Sạt lở ăn sâu vào khu dân cư

Dọc sông Vu Gia và sông Côn, tình trạng sạt lở bờ sông diễn ra tại nhiều khu vực, cuốn trôi đất sản xuất, hoa màu và đe dọa trực tiếp đến các khu dân cư ven sông. Qua mỗi mùa mưa lũ, dòng chảy thay đổi, đất bờ sông tiếp tục bị khoét sâu, khiến nhiều hộ dân phải sống trong cảnh lo lắng trước nguy cơ mất đất, mất nhà.

Tại thôn Đại Phú, xã Đại Lộc, hơn 80 hộ dân đang sinh sống cách bờ sông Vu Gia chỉ vài chục mét. Hệ thống cây xanh ven sông từng góp phần giữ đất, hạn chế xói lở nay dần bị dòng nước cuốn trôi. Một số khu vực bãi bồi trồng hoa màu bị thu hẹp đáng kể do sạt lở kéo dài.

Theo phản ánh của người dân địa phương, trước đây, khu vực này có một con suối nhỏ được xây kè đá bảo vệ. Tuy nhiên, sau nhiều đợt lũ lớn, dòng chảy thay đổi, lòng suối mở rộng, kéo theo tình trạng xói lở đất ven bờ. Đặc biệt, trong đợt lũ lớn cuối năm 2025, nước chảy xiết khiến nhiều vị trí tiếp tục sạt xuống lòng sông, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến các hộ dân sinh sống lân cận.

Nếu không sớm có giải pháp bảo vệ bờ sông đồng bộ, tình trạng sạt lở có thể tiếp tục lan rộng, đe dọa an toàn nhà ở và thu hẹp diện tích đất sản xuất của người dân.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra dọc sông Côn, đoạn qua khu vực Hà Tân và Đại Lãnh, xã Thượng Đức. Nhiều khu dân cư tại đây đã hình thành hơn 50 năm. Trước kia, nhà ở cách bờ sông hơn 100m, nhưng qua thời gian, dòng nước liên tục khoét sâu vào đất liền. Có vị trí, bờ sông bị xói lở, ăn sâu gần 10m.

Đợt lũ lớn cuối năm 2025 tiếp tục gây sạt lở hơn 100m bờ sông, với phạm vi xâm thực sâu vào đất liền hơn 10m, khiến nhiều căn nhà nằm sát mép nước. Một số hộ dân đã phải bỏ ra hàng trăm triệu đồng để gia cố nền đất, xây móng và tường bao nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, khó bảo đảm an toàn nếu tiếp tục xảy ra lũ lớn.

Tại xã Thượng Đức, hơn 130 hộ dân thuộc các thôn Hội Khách Đông, Hội Khách Tây, Hà Dục Đông và Tịnh Đông Tây cũng đang đối mặt với nguy cơ sạt lở bờ sông Vu Gia. Qua rà soát, địa phương xác định 123 hộ sống sát bờ sông, có nguy cơ bị ảnh hưởng khi xảy ra sạt lở bất ngờ.

Thực tế này cho thấy, sạt lở không còn là hiện tượng cục bộ mà đang trở thành mối đe dọa thường trực đối với nhiều khu dân cư ven sông. Trong khi các biện pháp gia cố nhỏ lẻ chưa đủ sức ngăn chặn dòng nước xâm thực, người dân vẫn phải đối mặt với nguy cơ mất an toàn mỗi khi mưa lớn, lũ lên.

Ngập lụt gây chia cắt, đời sống nhiều khó khăn

Bên cạnh sạt lở bờ sông, ngập lụt và tình trạng chia cắt giao thông cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân tại các khu vực thấp trũng ven sông Vu Gia.

Tại thôn Đầu Gò, xã Thượng Đức, khoảng 80 hộ dân với 348 nhân khẩu sinh sống trên bãi bồi ven sông, bị ngăn cách với khu vực bên kia sông. Việc đi lại, mua sắm thực phẩm và các vật dụng thiết yếu của người dân chủ yếu phụ thuộc vào phương tiện đường thủy.

Vào mùa mưa lũ, khu dân cư này có nguy cơ bị cô lập hoàn toàn. Trong trận lũ lớn cuối năm 2025, nước sông dâng nhanh, bao phủ phần lớn khu dân cư, buộc người dân phải di chuyển lên khu vực núi cao để tránh lũ. Nhiều nhà cửa bị ngập sâu, tài sản hư hỏng, trong khi điều kiện tiếp cận của các phương tiện cứu hộ gặp nhiều khó khăn.

Việc sinh sống tại khu vực thường xuyên bị ngập lụt không chỉ ảnh hưởng đến tài sản mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với tính mạng người dân, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ em và những người gặp khó khăn trong việc di chuyển khi nước lũ lên nhanh.

Sau mỗi đợt thiên tai, người dân phải đối mặt với nhiều khó khăn trong khôi phục nhà cửa, sản xuất và sinh kế. Trong khi đó, nguy cơ ngập lụt, sạt lở vẫn hiện hữu, khiến cuộc sống lâu dài thiếu ổn định.

