Ngày 29/10, tại kỳ họp thứ 6, HĐND TP.HCM xem xét các nội dung liên quan đến chủ trương đầu tư dự án cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng kênh Hy Vọng; dự án xây dựng hạ tầng, chỉnh trang đô thị rạch Bà Tàng và điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án rạch Bàu Trâu. Tổng mức đầu tư dự kiến của ba dự án hơn 15.200 tỷ đồng, tập trung giải quyết những tồn tại về môi trường và hạ tầng tại các tuyến kênh, rạch trên địa bàn.

Trong đó, dự án cải tạo kênh Hy Vọng, đoạn từ đường Phạm Văn Bạch đến kênh Tham Lương, thuộc phường Tân Sơn, được đề xuất điều chỉnh tổng vốn từ 557 tỷ đồng lên 2.546 tỷ đồng. Công trình dự kiến triển khai các hạng mục nạo vét lòng kênh, xây dựng kè hai bên bờ, đường giao thông ven kênh và nâng cấp hệ thống thoát nước, thoát nước thải cùng hạ tầng kỹ thuật liên quan.

Đây là tuyến thoát nước chính của lưu vực sân bay Tân Sơn Nhất. Tuy nhiên, tình trạng rác thải sinh hoạt và chất thải xây dựng đổ xuống lòng kênh đã cản trở dòng chảy, gây ô nhiễm môi trường. Do đó, việc cải tạo tuyến kênh được kỳ vọng góp phần khôi phục khả năng tiêu thoát nước, hạn chế tình trạng ứ đọng và cải thiện môi trường khu vực.

Dự án có quy mô vốn lớn nhất trong ba công trình là xây dựng hạ tầng, chỉnh trang đô thị rạch Bà Tàng, với tổng mức đầu tư dự kiến gần 7.974 tỷ đồng, triển khai tại phường Bình Đông và xã Bình Hưng. Các hạng mục chính gồm nạo vét khoảng 4 km rạch, xây dựng gần 7 km kè hai bờ, tuyến đường ven rạch dài 4,5 km, hệ thống thoát nước, chiếu sáng và các mảng xanh.

Sau khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng cải thiện khả năng tiêu thoát nước cho lưu vực khoảng 225 ha, đồng thời góp phần chỉnh trang không gian đô thị, nâng cao điều kiện sống tại các khu dân cư ven rạch. Để thực hiện dự án, thành phố dự kiến sử dụng khoảng 38,2 ha đất, ảnh hưởng đến 851 trường hợp, trong đó 587 trường hợp phải giải tỏa toàn bộ. Thời gian triển khai dự kiến từ năm 2026 đến năm 2032.

Đối với rạch Bàu Trâu, tuyến chi lưu của kênh Tân Hóa - Lò Gốm, TP.HCM đề xuất điều chỉnh dự án đã được HĐND thành phố thông qua từ năm 2015, với tên gọi mới là dự án nạo vét, chỉnh trang và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật rạch Bàu Trâu, đoạn từ kênh Tân Hóa đến đường Phan Anh.

Tổng mức đầu tư dự kiến được điều chỉnh từ hơn 1.343 tỷ đồng lên 4.744 tỷ đồng, tăng hơn 3,5 lần so với kế hoạch ban đầu. Dự án triển khai tại phường Phú Lâm và phường Phú Thạnh, với các hạng mục xây dựng kè bê tông, đường ven rạch, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cầu và cống hộp. Phạm vi nạo vét được điều chỉnh còn 1.066 m, thay vì 1.517 m như phương án trước đây.

Đáng chú ý, dự án này mới giải ngân hơn 1,65 tỷ đồng và chưa được bố trí vốn xây lắp trong giai đoạn 2021 - 2025. Việc điều chỉnh chủ trương đầu tư nhằm cập nhật quy mô, phương án triển khai và nguồn lực thực hiện, tạo cơ sở tiếp tục hoàn thiện công trình. Dự án dự kiến thu hồi hơn 38.218 m² đất, ảnh hưởng đến 312 trường hợp, trong đó 184 trường hợp phải giải tỏa toàn bộ; thời gian thực hiện kéo dài đến năm 2031.

Điểm chung của ba dự án không chỉ nằm ở việc nạo vét, xây kè hay mở rộng đường ven kênh, rạch mà còn là yêu cầu khôi phục chức năng thoát nước tự nhiên, cải thiện chất lượng môi trường nước trong không gian đô thị. Khi quá trình đô thị hóa gia tăng áp lực lên hệ thống hạ tầng, nhiều tuyến kênh, rạch phải tiếp nhận nước thải, rác thải và chịu tác động từ việc thu hẹp dòng chảy. Tình trạng này không chỉ làm suy giảm chất lượng nguồn nước mà còn gia tăng nguy cơ ngập úng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân cư.

Với tổng vốn đầu tư lớn, các công trình được kỳ vọng tạo chuyển biến về hạ tầng và môi trường tại những khu vực còn nhiều bất cập. Tuy nhiên, hiệu quả cải tạo không thể chỉ được đánh giá qua diện mạo kênh, rạch sau khi xây dựng kè, đường và cảnh quan. Yêu cầu quan trọng hơn là phải kiểm soát được nguồn thải phát sinh, bảo đảm nước thải được thu gom, xử lý trước khi xả ra môi trường, đồng thời duy trì công tác nạo vét, vệ sinh và bảo vệ hành lang dòng chảy.

Đầu tư cải tạo kênh, rạch vì thế cần được đặt trong tổng thể giải pháp quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường đô thị. Khi hạ tầng thoát nước được kết nối đồng bộ với hệ thống thu gom, xử lý nước thải và hoạt động kiểm soát chất thải tại nguồn, những dòng kênh bị ô nhiễm mới có cơ hội phục hồi bền vững, góp phần nâng cao chất lượng sống và khả năng thích ứng của đô thị trước các tác động của biến đổi khí hậu.

TP.HCM đề phòng mưa lớn chiều tối, triều cường cao đến hết ngày 31/10

Khang Vũ