Tham gia hội nghị, Việt Nam xác định nhiều ưu tiên về thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi công bằng, phát triển thị trường carbon và bảo vệ hệ sinh thái, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tài chính khí hậu trở thành trọng tâm trong các thảo luận tại COP31

COP là diễn đàn đa phương quan trọng, quy tụ đại diện chính phủ, tổ chức quốc tế, giới tài chính, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội dân sự nhằm thúc đẩy hợp tác toàn cầu trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Tại COP31, bên cạnh các nội dung đàm phán chuyên môn, chương trình dự kiến tổ chức 4 phiên đối thoại cấp bộ trưởng, tập trung vào tài chính khí hậu công bằng, giải pháp ứng phó và nâng cao tham vọng giảm phát thải trước năm 2030.

Đáng chú ý, phiên cấp cao của hội nghị sẽ diễn ra trong hai ngày 17 - 18/11. Đây được xem là dịp để các bên trao đổi về những định hướng lớn, thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm giải pháp đưa các cam kết khí hậu vào thực tiễn.

Các nội dung nghị sự trọng tâm gồm thích ứng với biến đổi khí hậu; Chương trình làm việc về thực hiện và tham vọng giảm phát thải Sharm el-Sheikh (MWP); tài chính khí hậu; Đối thoại UAE về thực hiện kết quả Đánh giá nỗ lực toàn cầu (GST); Chương trình làm việc chuyển đổi công bằng (JTWP); Điều 6 Thỏa thuận Paris liên quan đến thị trường carbon; nông nghiệp và an ninh lương thực.

Trong Chương trình nghị sự Hành động Khí hậu, COP31 xác định 10 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có chuyển dịch sang năng lượng sạch, công nghiệp hóa xanh, bảo đảm an ninh lương thực, bảo vệ đại dương, phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu và huy động tài chính khí hậu.

Đối với Việt Nam, tài chính khí hậu, chuyển đổi công bằng, thích ứng với biến đổi khí hậu, thị trường carbon, nông nghiệp và an ninh lương thực là những nội dung được xác định cần ưu tiên thúc đẩy.

Theo thông tin từ Cục Biến đổi khí hậu, Việt Nam sẽ tập trung thúc đẩy lộ trình huy động 1,3 nghìn tỷ USD mỗi năm cho ứng phó với biến đổi khí hậu; đồng thời đề xuất nâng tỷ trọng viện trợ không hoàn lại, xây dựng bộ chỉ số đánh giá tài chính khí hậu và công khai lộ trình thực hiện các nghĩa vụ tài chính.

Đây là những nội dung có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh các quốc gia đang phát triển cần nguồn lực lớn để triển khai các chương trình giảm phát thải, thích ứng với những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Việc tăng khả năng tiếp cận tài chính, công nghệ và các nguồn hỗ trợ quốc tế được kỳ vọng góp phần thu hẹp khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và năng lực thực hiện tại mỗi quốc gia.

Ưu tiên thích ứng, chuyển đổi công bằng và bảo vệ hệ sinh thái

Trong nội dung chuyển đổi công bằng, Việt Nam hướng tới thúc đẩy đàm phán nhằm sớm đưa Cơ chế chuyển đổi công bằng (JTM) vào vận hành tại COP31; đồng thời thúc đẩy thành lập Mạng lưới Hỗ trợ kỹ thuật chuyển đổi công bằng (JTTAN). Một nội dung khác được đề cập là đưa vấn đề ứng phó với các rào cản thương mại đơn phương, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), vào khuôn khổ thảo luận của mạng lưới này.

Đối với thích ứng với biến đổi khí hậu, Việt Nam nhấn mạnh việc triển khai Mục tiêu thích ứng toàn cầu (GGA) phù hợp với điều kiện quốc gia. Cùng với đó là yêu cầu tăng cường hỗ trợ tài chính, công nghệ cho các nước đang phát triển, thúc đẩy các giải pháp thích ứng dựa vào tự nhiên và hệ sinh thái.

Trong lĩnh vực giảm phát thải, Việt Nam ủng hộ lộ trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch trên cơ sở tự nguyện, phù hợp với nguyên tắc trách nhiệm chung nhưng có phân biệt (CBDR).

Với thị trường carbon, định hướng đặt ra là vận hành đầy đủ, minh bạch và hiệu quả các cơ chế hợp tác theo Điều 6 Thỏa thuận Paris. Quá trình triển khai cần dựa trên nguyên tắc tự nguyện, công bằng, bảo đảm tính toàn vẹn môi trường, tránh tình trạng tính hai lần lượng giảm phát thải và phù hợp với năng lực của các nước đang phát triển.

Ở lĩnh vực khoa học và công nghệ, Việt Nam ưu tiên tiếp nhận các công nghệ lõi như năng lượng tái tạo, hydro xanh, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, việc thẩm định độc lập từ khâu đánh giá nhu cầu công nghệ (TNA) đến nội địa hóa được chú trọng nhằm bảo đảm tính phù hợp, hạn chế nguy cơ tiếp nhận công nghệ lạc hậu.

