Vườn quốc gia Bạch Mã đang từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất và năng lực chuyên môn để mở rộng hoạt động cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã. Trọng tâm trước mắt là duy trì hoạt động của Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, đồng thời chuẩn bị điều kiện tiếp nhận, chăm sóc, nhân giống và tái thả nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Tiếp nhận loài quý hiếm, mở rộng hợp tác bảo tồn

Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại Vườn quốc gia Bạch Mã đi vào hoạt động từ tháng 10/2023, với diện tích 12,5ha trong giai đoạn 1. Hệ thống cơ sở vật chất gồm bệnh viện thú y, khu cách ly, các nhà gấu và 4 khu bán tự nhiên, phục vụ chăm sóc, theo dõi sức khỏe và phục hồi tập tính tự nhiên cho động vật sau thời gian dài bị nuôi nhốt.

Đến tháng 10/2026, Trung tâm đã tiếp nhận và chăm sóc 30 cá thể gấu được chuyển giao từ nhiều địa phương. Các cá thể sau khi tiếp nhận đều được kiểm tra sức khỏe, cách ly và theo dõi trước khi chuyển đến khu bán tự nhiên phù hợp.

Đối với những cá thể bị suy nhược, mắc bệnh hoặc mang thương tích do thời gian dài sống trong điều kiện nuôi nhốt, công tác chăm sóc đòi hỏi quy trình theo dõi và điều trị riêng. Việc phục hồi sức khỏe, bảo đảm điều kiện sống phù hợp và cải thiện tập tính tự nhiên là nhiệm vụ lâu dài, bởi không phải cá thể gấu nào sau khi được cứu hộ cũng có khả năng trở lại môi trường hoang dã.

Không chỉ tập trung vào hoạt động cứu hộ gấu, Bạch Mã đang mở rộng phạm vi bảo tồn sang nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm thuộc hệ sinh thái Trường Sơn. Thông qua Dự án Tái thả động vật hoang dã về dãy Trường Sơn giai đoạn 2024-2025, Vườn đã chuẩn bị cơ sở hạ tầng, hệ thống chuồng trại và tổ chức tập huấn chuyên môn để tiếp nhận các loài như trĩ sao, gà lôi lam mào trắng, mang lớn, mang Trường Sơn, thỏ vằn và rùa hộp trán vàng miền Trung.

Đáng chú ý, ngày 28/10/2026, Vườn quốc gia Bạch Mã tiếp nhận 21 cá thể trĩ sao từ Thảo cầm viên Sài Gòn, gồm 9 cá thể đực và 12 cá thể cái. Đây là hoạt động hợp tác nhằm phục vụ nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen và phát triển quần thể loài chim quý này.

Để chuẩn bị cho việc tiếp nhận, Vườn bố trí khu chuồng nuôi sinh sản rộng khoảng 300m² và khu vực bán hoang dã có diện tích 15,23ha. Bốn thành viên đội ngũ chăm sóc động vật cũng đã được tập huấn kỹ thuật tại Vườn quốc gia Cúc Phương và Thảo cầm viên Sài Gòn.

Hai đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp chuyển giao kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh, nhân giống và theo dõi quá trình sinh trưởng, sinh sản của đàn trĩ sao. Đây là những điều kiện cần thiết để từng bước hình thành quần thể nuôi bảo tồn, phục vụ nghiên cứu và xem xét khả năng tái thả khi đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Hướng tới phục hồi hệ sinh thái Trung Trường Sơn

Song song với việc đầu tư cơ sở vật chất, Vườn quốc gia Bạch Mã đang mở rộng hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước để phát triển những chương trình bảo tồn dài hạn.

Hiện Vườn phối hợp với Tổ chức Động vật châu Á xây dựng giai đoạn 2 của dự án cứu hộ gấu và các loài nguy cấp. Đồng thời, đơn vị làm việc với IMC, WWF Việt Nam, Re-Wild, ACB và các đối tác khác để nghiên cứu, phát triển những dự án nhân giống và tái hoang dã động vật.

Vườn cũng đang xây dựng kế hoạch tái hoang dã động vật hoang dã, hướng tới phục hồi hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Theo định hướng được đặt ra, Bạch Mã sẽ từng bước trở thành trung tâm nhân giống, bảo tồn và tái hoang dã các loài nguy cấp tại khu vực Trung Trường Sơn.

Hoạt động cứu hộ và nhân giống có ý nghĩa trong việc duy trì nguồn gen, hỗ trợ phục hồi những quần thể động vật đang suy giảm. Tuy nhiên, khả năng tái thả thành công còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, tập tính sinh tồn của từng cá thể và điều kiện sinh cảnh tại khu vực tiếp nhận.

Bên cạnh việc mở rộng năng lực cứu hộ, công tác bảo vệ rừng, duy trì sinh cảnh tự nhiên, kiểm soát các tác động đến môi trường sống và giám sát sau tái thả cần được triển khai đồng bộ. Đây là những yếu tố quan trọng để các chương trình bảo tồn tại Bạch Mã không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận, chăm sóc động vật mà còn hướng đến phục hồi các quần thể trong tự nhiên.

Vườn quốc gia Bạch Mã tiếp nhận thêm ba cá thể gấu ngựa

Kiệt Vũ