Hạ tầng cấp nước trước sức ép từ các cuộc tấn công

Theo tờ Kyiv Independent, các cuộc tấn công thường xuyên của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã khiến một số khu vực tại Kiev bị gián đoạn nguồn cung nước sinh hoạt. Tình trạng này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ khủng hoảng nhân đạo và y tế công cộng nếu hệ thống điện tiếp tục bị tàn phá trong mùa Đông.

Hệ thống cấp nước và thoát nước của thủ đô Ukraine phụ thuộc lớn vào nguồn điện. Đây cũng là một trong những hệ thống tiêu thụ điện năng lớn nhất thành phố, cần nguồn điện ổn định để khai thác nước từ sông Dnipro, xử lý và bơm khoảng 700 triệu lít nước sạch mỗi ngày đến các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh.

Sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia khiến hệ thống này dễ bị tổn thương trước các đợt không kích nhằm vào cơ sở năng lượng. Trong khi một số hộ gia đình đã chủ động dự trữ nước sạch, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ nghiêm trọng hơn có thể xuất phát từ sự cố hệ thống thu gom và xử lý nước thải.

Hoạt động vận chuyển nước thải đến các nhà máy xử lý đòi hỏi nguồn điện liên tục để vận hành máy bơm. Nếu hệ thống ngừng hoạt động trong thời gian dài, nước thải có thể tràn ra đường phố, gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến môi trường và làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh.

“Vận chuyển và xử lý nước thải là thách thức lớn đối với các công ty dịch vụ công ích. Thiết bị đang xuống cấp, còn tình trạng thiếu điện để vận hành máy bơm có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng”, ông Oleksandr Skhin, Giám đốc Hiệp hội các đơn vị cấp nước Ukraine, nói với Kyiv Independent.

Lưới điện suy yếu, nguy cơ mất nước kéo dài

Dù Chính phủ Ukraine tuyên bố đã chuẩn bị tốt cho mùa Đông, mức độ sẵn sàng của Kiev vẫn khiến nhiều người dân hoài nghi. Lo ngại gia tăng sau cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các trạm biến áp của thủ đô ngày 14/10, khiến nhiều hộ gia đình mất cả điện lẫn nước.

Theo những thông tin được Kyiv Independent công bố trước đó, Kiev chưa chuẩn bị đầy đủ cho mùa sưởi ấm, trong đó có hạn chế về nguồn phát điện dự phòng. Các cuộc tấn công gần đây không chỉ gây mất điện đột xuất mà còn buộc thành phố quay lại áp dụng lịch cắt điện luân phiên, biện pháp đã không được sử dụng kể từ mùa Xuân.

Trong cuộc phỏng vấn được truyền thông Ukraine đăng tải ngày 12/10, ông Serhii Horkutsenko, Phó Giám đốc công ty cấp nước Kievvodokanal, cho biết tình trạng điện áp dao động liên tục đang khiến các thiết bị cấp nước đã cũ kỹ của thành phố bị hư hỏng, thậm chí cháy thiết bị.

Theo bà Olena Pavlenko, người đứng đầu tổ chức nghiên cứu năng lượng Dixi Group có trụ sở tại Kiev, cường độ các cuộc tấn công của Nga nhằm vào hệ thống năng lượng Ukraine đã tăng gấp 5 lần kể từ năm 2024. Điều này khiến hạ tầng năng lượng của Kiev chịu sức ép lớn hơn so với những mùa Đông trước.

Ông Oleksii Andriiashchenko, Giám đốc kinh doanh của Grundfos Ukraine, doanh nghiệp sản xuất máy bơm nước, nhận định tình trạng lưới điện suy yếu và xuống cấp đang làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động cấp nước. Khi nguồn điện không ổn định, các trạm bơm sẽ khó duy trì công suất cần thiết để đáp ứng nhu cầu của người dân.

Ông cảnh báo một số khu vực tại Kiev có thể mất điện và nước trong nhiều tuần vào mùa Đông năm nay. Trong kịch bản nghiêm trọng nhất, hệ thống cấp nước và thoát nước có thể tê liệt, khiến nước thải tràn khỏi các bể chứa và gây ngập lụt tại nhiều khu vực trong thành phố.

Đáng lo ngại, nhà máy xử lý nước thải Bortnychi - cơ sở xử lý nước thải duy nhất của Kiev - cũng nhiều lần trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa, theo ông Mykhailo Yatsuk, Giám đốc Viện Các vấn đề nước và Cải tạo đất.

“Việc nhà máy Bortnychi bị phá hủy sẽ tạo ra mối đe dọa lớn nhất. Ngoài ra, còn có nguy cơ các trạm bơm nước thải bị hư hại. Điều này có thể gây ra sự cố cho toàn bộ hệ thống liên kết và dẫn đến thiệt hại môi trường nghiêm trọng”, ông Yatsuk cảnh báo.

Nếu những cơ sở trọng yếu này ngừng hoạt động, hậu quả sẽ không chỉ dừng ở việc thiếu nước sinh hoạt mà còn có thể lan rộng thành khủng hoảng vệ sinh môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của hàng triệu người dân.

Tăng cường phương án ứng phó trước mùa Đông

Trước những nguy cơ trên, ông Yatsuk cho biết chính quyền Kiev đã có sự chuẩn bị tốt hơn so với những năm trước, đồng thời xây dựng các phương án ứng phó khẩn cấp cho nhiều tình huống khác nhau. Thành phố cũng dự trữ thiết bị và vật tư phục vụ sửa chữa hạ tầng cấp nước khi xảy ra hư hỏng.

Trước mùa Đông, Kievvodokanal đang vận hành 103 máy phát điện trên toàn hệ thống và chờ tiếp nhận thêm các tổ máy công suất lớn được sản xuất ở nước ngoài.

Tuy nhiên, Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko nhấn mạnh máy phát điện không thể thay thế hoàn toàn lưới điện chính và cũng không thể vận hành liên tục trong thời gian dài. Đáng chú ý, các tổ máy dự phòng hiện có chủ yếu đáp ứng nhu cầu của những trạm bơm nhỏ, trong khi các trạm lớn và có vai trò thiết yếu đòi hỏi công suất cao hơn.

Thực tế tại các địa phương khác cho thấy hậu quả của việc gián đoạn cấp nước có thể kéo dài và gây nhiều khó khăn cho đời sống người dân. Trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột toàn diện, thành phố Chernihiv từng trải qua đợt mất nước kéo dài một tháng. Khi đó, đơn vị cấp nước địa phương phải sử dụng máy kéo để phân phối lượng nước uống hạn chế cho người dân.

“Người dân buộc phải tự tìm cách đáp ứng nhu cầu vệ sinh, bao gồm lấy nước từ sông hoặc làm tan tuyết”, ông Oleksandr Skhin cho biết, đồng thời mô tả đây là một trải nghiệm vô cùng khó khăn.

Những cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng nước tại Kiev cho thấy mức độ phụ thuộc chặt chẽ giữa hệ thống cấp nước, thoát nước và hạ tầng năng lượng đô thị. Trong điều kiện các cuộc tấn công tiếp tục gây sức ép lên lưới điện, việc duy trì nguồn điện ổn định, bảo vệ các cơ sở xử lý nước và bảo đảm năng lực ứng phó khẩn cấp sẽ có ý nghĩa quyết định đối với khả năng bảo đảm nước sinh hoạt, kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong mùa Đông.

Khô hạn kéo dài, Pháp đứng trước áp lực thiếu nước

Minh An