Đối với nông nghiệp và an ninh lương thực, các ưu tiên gồm xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm tra (MRV), bảo đảm việc kiểm chứng công khai, minh bạch các hoạt động thích ứng và giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực này. Việt Nam cũng hướng tới thúc đẩy đầu tư vào các chuỗi giá trị nông sản, thực phẩm thông minh với khí hậu, có trách nhiệm và bền vững, gắn với chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Bên cạnh đó, kế hoạch hành động về giới sẽ lồng ghép bình đẳng giới vào các chính sách khí hậu phù hợp với điều kiện quốc gia, ưu tiên nâng cao năng lực thích ứng và chống chịu cho phụ nữ, trẻ em gái và các nhóm dễ bị tổn thương.

Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới Net Zero 2050

Trước thềm COP31, Việt Nam đang triển khai nhiều hoạt động nhằm hoàn thiện chính sách và thúc đẩy các mục tiêu về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới đã đặt ra một số chỉ tiêu quan trọng. Trong đó, chi ngân sách cho môi trường tối thiểu đạt 2% tổng chi ngân sách hằng năm; tỷ trọng kinh tế xanh trong GDP đạt 10%; năng lượng tái tạo chiếm 26,1% tổng cung năng lượng sơ cấp và mức giảm phát thải khí nhà kính đạt 9%.

Cùng với đó, Việt Nam đang xây dựng Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi và các nghị định, thông tư liên quan. Trong lĩnh vực thị trường carbon, sàn giao dịch carbon đã chính thức được khai trương và vận hành thí điểm từ tháng 6/2026.

Việt Nam cũng đã công bố kịch bản biến đổi khí hậu phiên bản năm 2025, đồng thời xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Hệ thống giám sát và đánh giá hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu cấp quốc gia (cập nhật). Công tác hoàn thiện Báo cáo đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC 3.0) cũng đang được triển khai trước khi đoàn Việt Nam tham dự COP31.

Tại hội nghị, Việt Nam dự kiến tổ chức Nhà Việt Nam (Vietnam Pavilion), tạo không gian cho các hoạt động song phương, đa phương nhằm trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ chuyên môn về chuyển đổi xanh, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là nơi kết nối, khuyến khích các tổ chức và đối tác quốc tế tham gia đầu tư, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ nguồn lực cho các chương trình khí hậu.

Theo kế hoạch, Nhà Việt Nam sẽ tổ chức 21 sự kiện, gồm 2 sự kiện cấp cao vào ngày 17/11 do lãnh đạo Chính phủ chủ trì, 1 phiên khai mạc, 1 phiên bế mạc và 17 sự kiện kỹ thuật. Các chương trình có sự tham gia của đại diện nhiều bộ, ngành như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Y tế cùng gần 20 đối tác quốc tế.

Các nội dung dự kiến được triển khai từ ngày 9/11, bắt đầu với chủ đề chuyển đổi nông nghiệp và hệ thống lương thực. Những ngày tiếp theo sẽ tập trung vào phát triển thị trường carbon, thương mại thúc đẩy thích ứng, chuyển dịch năng lượng, giải pháp thuận thiên, vai trò hành động của doanh nghiệp, báo cáo kiểm kê khí nhà kính trực tuyến và cam kết carbon xanh.

Hai sự kiện đáng chú ý trong ngày 17/11 là chương trình “Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới” và công bố sáng kiến “Đối tác Chuỗi giá trị nông nghiệp - thực phẩm thông minh với khí hậu và có trách nhiệm”.

Thông qua chuỗi hoạt động này, Việt Nam mong muốn giới thiệu những định hướng phát triển gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và mục tiêu Net Zero vào năm 2050 tới cộng đồng quốc tế.

Kết nối nguồn lực quốc tế với các hành động khí hậu cụ thể

Tại hội thảo Pre-COP với chủ đề “Hưởng ứng COP31: Hợp tác đa bên ứng phó với biến đổi khí hậu” mới đây, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh những lĩnh vực như kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp và hệ thống lương thực bền vững, huy động tài chính khí hậu, bảo vệ các hệ sinh thái dễ bị tổn thương có ý nghĩa thiết thực đối với Việt Nam.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề xuất ba định hướng hợp tác trọng tâm. Trước hết là xác định các ưu tiên và thúc đẩy thực hiện cam kết khí hậu của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất.

Thứ hai, tăng cường hợp tác đa bên, kết nối nguồn lực tài chính, công nghệ và hỗ trợ nâng cao năng lực. Theo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) cập nhật năm 2022, Việt Nam cam kết giảm 15,8% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030 so với kịch bản phát triển thông thường bằng nguồn lực trong nước. Mức giảm này có thể đạt 43,5% nếu nhận được hỗ trợ quốc tế về tài chính, công nghệ và nâng cao năng lực.

Thứ ba là thúc đẩy hợp tác triển khai Sáng kiến Đối tác chuyển đổi chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản ứng phó với khí hậu và có trách nhiệm (P-CRAFT). Đây là sáng kiến lần đầu tiên được Bộ Nông nghiệp và Môi trường thúc đẩy trong khuôn khổ một kỳ COP.

Những định hướng trên cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động thêm nguồn vốn cho ứng phó với biến đổi khí hậu, mà còn phải bảo đảm các nguồn lực được kết nối với những chương trình, dự án có khả năng triển khai thực tế. Việc tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp nhận công nghệ phù hợp, nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ các hệ sinh thái dễ bị tổn thương sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

COP31 vì vậy được kỳ vọng tạo thêm động lực để các quốc gia thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và hành động, đưa tài chính khí hậu trở thành nguồn lực thiết thực cho mục tiêu giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Họp cấp bộ trưởng chuẩn bị COP31: Các nước kêu gọi đẩy nhanh hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Hải Đăng