăm năm trong tương lai.

Giảm axit hóa đại dương: Kỳ vọng từ giải pháp tăng độ kiềm nước biển

Minh Anh