Theo Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), việc xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu môi trường thời gian qua được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, dựa trên các hướng dẫn kỹ thuật và danh mục dữ liệu mở. Trong đó, Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia giai đoạn 1 đã được đưa vào hoạt động, từng bước hình thành kho dữ liệu phục vụ công tác quản lý môi trường.

Đến nay, dữ liệu thuộc nhiều lĩnh vực đã được chuẩn hóa và cập nhật vào hệ thống. Đối với nhóm dữ liệu về nguồn thải, cơ sở dữ liệu đã ghi nhận thông tin của hơn 2.100 dự án, 170 khu sản xuất, dịch vụ tập trung và gần 3.600 cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cùng các làng nghề.

Ở nhóm dữ liệu về chất lượng môi trường, hệ thống tập hợp kết quả quan trắc từ chương trình quan trắc môi trường quốc gia và chương trình quan trắc môi trường tại một số địa phương.

Dữ liệu về đa dạng sinh học cũng được cập nhật, bao gồm thông tin của 178 khu bảo tồn thiên nhiên, các vùng đất ngập nước quan trọng, cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học, cùng dữ liệu về loài và nguồn gen tại các cơ sở.

Bên cạnh đó, kho dữ liệu hồ sơ, văn bản đã tích hợp hơn 5.100 hồ sơ đánh giá tác động môi trường (ĐTM), hơn 3.300 giấy phép môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường và một số hồ sơ báo cáo liên quan.

Tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, khắc phục điểm nghẽn chuyển đổi số

Sau giai đoạn 1, Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia đang được tiếp tục phát triển ở giai đoạn 2, tập trung xây dựng kiến trúc hệ thống, từ điển dữ liệu và dữ liệu lớn.

Cục Môi trường đã phối hợp với Cục Chuyển đổi số, Bộ Công an và Tập đoàn VNPT thực hiện kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyển đổi hạ tầng dự phòng và chuẩn bị các điều kiện để tích hợp với Trung tâm dữ liệu quốc gia.

Tuy nhiên, quá trình xây dựng và vận hành hệ thống vẫn gặp một số hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin. Hệ thống máy chủ hiện phân bố trên nhiều nền tảng chưa đồng nhất; hoạt động sao lưu dữ liệu chưa được tự động hóa hoàn toàn. Việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa các phần mềm chuyên ngành cũng chưa thực sự thông suốt, trong khi hạ tầng phục vụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chưa được trang bị.

Trước những vướng mắc này, Cục Môi trường đang tập trung triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày nhằm xử lý các điểm nghẽn trong chuyển đổi số, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả vận hành và khai thác dữ liệu môi trường.

Hướng tới công khai bản đồ chất lượng môi trường

Theo kế hoạch, từ nay đến cuối năm 2026, Cục Môi trường phấn đấu hoàn thành và đưa Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia vào vận hành. Hệ thống sẽ được tích hợp, kết nối và liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời hỗ trợ chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực.

Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là kết nối cơ sở dữ liệu môi trường với hệ thống thông tin địa lý để xây dựng bản đồ chất lượng môi trường. Sản phẩm dự kiến được công bố, công khai để cộng đồng tiếp cận, đồng thời triển khai áp dụng tại một số đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Song song với việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu, Cục Môi trường tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ thuộc Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia; cập nhật, hoàn thiện và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia cùng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Cơ quan này cũng đặt trọng tâm vào đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu nhằm phục vụ tốt hơn công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

TP Hồ Chí Minh tận dụng dữ liệu cộng đồng để cảnh báo điểm ngập

Hải Đăng