Theo ghi nhận tại khu vực bờ biển Nghĩa An, nhiều đoạn đường bê tông ven biển từng được trồng phi lao với mật độ khá dày, nay chỉ còn những hàng cây khô héo, trơ trụi. Phần lớn cây đã mất màu xanh, thân và cành khô quắt; một số cây có thể dễ dàng gãy khi tác động nhẹ. Chỉ còn lác đác vài cây sống sót giữa những hàng cây đã chết.

Đáng chú ý, nhiều cây dù được bố trí cọc chống và dây cố định, phần lớn số cây phi lao không thể duy trì sự sống sau khoảng một tháng được đưa ra trồng tại khu vực ven biển.

Việc hàng nghìn cây chết trong thời gian ngắn khiến mục tiêu hình thành dải cây xanh ven biển đứng trước nguy cơ không đạt kết quả như kỳ vọng. Không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan, tình trạng này còn đặt ra yêu cầu đánh giá lại các điều kiện kỹ thuật và sinh thái trước khi tiếp tục triển khai những đợt trồng cây tương tự.

Phi lao là loài cây thường được sử dụng trong các chương trình trồng rừng phòng hộ ven biển nhờ khả năng thích nghi với điều kiện khô hạn, gió mạnh và đất cát khi được trồng đúng kỹ thuật, đúng điều kiện sinh thái. Tuy nhiên, khả năng chống chịu của cây trưởng thành không đồng nghĩa với việc cây mới trồng có thể dễ dàng thích nghi với môi trường mới. Chất lượng cây giống, tình trạng bộ rễ, phương pháp vận chuyển, thời điểm xuống giống và chế độ chăm sóc sau trồng đều có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ sống.

Vì vậy, tỷ lệ cây chết cao tại Nghĩa An cần được xem xét trên cơ sở các điều kiện thực tế, thay vì chỉ quy kết cho diễn biến thời tiết.

Chủ động chờ mùa mưa nhưng cây vẫn chết hàng loạt

Theo thông tin từ UBND xã An Phú, địa phương được một doanh nghiệp tài trợ 5.000 cây xanh, gồm 4.000 cây phi lao và 1.000 cây sao đen.

Do tiếp nhận cây trong thời điểm nắng nóng, địa phương lo ngại điều kiện thời tiết bất lợi có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây sau khi trồng. Vì vậy, số cây được chuyển đến đơn vị môi trường đô thị để tiếp tục chăm sóc, chờ cây phát triển lớn hơn và thời tiết chuyển sang mùa mưa mới đưa ra trồng.

Khoảng một tháng trước khi ghi nhận thực trạng cây chết khô, khi những cơn mưa bắt đầu xuất hiện, hàng nghìn cây phi lao được đưa về trồng dọc bờ biển Nghĩa An với sự tham gia của nhiều đơn vị, đoàn thể. Sau khi trồng, khu vực này tiếp tục có mưa kéo dài nhiều ngày.

Tuy nhiên, điều kiện thời tiết có mưa không giúp phần lớn cây phi lao sống sót như kỳ vọng. Trong khi đó, theo lãnh đạo UBND xã An Phú, toàn bộ 1.000 cây sao đen được tài trợ cùng đợt hiện sinh trưởng tốt.

Sự khác biệt về tình trạng sinh trưởng giữa hai loại cây là một trong những vấn đề cần được xem xét khi đánh giá kết quả trồng cây tại khu vực này. Dù cùng được đưa ra trồng trong một đợt, mỗi loài cây có đặc điểm sinh thái và yêu cầu thích nghi khác nhau. Bên cạnh đó, tình trạng cây giống trước khi trồng, kỹ thuật xử lý bầu, mức độ tổn thương của bộ rễ và điều kiện đất tại từng vị trí cũng có thể tác động đến khả năng sống của cây.

Do đó, việc lựa chọn thời điểm trồng vào mùa mưa là cần thiết nhưng chưa đủ để bảo đảm tỷ lệ sống cao. Quá trình chuẩn bị cây giống, chuyển cây từ vườn ươm đến địa điểm trồng và chăm sóc sau khi xuống giống cũng cần được thực hiện đồng bộ, phù hợp với điều kiện sinh thái của khu vực.

Cần đánh giá nguyên nhân trước khi trồng bổ sung

Lý giải về tình trạng phi lao chết hàng loạt, lãnh đạo UBND xã An Phú nhận định một trong những nguyên nhân có thể là cây bị sốc khi chuyển từ môi trường chăm sóc trước đó sang điều kiện sinh trưởng tại khu vực ven biển.

Trong thời gian được chăm sóc tại đơn vị môi trường đô thị, cây sử dụng nguồn nước ngọt. Khi đưa ra trồng tại Nghĩa An, cây phải thích nghi với điều kiện đất và nguồn nước tại khu vực ven biển, nơi có thể chịu ảnh hưởng của độ mặn và gió biển.

Sự thay đổi đột ngột về môi trường sinh trưởng, nếu kết hợp với những bất lợi khác trong quá trình vận chuyển, trồng và chăm sóc, có thể ảnh hưởng đến khả năng bén rễ của cây. Tuy nhiên, đây mới là nhận định ban đầu của địa phương, chưa phải kết luận xác định nguyên nhân khiến phần lớn cây phi lao bị chết.

Để làm rõ vấn đề, cần kiểm tra thực tế điều kiện đất trồng, độ mặn, khả năng thoát nước, tình trạng bộ rễ và chất lượng cây giống trước khi xuống giống. Đồng thời, cần rà soát quy trình vận chuyển, kỹ thuật trồng, việc tháo bỏ bao bầu và chế độ chăm sóc sau trồng. Những dữ liệu này sẽ giúp xác định nguyên nhân chủ yếu, từ đó lựa chọn giải pháp khắc phục phù hợp.

Theo UBND xã An Phú, địa phương dự kiến trồng thử nghiệm thêm 1.000 cây phi lao để theo dõi khả năng sinh trưởng. Trên cơ sở kết quả thực tế, xã sẽ xem xét việc tiếp tục trồng bổ sung.

Tuy nhiên, trước khi triển khai diện rộng, việc đánh giá nguyên nhân cây chết ở đợt trồng trước là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ lặp lại tình trạng tương tự. Đợt trồng thử nghiệm cần được theo dõi định kỳ, có đánh giá tỷ lệ sống, tốc độ sinh trưởng và mức độ thích nghi của cây với điều kiện đất đai, khí hậu ven biển.

Việc trồng cây ven biển không chỉ dừng lại ở số lượng cây được đưa xuống đất mà cần được đánh giá bằng tỷ lệ sống và khả năng phát triển lâu dài. Đối với những khu vực có điều kiện sinh thái đặc thù như Nghĩa An, lựa chọn loài cây phù hợp, bảo đảm chất lượng cây giống, tuân thủ quy trình kỹ thuật và tổ chức chăm sóc sau trồng là những yếu tố quyết định hiệu quả của chương trình.

Thực trạng hàng nghìn cây phi lao chết khô tại bờ biển Nghĩa An là vấn đề cần được đánh giá nghiêm túc, trên cơ sở xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm trong từng khâu triển khai. Chỉ khi những hạn chế được làm rõ và khắc phục, mục tiêu hình thành vành đai xanh ven biển mới có thể đạt hiệu quả thực chất, tránh lãng phí nguồn lực tài trợ và công sức của các đơn vị tham gia.

Đề xuất danh mục cây xanh đô thị có khả năng giảm bụi mịn, hấp thụ khí thải

Mai Hạ