Theo nhận định của cơ quan chuyên môn, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên diện rộng tại Cà Mau có thể xuất hiện từ đầu tháng 11/2026, kéo dài đến khoảng tháng 5/2027.

Trước tình hình này, UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai các giải pháp phòng ngừa từ sớm, tập trung bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, hạn chế thiệt hại đối với sản xuất nông nghiệp, đồng thời phòng ngừa cháy rừng, sụt lún đất và bảo đảm an toàn công trình.

Các địa phương phải tập trung nguồn lực vào những khu vực có nguy cơ cao, triển khai ngay các nhiệm vụ ứng phó phù hợp với tình hình thực tế, không để xảy ra tình trạng bị động, gián đoạn hoặc chậm trễ trong công tác phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn.

Ưu tiên các khu vực có nguy cơ thiếu nước, nhiễm mặn

Kế hoạch ứng phó được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh, tập trung vào những địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Đối với nước sinh hoạt, tỉnh ưu tiên các xã Biển Bạch, Khánh Lâm, Khánh An, Nguyễn Phích và những khu vực, điểm dân cư thường xảy ra tình trạng thiếu nước trong mùa khô. Việc rà soát nhu cầu sử dụng nước, xác định các hộ dân có nguy cơ thiếu nước và chuẩn bị phương án cấp nước thay thế được xác định là nhiệm vụ cần thực hiện sớm.

Trong sản xuất nông nghiệp, các giải pháp bảo vệ nguồn nước tập trung vào vùng sản xuất lúa ngọt hóa phía Tây kênh Vĩnh Phong, khu vực dọc tuyến Quốc lộ 1A và những vùng chuyển đổi sản xuất lúa - tôm ở cuối nguồn nước, chưa có hệ thống đê bao khép kín, có nguy cơ nhiễm mặn cao.

Đối với công tác phòng, chống thiên tai, tỉnh lưu ý các khu vực có nguy cơ sụt lún đất ở phía Bắc Cà Mau, khu vực rừng U Minh Hạ có nguy cơ cháy cao trong mùa khô và cụm đảo Hòn Khoai.

Ba kịch bản ứng phó theo mức độ rủi ro

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, tỉnh xây dựng 3 kịch bản ứng phó căn cứ vào ranh giới độ mặn 4‰, chiều sâu xâm nhập mặn từ cửa sông vào nội đồng và mức độ thiếu hụt nguồn nước ngọt so với trung bình nhiều năm.

Kịch bản 1: Rủi ro thấp. Kịch bản này được áp dụng khi ranh giới độ mặn 4‰ xâm nhập vào nội đồng dưới 25 km; nguồn nước ngọt cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt, chỉ xảy ra thiếu nước cục bộ tại một số khu vực cuối nguồn.

Trong tình huống này, tỉnh tập trung theo dõi diễn biến nguồn nước, tăng cường thông tin cảnh báo và hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, chủ động tích trữ nước ngọt để phòng ngừa nguy cơ thiếu nước.

Kịch bản 2: Rủi ro trung bình. Khi ranh giới độ mặn 4‰ xâm nhập sâu từ trên 25 km đến 50 km, nguồn nước ngọt thiếu hụt khoảng 30-50% so với trung bình nhiều năm, tỉnh sẽ tăng cường điều tiết, phân phối nguồn nước theo từng khu vực; chủ động tích trữ nước ngọt, kiểm soát xâm nhập mặn và ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt cùng các vùng sản xuất trọng điểm.

Kịch bản 3: Rủi ro cao. Tình huống này xảy ra khi ranh giới độ mặn 4‰ xâm nhập sâu từ 50-90 km, nguồn nước ngọt thiếu hụt trên 50% so với trung bình nhiều năm.

Khi đó, tỉnh sẽ triển khai các giải pháp khẩn cấp nhằm bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân; tổ chức đắp đập tạm để trữ nước ngọt, khoanh vùng bảo vệ những khu vực sản xuất có nguy cơ thiệt hại lớn và xem xét tăng cường khai thác nước ngầm để đáp ứng nhu cầu cấp thiết.

Việc xây dựng các kịch bản theo từng cấp độ rủi ro nhằm giúp các ngành, địa phương chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp, sử dụng hiệu quả nguồn nước và hạn chế thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn gây ra.

UBND tỉnh Cà Mau giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức triển khai kế hoạch, theo dõi diễn biến hạn hán, xâm nhập mặn, đánh giá tình hình thực tế và đề xuất kích hoạt kịch bản ứng phó phù hợp.

Sở có trách nhiệm chủ động xây dựng phương án vận hành các công trình thủy lợi, kiểm soát xâm nhập mặn và phân phối nguồn nước theo từng tiểu vùng; đồng thời xác định vị trí, điều kiện thực hiện các giải pháp đắp đập tạm, bơm chuyển và tích trữ nước ngọt.

Cùng với đó, ngành chức năng phải rà soát diện tích sản xuất có nguy cơ thiếu nước, nhiễm mặn; xây dựng phương án bảo vệ lúa đông xuân, vùng sản xuất lúa - tôm và các khu vực sản xuất trọng điểm. Trường hợp cần thiết, địa phương chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với khả năng cung cấp nước và diễn biến xâm nhập mặn.

Đối với các xã, phường, UBND tỉnh yêu cầu khẩn trương rà soát, lập danh sách các hộ dân có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, trong đó ưu tiên hộ gia đình chính sách, hộ có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế. Trên cơ sở đó, các địa phương chủ động xây dựng phương án hỗ trợ, cấp nước kịp thời, không để người dân thiếu nước sinh hoạt trong mùa khô.

Việc chủ động triển khai các giải pháp ngay từ đầu mùa khô được kỳ vọng sẽ giúp Cà Mau giảm thiểu thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn, bảo đảm đời sống người dân và duy trì ổn định sản xuất trong mùa khô 2026-2027.

Đồng Tháp chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027

Minh An