Thực trạng tại các khu dân cư ven sông Vu Gia, sông Côn đặt ra yêu cầu phải kết hợp các giải pháp công trình với quy hoạch dân cư, tổ chức di dời những hộ ở khu vực đặc biệt nguy hiểm và bảo đảm điều kiện sinh sống tại nơi ở mới. Việc xử lý tình trạng sạt lở không thể chỉ dừng ở gia cố những vị trí đã bị xói lở mà cần tính đến diễn biến dòng chảy, phạm vi ảnh hưởng và mức độ an toàn của toàn khu vực dân cư.

Ưu tiên đầu tư kè chống sạt lở, đẩy nhanh tiến độ tái định cư

Trước tình trạng sạt lở diễn biến phức tạp, chính quyền các địa phương đã đề xuất thành phố triển khai các giải pháp nhằm bảo vệ khu dân cư, hạn chế thiệt hại do thiên tai.

Tại xã Đại Lộc, địa phương đã đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng khảo sát, đưa khu vực thôn Đại Phú vào danh mục các điểm sạt lở nguy hiểm, đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư xây dựng kè chống sạt lở. Sau khi kiểm tra thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã báo cáo UBND thành phố về tình hình tại khu vực này. Thành phố đã trình Trung ương xem xét hỗ trợ kinh phí để triển khai công trình.

Tại xã Thượng Đức, địa phương đề xuất đầu tư tuyến kè kiên cố dài hơn 2km dọc hai bên bờ sông, tập trung bảo vệ các khu dân cư tại Hà Tân, Đại Lãnh và những vị trí sạt lở xung yếu khác. Đây được xem là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế tình trạng xói lở, bảo vệ đất đai, nhà cửa và các công trình hạ tầng trong khu vực.

Đối với thôn Đầu Gò, UBND xã Thượng Đức đã đề xuất thành phố hỗ trợ kinh phí và được phân bổ nguồn vốn có mục tiêu để triển khai hai dự án tái định cư. Các dự án hướng đến di dời toàn bộ 80 hộ dân tại khu vực này, cùng những hộ sinh sống trong vùng có nguy cơ sạt lở cao, đến nơi ở an toàn hơn.

Chính quyền địa phương đã tổ chức 8 đợt họp dân tại các thôn để tuyên truyền, vận động người dân di dời. Phần lớn các hộ đồng thuận với chủ trương, mong muốn các dự án sớm được triển khai để ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ thiệt hại khi mùa mưa lũ tiếp theo đến gần.

Liên quan đến kế hoạch đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở, ngày 29-9, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam đã có văn bản đề nghị Sở Tài chính khẩn trương tham mưu UBND thành phố đẩy nhanh tiến độ các dự án thuộc Kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn vốn ngân sách địa phương giai đoạn 2026-2030, được HĐND thành phố thông qua tại Nghị quyết số 48/NQ-HĐND ngày 31-7-2026.

Trong danh mục này có dự án kè chống sạt lở bờ sông tại khu vực Hà Dục Đông, Tịnh Đông Tây đến thôn Đại An, nay thuộc khu vực từ thôn Lộc Bắc đến thôn Đại Lãnh, xã Thượng Đức. Thành phố đồng thời đề nghị các sở, ngành nghiên cứu bổ sung dự án kè chống sạt lở bờ sông Côn tại khu vực cầu Hà Tân, thuộc hai thôn Hà Tân và Đại Lãnh, vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.

Việc đưa các công trình phòng, chống sạt lở vào kế hoạch đầu tư công trung hạn là cơ sở quan trọng để từng bước xử lý những điểm xung yếu. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ người dân còn phụ thuộc vào tiến độ bố trí vốn, hoàn thiện thủ tục đầu tư, tổ chức thi công và sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan.

Đối với các khu dân cư có nguy cơ bị cô lập hoặc nằm sát mép sông, bên cạnh đầu tư kè chống sạt lở, cần đẩy nhanh tiến độ các dự án tái định cư, bảo đảm quỹ đất, hạ tầng thiết yếu và điều kiện sinh kế tại nơi ở mới. Công tác cảnh báo, theo dõi diễn biến sạt lở và xây dựng phương án sơ tán dân khi có mưa lũ lớn cũng cần được chú trọng nhằm giảm thiểu rủi ro trước mắt.

Sạt lở và ngập lụt ven sông Vu Gia, sông Côn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ an toàn dân cư và thích ứng với những diễn biến ngày càng khó lường của thiên tai. Đối với người dân vùng nguy hiểm, điều mong mỏi không chỉ là những giải pháp ứng phó tạm thời mà còn là các công trình phòng, chống sạt lở được triển khai đồng bộ, những khu tái định cư sớm hoàn thành và điều kiện sinh kế được bảo đảm. Đây là cơ sở để người dân từng bước ổn định cuộc sống, không còn phải sống trong nỗi lo mất nhà, mất đất mỗi khi mùa mưa lũ về.

Đồng Tháp dành 330 tỷ đồng xử lý sạt lở, bảo vệ dân cư và hạ tầng thiết yếu

Khánh An