Tối 29/10, Lễ hội sâm Ngọc Linh và phiên chợ hàng Việt tại xã Măng Ri chính thức khai mạc. Chương trình do UBND xã Măng Ri phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi tổ chức, quy tụ đại diện 19 thôn, 5 doanh nghiệp, hợp tác xã cùng hàng chục hộ dân trồng sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu trên địa bàn.

Các gian hàng tập trung giới thiệu sâm Ngọc Linh tươi, sản phẩm chế biến từ sâm, dược liệu địa phương, sản phẩm OCOP và mật ong rừng tự nhiên. Bên cạnh hoạt động trưng bày, mua bán, lễ hội còn tổ chức đấu giá sâm Ngọc Linh phục vụ công tác an sinh xã hội, trao tặng áo ấm cho học sinh, hỗ trợ các gia đình khó khăn và tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, trò chơi dân gian.

Đây là dịp quảng bá nguồn gốc sâm Ngọc Linh được trồng tại khu vực Kon Tum trước đây, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi, góp phần phân biệt với các loại sâm khác trên thị trường. Lễ hội cũng tạo điều kiện để người tiêu dùng, du khách và đối tác trực tiếp tìm hiểu sản phẩm, vùng nguyên liệu và hoạt động sản xuất.

Đa dạng hóa chế biến, minh bạch nguồn gốc sản phẩm

Măng Ri được hình thành trên cơ sở hợp nhất 5 xã chuyên trồng sâm Ngọc Linh thuộc huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum trước đây. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương đang đứng trước yêu cầu định vị lại thương hiệu vùng trồng, mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường cho các sản phẩm đặc hữu.

Đáng chú ý, địa phương dự kiến duy trì phiên chợ hàng Việt định kỳ mỗi tháng một lần. Hoạt động này hướng tới hình thành kênh giao thương thường xuyên, kết nối các hộ sản xuất với doanh nghiệp, hợp tác xã và người tiêu dùng, thay vì chỉ tiêu thụ sản phẩm thông qua những đợt quảng bá ngắn hạn.

Cùng với phát triển thị trường, công tác xác thực nguồn gốc được đưa vào chương trình hội chợ. Ban tổ chức bố trí gian hàng đối chứng để người tiêu dùng nhận biết sâm Ngọc Linh với các loại sâm khác. Đối với những hộ chưa có chỉ dẫn địa lý, cộng đồng thôn, làng tham gia xác nhận vị trí và thời gian trồng sâm trong thời gian diễn ra sự kiện.

Minh bạch nguồn gốc là yêu cầu quan trọng đối với mặt hàng dược liệu có giá trị cao, nhất là trong bối cảnh nguy cơ nhầm lẫn về chủng loại và xuất xứ có thể ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm. Khi thông tin vùng trồng và chất lượng được kiểm soát, sản phẩm có thêm cơ sở để xây dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh.

Phát triển vùng dược liệu gắn với bảo tồn hệ sinh thái

Sâm Ngọc Linh là sản phẩm đặc hữu gắn với điều kiện sinh thái vùng núi cao. Vì vậy, phát triển vùng trồng không thể chỉ tập trung vào mở rộng sản lượng mà cần đặt trong yêu cầu bảo vệ rừng, nguồn nước và môi trường tự nhiên.

Việc nâng cao giá trị thông qua chế biến, liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu có thể giúp người dân cải thiện thu nhập trên cơ sở khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu hiện có. Đồng thời, bảo vệ độ che phủ rừng, duy trì điều kiện sinh thái và hạn chế tác động đến tài nguyên tự nhiên là những yếu tố cần được chú trọng để bảo đảm khả năng phát triển lâu dài của vùng dược liệu.

Một trong những vấn đề đặt ra đối với vùng sâm Ngọc Linh hiện nay là sản phẩm của người dân vẫn chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô. Việc thiếu các dòng sản phẩm chế biến đa dạng phần nào hạn chế khả năng gia tăng giá trị và mở rộng thị trường. Để cải thiện tình hình, Quảng Ngãi đang thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp trong thu mua, chế biến sâm củ thành các sản phẩm như trà sâm, rượu sâm, cao sâm.

Trong khuôn khổ lễ hội, hoạt động kết nối tiếp tục được triển khai nhằm thu hút doanh nghiệp có năng lực chế biến dược liệu tìm hiểu vùng trồng, sản lượng và khả năng cung ứng, từ đó mở rộng hợp tác tiêu thụ. Thông qua lễ hội và các hoạt động kết nối thương mại, Quảng Ngãi hướng tới khai thác tốt hơn giá trị sâm Ngọc Linh, mở rộng sinh kế cho người dân miền núi, đồng thời gắn phát triển kinh tế dược liệu với bảo tồn tài nguyên bản địa.

Quảng Ngãi phát triển sinh kế bền vững từ cây trồng bản địa

Vũ Khang