Nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nước

Nước sạch có vai trò thiết yếu đối với đời sống và sản xuất. Để bảo đảm nguồn nước được cung cấp ổn định, an toàn, bên cạnh đầu tư hạ tầng, công tác quản lý, vận hành công trình và nâng cao ý thức sử dụng nước của người dân có ý nghĩa quan trọng.

Tại Điện Biên, công tác quản lý nhà nước về nước sạch nông thôn đang được tăng cường, tập trung vào rà soát nhu cầu sử dụng nước, theo dõi hoạt động các công trình cấp nước tập trung và hướng dẫn địa phương triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo số liệu được cung cấp, tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh trên địa bàn tỉnh đạt 96,89%, trong khi tỷ lệ sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn là 20,01%. Khoảng cách giữa hai tỷ lệ cho thấy, mặc dù phần lớn người dân đã được tiếp cận nguồn nước hợp vệ sinh, việc mở rộng khả năng tiếp cận nước sạch đáp ứng quy chuẩn vẫn là nhiệm vụ cần tiếp tục quan tâm.

Trong năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Điện Biên tiếp tục rà soát nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt tại khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; theo dõi tình hình hoạt động của các công trình cấp nước sạch tập trung, đồng thời đôn đốc thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến bảo đảm cấp nước an toàn.

Đáng chú ý, Sở đã triển khai Quyết định số 114/QĐ-TL-NS ngày 14/7/2026 về hướng dẫn xây dựng kế hoạch cấp nước an toàn khu vực nông thôn cấp tỉnh và Quyết định số 115/QĐ-TL-NS ngày 17/7/2026 về hướng dẫn kỹ thuật cung cấp nước sạch đạt chuẩn quy mô hộ gia đình.

Cùng với đó, công tác xây dựng bộ chỉ số theo dõi, đánh giá nước sạch nông thôn, cập nhật dữ liệu chuyên ngành và báo cáo tình hình thực hiện mục tiêu cấp nước sạch đến năm 2030 được đôn đốc triển khai. Đây là cơ sở phục vụ công tác quản lý, đánh giá thực trạng cấp nước, xác định những khó khăn, bất cập và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả cung cấp nước sạch tại địa phương.

Gắn quản lý công trình với bảo vệ nguồn nước

Một trong những yếu tố quyết định hiệu quả cấp nước nông thôn là năng lực quản lý, vận hành công trình. Vì vậy, Sở NN&MT Điện Biên đang đôn đốc thành lập các tổ chức thủy lợi cơ sở, tổ quản lý và vận hành công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung.

Khi có đầu mối chịu trách nhiệm cụ thể, việc kiểm tra hệ thống, phát hiện rò rỉ, sửa chữa hư hỏng và tiếp nhận phản ánh của người dân sẽ thuận lợi hơn. Qua đó, góp phần hạn chế thất thoát nước, nâng cao hiệu quả khai thác công trình và duy trì khả năng cung cấp nước phục vụ sinh hoạt.

Bên cạnh quản lý hệ thống cấp nước, bảo vệ nguồn nước và duy trì khả năng vận hành các công trình thủy lợi cũng là nhiệm vụ cần được chú trọng. Tại Đại thủy nông Nậm Rốm, ngành NN&MT tiếp tục đôn đốc thu gom, xử lý rác thải, nạo vét và khơi thông dòng chảy.

Những hoạt động này góp phần hạn chế tình trạng rác thải gây cản trở dòng chảy, ảnh hưởng đến hoạt động của công trình. Đồng thời, đây cũng là dịp nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ môi trường nước, không xả rác và chất thải xuống sông, suối, kênh mương hoặc khu vực lấy nước phục vụ sinh hoạt.

Đối với địa bàn miền núi như Điện Biên, địa hình phức tạp, dân cư phân tán và điều kiện hạ tầng không đồng đều là những yếu tố gây khó khăn cho việc bảo đảm cấp nước sạch. Do đó, các giải pháp cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá thực trạng từng công trình, nhu cầu của từng khu dân cư và khả năng tổ chức quản lý, vận hành tại chỗ.

Đối với những hộ chưa được tiếp cận nguồn nước sạch đạt quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật cung cấp nước sạch quy mô hộ gia đình cần được chú trọng. Trong đó, các nội dung về bảo vệ nguồn nước, xử lý nước phù hợp, vệ sinh dụng cụ chứa và bảo quản nước sau xử lý cần được hướng dẫn cụ thể, giúp người dân chủ động hơn trong bảo đảm chất lượng nước sử dụng hằng ngày.

Hình thành thói quen sử dụng nước tiết kiệm

Cùng với giải pháp về quản lý và hạ tầng, sử dụng nước an toàn, tiết kiệm cần trở thành thói quen trong mỗi gia đình và cộng đồng dân cư.

Người dân có thể bắt đầu từ những việc làm thiết thực như sử dụng nước đúng nhu cầu, khóa vòi sau khi sử dụng, thường xuyên kiểm tra đường ống và thiết bị để phát hiện rò rỉ, sửa chữa kịp thời các hư hỏng gây thất thoát nước. Việc vệ sinh dụng cụ chứa nước, bảo vệ khu vực lấy nước và không xả rác, chất thải gây ô nhiễm nguồn nước cũng cần được thực hiện thường xuyên.

Đối với các công trình cấp nước tập trung, người dân cần phối hợp với đơn vị quản lý, vận hành trong quá trình sử dụng; kịp thời phản ánh khi phát hiện sự cố, tình trạng rò rỉ hoặc dấu hiệu bất thường về chất lượng nước. Sự phối hợp giữa đơn vị quản lý và cộng đồng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác công trình, hạn chế lãng phí và bảo vệ nguồn nước lâu dài.

Trong sản xuất, sử dụng nước tiết kiệm cần gắn với khả năng cung cấp của từng công trình và diễn biến nguồn nước theo mùa. Ngành NN&MT đã chỉ đạo theo dõi nguồn nước hồ chứa, kiểm tra các khu vực có nguy cơ thiếu nước, duy tu, sửa chữa công trình và phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng phương án sử dụng nước hiệu quả.

Việc chủ động rà soát nguồn cung, điều tiết nước hợp lý và hạn chế thất thoát có ý nghĩa quan trọng, nhất là tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước. Đây cũng là cơ sở để nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong cả sinh hoạt và sản xuất, giảm áp lực lên các công trình cấp nước.

Từ công tác quản lý nhà nước, vận hành công trình đến ý thức của từng hộ gia đình, bảo vệ và sử dụng nước tiết kiệm là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi công trình được quản lý tốt, nguồn nước được bảo vệ và người dân hình thành thói quen sử dụng nước hợp lý, hiệu quả cấp nước sẽ từng bước được nâng cao, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo đảm an ninh nguồn nước tại Điện Biên.

Đắk Lắk: Hơn 42.000 hộ dân đứng trước nguy cơ thiếu nước sinh hoạt

Minh Anh